Chân dung tân Thủ tướng Anh Andy Burnham

Rời nội các Anh để đến với chính quyền địa phương

Tân Thủ tướng Anh Andy Burnham sinh năm 1970 tại Liverpool, lớn lên ở Culcheth, một thị trấn nhỏ nằm giữa Liverpool và Manchester. Cha ông là kỹ sư của hãng viễn thông British Telecom, còn mẹ làm lễ tân tại một phòng khám ở địa phương.

Ông Burnham gia nhập Công đảng từ khi còn là thiếu niên, sau đó theo học ngành Văn học Anh tại Đại học Cambridge. Sau khi tốt nghiệp, ông lần lượt làm trợ lý nghiên cứu cho nghị sĩ Tessa Jowell và cố vấn cho Bộ trưởng Văn hóa Chris Smith trước khi chính thức bước vào chính trường.

Năm 2001, ông Andy Burnham lần đầu đắc cử nghị sĩ Hạ viện, đại diện khu vực Leigh, gần nơi ông lớn lên. Ông nhanh chóng được chú ý trong Chính phủ của Thủ tướng Tony Blair khi đó và tiếp tục thăng tiến dưới thời Thủ tướng Gordon Brown.

Từ năm 2007 đến 2010, ông Burnham đảm nhiệm nhiều vị trí quan trọng trong nội các, bao gồm Tổng Thư ký Bộ Tài chính, Bộ trưởng Văn hóa, Truyền thông và Thể thao, trước khi trở thành Bộ trưởng Y tế.

Tân Thủ tướng Anh Andy Burnham. Ảnh: X/@andyburnham (tài khoản X của ông Burnham)

Tuy nhiên, sau thất bại của Công đảng trong cuộc tổng tuyển cử Anh năm 2010, con đường chính trị của ông không còn thuận lợi. Ông Burnham hai lần tranh cử vị trí lãnh đạo Công đảng vào các năm 2010 và 2015 nhưng đều thất bại.

Đến năm 2017, ông Burnham quyết định rời Quốc hội Anh để ra tranh cử chức Thị trưởng Greater Manchester. Theo New York Times, đây là bước ngoặt lớn nhất trong sự nghiệp của ông. Thay vì tiếp tục cuộc cạnh tranh vị trí tại Quốc hội, ông Burnham lựa chọn tập trung vào chính quyền địa phương, nơi ông có thể trực tiếp triển khai các chính sách phát triển đô thị và kinh tế.

Trong 3 nhiệm kỳ liên tiếp (từ năm 2017 đến tháng 6/2026), ông Burnham đã giám sát quá trình tái thiết trung tâm Manchester, thúc đẩy các dự án phát triển đô thị, cải thiện giao thông công cộng và phát triển Bee Network, hệ thống vận tải công cộng do chính quyền địa phương Greater Manchester quản lý.

Người được mệnh danh là “Vua phương Bắc”

Trong đại dịch Covid-19, ông Andy Burnham công khai chỉ trích chính phủ của Thủ tướng Boris Johnson trong việc áp đặt các biện pháp phong tỏa nghiêm ngặt đối với Greater Manchester nhưng không cấp đủ nguồn lực hỗ trợ người lao động và doanh nghiệp. Theo ông Burnham, cách tiếp cận quá tập trung vào London của chính phủ Anh khi đó đã khiến các vùng phía Bắc, vốn phụ thuộc nhiều vào các ngành dịch vụ và còn kém phát triển hơn, phải gánh chịu thiệt hại.

Cuộc đối đầu với chính phủ này giúp ông Andy Burnham được xem là người bảo vệ quyền lợi của miền Bắc nước Anh và từ đó được báo chí xứ sở sương mù đặt biệt danh “Vua phương Bắc”.

Theo ông Andy Burnham, các chính sách cần đặt con người và địa phương lên trên lợi ích của đảng phái, đồng thời trao nhiều quyền tự chủ hơn cho các vùng ngoài London. Ông cho rằng nước Anh đã phát triển quá mất cân bằng trong nhiều thập niên khi nguồn lực tập trung chủ yếu vào thủ đô.

Biệt danh “Vua phương Bắc” của ông Andy Burnham được lấy cảm hứng từ danh xưng “King in the North” trong loạt phim truyền hình “Game of Thrones”, dành cho người lãnh đạo đại diện và bảo vệ lợi ích của các vùng lãnh thổ phía Bắc trước quyền lực trung ương.

Tân Thủ tướng Andy Burnham và Vua Charles III tại Cung điện Buckingham, London, ngày 20/7. Ảnh: X/@RoyalFamily (tài khoản X của Hoàng gia Anh)

Kỳ vọng và hoài nghi dành cho tân Thủ tướng Anh

Những người ủng hộ đánh giá ông Andy Burnham là mẫu chính trị gia có khả năng kết nối với cử tri. Chia sẻ với New York Times, Giáo sư Robert Ford thuộc Đại học Manchester nhận định ông Andy Burnham không chỉ thành công về mặt chính sách mà còn rất giỏi biến những chủ đề chính trị khô khan thành các cuộc vận động gần gũi với người dân.

Dù vậy, ông cũng đối mặt với không ít hoài nghi. Một số đối thủ cho rằng ông Burnham thiếu nhất quán về lập trường, khi từng làm việc dưới 3 đời lãnh đạo Công đảng có quan điểm rất khác nhau là các ông Tony Blair, Gordon Brown và Jeremy Corbyn.

Trong chiến dịch vận động để hướng tới cương vị Thủ tướng Anh, ông Andy Burnham cam kết sẽ đưa mô hình Greater Manchester ra toàn quốc, với trọng tâm là tạo việc làm cho thanh niên, giảm gánh nặng chi phí năng lượng cho người dân và cải thiện hệ thống giao thông công cộng.

“Điều quan trọng là đưa những giá trị đúng đắn và những chuẩn mực đúng đắn trở thành nền tảng trong hoạt động của chính phủ. Tôi sẽ đặt việc chăm lo cho người dân làm trọng tâm trong mọi quyết định và hành động của mình. Tôi sẽ dốc toàn bộ tâm sức cho trọng trách này và mong tất cả mọi người cùng đồng hành với tôi. Hãy biến đây thành thời khắc nước Anh bắt đầu tin tưởng trở lại, thời khắc chúng ta khơi dậy hy vọng một lần nữa,” ông Andy Burnham phát biểu với báo giới tại số 10 Phố Downing ngày 20/7, khi bắt đầu nhiệm kỳ Thủ tướng của mình.

Tuy nhiên, một số chuyên gia cho rằng chương trình chính sách của ông Burnham vẫn thiếu chi tiết, đặc biệt là nguồn tài chính để thực hiện các cam kết chi tiêu. Họ cũng đặt câu hỏi liệu thành công tại Greater Manchester có thể được nhân rộng trên phạm vi toàn nước Anh hay không.

“Điều hành một thành phố với khoảng 3 triệu người khác rất nhiều so với việc lãnh đạo Vương quốc Anh với gần 70 triệu dân,” một chuyên gia chia sẻ với New York Times.

Tùng Dương