Hợp tác 'ba nhà' mở đường cho tài sản mã hóa trở thành hàng hóa của thị trường công nghệ

Liên kết “ba nhà” – điều kiện tiên quyết hình thành hệ sinh thái

Sáng 20-3, tại Hà Nội, Học viện Chiến lược Khoa học và Công nghệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) phối hợp Công ty cổ phần VinSmartFuture thuộc tập đoàn VinGroup tổ chức Hội thảo với chủ đề: “Hợp tác ba nhà trong phát triển tài sản mã hóa và thúc đẩy thị trường công nghệ”.

PGS. TS Vũ Văn Tích – Phó Giám đốc Học viện Chiến lược Khoa học và Công nghệ phát biểu tại hội thảo. Ảnh: PV

Phát biểu khai mạc hội thảo, PGS. TS Vũ Văn Tích – Phó Giám đốc Học viện Chiến lược Khoa học và Công nghệ nêu rõ, tài sản mã hóa đang từng bước định hình như một loại hình tài sản mới trong nền kinh tế số toàn cầu, với quy mô thị trường lên tới hàng nghìn tỷ USD. Nhiều quốc gia đã chủ động xây dựng khung pháp lý, triển khai cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) và phát triển hệ sinh thái hỗ trợ nhằm đưa tài sản mã hóa trở thành một phần của thị trường công nghệ.

Tại Việt Nam, xu hướng này cũng đang dần được định hình. Các chủ trương, chính sách như Luật Công nghiệp công nghệ số, Nghị định số 353/2025/NĐ-CP và Nghị quyết số 05/NQ-CP về việc triển khai thí điểm thị trường tài sản mã hóa đã bước đầu tạo nền tảng pháp lý cho việc thí điểm thị trường tài sản mã hóa. Đồng thời, tinh thần của Nghị quyết số 57-NQ/TW đã đặt ra yêu cầu thúc đẩy đổi mới sáng tạo, phát triển công nghệ mới và thiết lập môi trường thử nghiệm cho các mô hình kinh doanh mới.

Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy, tài sản mã hóa là lĩnh vực mới, phát triển nhanh và tiềm ẩn nhiều rủi ro, đòi hỏi cách tiếp cận linh hoạt trong quản lý. Việc vừa thúc đẩy đổi mới sáng tạo, vừa kiểm soát rủi ro đặt ra yêu cầu cấp thiết phải có cơ chế chính sách phù hợp, trong đó sandbox được xem là công cụ quan trọng.

Một trong những điểm nhấn được các chuyên gia thống nhất tại hội thảo là: Tài sản mã hóa không thể phát triển theo cách đơn lẻ mà cần một hệ sinh thái đa chủ thể, trong đó mô hình hợp tác “ba nhà” đóng vai trò trung tâm.

Theo đó, Nhà nước giữ vai trò kiến tạo thông qua việc ban hành chính sách, thiết lập cơ chế sandbox, tiêu chuẩn và công cụ giám sát. Viện nghiên cứu, trường đại học và các tổ chức khoa học công nghệ đảm nhiệm chức năng nghiên cứu, phát triển công nghệ, đào tạo nhân lực và chuyển giao tri thức. Trong khi đó, doanh nghiệp là lực lượng trực tiếp triển khai sản phẩm, phát triển thị trường và thương mại hóa các giải pháp công nghệ.

Mối liên kết này không chỉ giúp hình thành chuỗi giá trị từ nghiên cứu đến thị trường, mà còn tạo điều kiện để các nguồn lực được phân bổ hiệu quả, rút ngắn khoảng cách giữa chính sách và thực tiễn. Thực tế hiện nay cho thấy, sự thiếu hụt cơ chế điều phối giữa các chủ thể đang là một trong những “điểm nghẽn” khiến tài sản mã hóa chưa thể phát huy hết tiềm năng tại Việt Nam.

Ở góc độ doanh nghiệp, nhu cầu phát triển tài sản mã hóa là rất rõ nét, đặc biệt trong việc đa dạng hóa kênh huy động vốn, nâng cao tính minh bạch và tối ưu hóa giao dịch. Tuy nhiên, doanh nghiệp đang đối mặt với nhiều rào cản như chi phí tuân thủ pháp lý, hạ tầng công nghệ và thiếu hụt nhân lực chuyên sâu. Điều này càng làm nổi bật vai trò hỗ trợ của Nhà nước và giới khoa học trong việc đồng hành, chuyển giao công nghệ và tư vấn chính sách.

Sandbox – “cầu nối” giữa đổi mới sáng tạo và quản lý

Kinh nghiệm thực tiễn từ một số địa phương cho thấy, cơ chế thử nghiệm có kiểm soát đang phát huy hiệu quả rõ nét trong việc thúc đẩy các mô hình công nghệ mới.

Bà Phan Thị Ngọc Quyên, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP Đà Nẵng trình bày tại hội thảo. Ảnh: PV

Bà Phan Thị Ngọc Quyên, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP Đà Nẵng cho biết, tại Đà Nẵng, sandbox đã được triển khai cho các giải pháp liên quan đến blockchain và chuyển đổi tài sản mã hóa, cho phép doanh nghiệp thử nghiệm sản phẩm trong phạm vi giới hạn, dưới sự giám sát của cơ quan quản lý.

Thông qua cơ chế này, doanh nghiệp có cơ hội kiểm chứng công nghệ, hoàn thiện mô hình kinh doanh mà không phải chờ đợi khung pháp lý hoàn chỉnh. Đồng thời, cơ quan quản lý có thêm dữ liệu thực tiễn để đánh giá rủi ro, từ đó từng bước hoàn thiện chính sách phù hợp.

Thực tiễn triển khai cũng cho thấy sandbox góp phần thúc đẩy thị trường khoa học và công nghệ, khi các mô hình thử nghiệm thành công có thể trở thành tiền đề hình thành doanh nghiệp mới, thu hút đầu tư và mở rộng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.

Tuy nhiên, quá trình triển khai sandbox vẫn đối mặt với nhiều thách thức, như khung pháp lý chưa hoàn thiện ở cấp quốc gia, hạn chế về nhân lực chuyên môn, cũng như thiếu công cụ giám sát độc lập đối với các mô hình blockchain.

Hoàn thiện chính sách, tạo đột phá cho thị trường công nghệ

Từ các phân tích tại hội thảo, nhiều kiến nghị đã được đưa ra nhằm thúc đẩy hợp tác “ba nhà” và phát triển tài sản mã hóa tại Việt Nam.

Trước hết, cần sớm hoàn thiện khung pháp lý thống nhất ở cấp quốc gia đối với tài sản mã hóa và cơ chế sandbox, bảo đảm tính đồng bộ giữa các bộ, ngành và địa phương. Đồng thời, xây dựng các quy định cụ thể về quản lý, giám sát các nền tảng và dịch vụ liên quan đến tài sản số.

Quang cảnh buổi hội thảo. Ảnh: PV

Bên cạnh đó, việc phát triển hạ tầng blockchain dùng chung được xem là giải pháp quan trọng nhằm tạo nền tảng kỹ thuật thống nhất, bảo đảm khả năng kết nối và chia sẻ dữ liệu giữa các chủ thể trong hệ sinh thái.

Đặc biệt, cần tăng cường đầu tư cho đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực blockchain và tài sản mã hóa, phục vụ cả yêu cầu nghiên cứu, triển khai và quản lý. Đây là yếu tố then chốt để nâng cao năng lực của cả ba chủ thể trong mô hình hợp tác.

Phát biểu kết luận hội thảo, PGS.TS Vũ Văn Tích trân trọng cảm ơn các ý kiến đóng góp tâm huyết của các đại biểu, đồng thời nhấn mạnh, những nội dung trao đổi tại hội thảo sẽ là cơ sở khoa học và thực tiễn quan trọng để Học viện Chiến lược Khoa học và Công nghệ tham mưu Bộ Khoa học và Công nghệ trong quá trình xây dựng, hoàn thiện chính sách phát triển tài sản mã hóa phù hợp với điều kiện Việt Nam, qua đó góp phần thúc đẩy thị trường công nghệ và hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế số quốc gia.

Thu Hằng