Houthi phong tỏa hàng hải với Saudi Arabia, giá dầu bật tăng

Hình ảnh vệ tinh cho thấy eo biển Bab el Mandeb, tuyến đường thủy huyết mạch và cửa ngõ dẫn vào Biển Đỏ. Ảnh: Reuters.

Phát ngôn viên quân sự Houthi, ông Yahya Saree, nói rằng lực lượng này "tuyên bố cấm vận hàng hải đối với Saudi Arabia, dựa trên nguyên tắc 'ăn miếng trả miếng', có hiệu lực ngay lập tức sau khi tuyên bố này được phát ra", theo Al Jazeera.

Động thái này làm dấy lên lo ngại mới về hoạt động hàng hải qua eo biển Bab el-Mandeb - một trong những điểm nghẽn hàng hải chiến lược quan trọng nhất thế giới, nối Biển Đỏ với Vịnh Aden.

Đây là tuyến đường vận chuyển chủ chốt đối với dầu thô, các sản phẩm lọc dầu, khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) và hàng hóa container giữa Trung Đông, châu Âu và châu Á. Gần 9% tổng khối lượng thương mại đường biển toàn cầu đi qua eo biển này.

Trong bối cảnh hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz đã bị gián đoạn, Saudi Arabia đã chuyển hướng hơn 70% lượng dầu thô xuất khẩu thông thường sang cảng Yanbu trên bờ Biển Đỏ, khiến eo biển Bab el-Mandeb trở thành cửa ngõ ngày càng quan trọng đối với hoạt động xuất khẩu dầu của các nước Vùng Vịnh.

Căng thẳng giữa Houthi và Saudi Arabia đã gia tăng trong thời gian qua do nhiều vấn đề, trong đó có lệnh phong tỏa kéo dài của Riyadh đối với vùng lãnh thổ do Houthi kiểm soát ở miền bắc Yemen và việc mở những chuyến bay trực tiếp giữa Tehran và Sanaa.

Tuần trước, sân bay quốc tế Sanaa ở thủ đô Sanaa đã bị tấn công. Chính phủ Yemen được quốc tế công nhận đã lên tiếng nhận trách nhiệm về vụ không kích, vốn ngăn cản một chuyến bay của Iran hạ cánh xuống Sanaa. Chuyến bay này sau đó đã phải chuyển hướng đến một sân bay khác do chính quyền cấp tiến tại Sanaa kiểm soát.

Houthi cáo buộc Saudi Arabia đứng sau vụ tấn công vào sân bay này.

Saudi Arabia tuyên bố sẽ đáp trả

Ngay sau tuyên bố của Houthi, liên quân do Saudi Arabia dẫn đầu tại Yemen cảnh báo sẽ đáp trả bằng biện pháp quân sự.

Liên quân cũng cho biết sẽ tăng cường bảo vệ các tàu thuyền qua lại eo biển Bab el-Mandeb, tuyến hàng hải chiến lược đối với hoạt động xuất khẩu dầu của Saudi Arabia khi eo biển Hormuz gần như tê liệt.

Liên Hợp Quốc lo ngại trước các đe dọa của lực lượng Houthi về việc áp đặt một "lệnh cấm vận hàng hải" đối với Saudi Arabia.

"Đây rõ ràng là một điểm nghẽn khác. Chúng ta vốn đã thấy tác động từ việc Eo biển Hormuz gần như bị đóng cửa và ảnh hưởng của điều đó đối với nền kinh tế toàn cầu", người phát ngôn Stephane Dujarric cho biết.

Giá dầu bật tăng

Sau tuyên bố của Houthi, giá dầu bật tăng. Trước đó, giá dầu Brent có thời điểm vượt 91 USD/thùng sau những cuộc không kích đáp trả giữa Mỹ và Iran trong cuối tuần, khi giới đầu tư lo ngại xung đột sẽ ảnh hưởng đến nguồn cung dầu toàn cầu.

Tuy nhiên, thị trường sau đó hạ nhiệt khi người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmail Baghaei cho biết Tehran vẫn duy trì trao đổi với Mỹ thông qua các bên trung gian và đã nhận được một số đề xuất nhằm giảm căng thẳng, dù chưa công bố nội dung.

Dầu thô Brent (tiêu chuẩn toàn cầu) lên mức cao nhất kể từ ngày 11/6, trước khi điều chỉnh để giao dịch ở mức 88,94 USD/thùng (tăng khoảng 1%). Theo Deutsche Bank, dầu Brent đã tăng gần 16% vào tuần trước, ghi nhận mức tăng hàng tuần lớn nhất kể từ tháng 4.

Dầu West Texas Intermediate (WTI - tiêu chuẩn Mỹ) tăng nhẹ dưới 1%, lên mức 82,26 USD/thùng.

Đề xuất lệnh ngừng bắn kéo dài 10 ngày

Theo Reuters, các bên trung gian đã đề xuất một lệnh ngừng bắn kéo dài 10 ngày nhằm tạo điều kiện khôi phục thỏa thuận tạm thời mà hai nước đạt được vào tháng trước. Động thái được thực hiện trong bối cảnh lo ngại hai bên có thể rơi vào trạng thái xung đột kéo dài ở mức dưới ngưỡng chiến tranh toàn diện, nhưng vẫn đủ để làm gián đoạn kinh tế khu vực và tiềm ẩn nguy cơ leo thang nếu có tính toán sai lầm.

Những nỗ lực này diễn ra sau khi Mỹ tiến hành đêm không kích thứ 9 liên tiếp vào Iran. Iran cũng tiếp tục đáp trả nhằm vào các đồng minh Arab của Mỹ, trong đó có Kuwait và Bahrain, đồng thời một tàu đi qua eo biển Hormuz cũng bị một đầu đạn bắn trúng, gây hỏa hoạn và buộc toàn bộ thủy thủ đoàn phải rời tàu, theo Wall Street Journal, ngày 20/7.

Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cho biết Washington vẫn để ngỏ khả năng giải quyết vấn đề thông qua con đường ngoại giao với Iran, nhưng nhấn mạnh bất kỳ thỏa thuận nào cũng phải là điều mà Tehran "sẵn sàng tuân thủ".

Một quan chức cấp cao Iran nói với Reuters ngày 20/7 rằng các bên trung gian đã chuyển tới Iran đề xuất nhằm hạ nhiệt xung đột với Mỹ, trong đó bao gồm lệnh ngừng bắn kéo dài 10 ngày, để tạo điều kiện tìm giải pháp khôi phục thỏa thuận tạm thời mà hai bên đã đạt được vào tháng trước.

Khoảnh khắc tên lửa Iran xuyên thủng 6 lớp Patriot Theo góc quay được RT đăng lại, có thể thấy 2 tên lửa của Iran đã vượt qua hệ thống phòng không gồm 6 tên lửa Patriot và đánh trúng mục tiêu tại căn cứ không quân Muwaffaq, Jordan.

Thảo Vy