Huấn luyện cơ T-7A Red Hawk của Mỹ không thể… bay trong mưa

Vấn đề lớn nhất là máy bay huấn luyện T-7A hiện không thể bay trong mưa. Một số tấm ốp bên ngoài không được bịt đủ kín, khiến nước xâm nhập vào các hệ thống bên trong. Với bài thử nghiệm khí hậu, các kỹ sư đã phải dán băng keo che chắn từng bộ phận cấu trúc riêng lẻ.

Hệ thống huấn luyện trên mặt đất (GBTS) cũng gặp vấn đề. Trong quá trình đánh giá, tỷ lệ đạt yêu cầu ở các bài kiểm tra quan trọng chỉ dưới 30%, nhưng Không quân Mỹ vẫn quyết định triển khai tổ hợp này để huấn luyện học viên càng sớm càng tốt.

Ngoài ra Không quân Mỹ cho biết Boeing đã không cung cấp dữ liệu quan trọng về các bộ phận của máy bay theo yêu cầu hợp đồng, khiến 82 chiếc T-7A đầu tiên, dự kiến được giao vào năm 2031 gặp rủi ro nghiêm trọng về khả năng hoạt động an toàn.

Đây là những bộ phận cực kỳ quan trọng, nếu hỏng hóc có thể dẫn đến mất máy bay hoặc tử vong của phi công. Do thiếu thông tin, quân đội không thể đánh giá chính xác tuổi thọ của chúng, xác định thời điểm kiểm tra hoặc dự đoán sự cố có thể xảy ra.

Bất chấp những khó khăn, Quân đội Mỹ không có kế hoạch dừng chương trình. Bộ chỉ huy giải thích là do cần phải nhanh chóng loại bỏ những chiếc T-38 Talon đã 60 năm tuổi, vốn đang ngày càng gây ra nhiều vấn đề cho hệ thống huấn luyện phi công.

Boeing khẳng định an toàn vẫn là ưu tiên hàng đầu của họ. Theo nhà sản xuất, T-7A này đã tích lũy được hơn 350 chuyến bay thử nghiệm và hơn 344 giờ hoạt động, và tất cả các thiếu sót đã xác định đang được khắc phục với sự hợp tác của Không quân Mỹ.

Quân đội Mỹ hiện dự kiến sẽ đạt được trạng thái sẵn sàng chiến đấu ban đầu cho máy bay T-7A vào mùa thu năm 2027, với những học viên phi công đầu tiên bắt đầu lái phi cơ mới vào mùa xuân năm 2028.

Điều đáng chú ý là máy bay này đã gặp phải rất nhiều vấn đề ngay từ đầu. Ngoài những thứ đã đề cập, chương trình T-7A Red Hawk còn đối mặt với nhiều thách thức nghiêm trọng khác, làm chậm đáng kể quá trình phát triển và chứng nhận.

Một trong những vấn đề khí động học nghiêm trọng nhất là hiện tượng "lắc cánh" (hay hiệu ứng lắc cánh), các chuyên gia phát hiện máy bay thể hiện hành vi không ổn định trong một số điều kiện nhất định, đặc biệt là khi thực hiện thao tác mạnh ở góc tấn lớn.

Khi đó máy bay bắt đầu dao động không kiểm soát được dọc theo trục lăn và trục nghiêng, khiến việc điều khiển chính xác trở nên cực kỳ khó khăn, và trong một số trường hợp thậm chí là không thể.

Hiện tượng này, kèm theo rung lắc (dao động cấu trúc), đã buộc các kỹ sư của Boeing phải chỉnh sửa đáng kể phần mềm điều khiển để ổn định hoạt động của máy bay.

Sự chậm trễ đáng kể cũng do những thiếu sót trong hệ thống phóng ghế ACES 5 gây ra. Các thử nghiệm đã tiết lộ những rủi ro nghiêm trọng đối với phi công.

Cụ thể, trong quá trình phóng ghế ở tốc độ cao, hệ thống không đảm bảo sự tách biệt an toàn giữa các phi công (học viên và người hướng dẫn), hoặc có vấn đề với việc bật nắp buồng lái trước khi ghế phóng ra ngoài.

Việc giải quyết những vấn đề này đòi hỏi phải thiết kế lại hoàn toàn cơ chế an toàn, thử nghiệm bổ sung trên băng ghế thử nghiệm và điều chỉnh cho phù hợp với các kiểu hình thể phi công khác nhau, bao gồm cả yêu cầu an toàn đối với phi công nữ.

Ngoài ra chương trình còn đi kèm với những tranh chấp liên tục về các điều khoản của hợp đồng cố định được ký kết từ năm 2018.

Tập đoàn Boeing đã không chuẩn bị trước cho quy mô thực tế của chi phí kỹ thuật và sản xuất, dẫn đến thiệt hại hàng tỷ đô la cho công ty và xung đột với Bộ Quốc phòng Mỹ về khối lượng tài liệu kỹ thuật.

Theo các nhà phân tích, công ty cũng gặp vấn đề trong chuỗi cung ứng, nơi ghi nhận các trường hợp sử dụng linh kiện kém chất lượng, làm chậm tiến độ lắp ráp nguyên mẫu đầu tiên.

Mặc dù vậy, so sánh với những chương trình khác, đặc biệt là tiêm kích F-35 Lightning II thì T-7A Red Hawk vẫn có số lỗi kỹ thuật ở mức "chấp nhận được" và sẽ sớm khắc phục để chính thức đi vào hoạt động.

Việt Dũng