Hơn 5,6 tỷ USD 'bốc hơi', quốc gia dầu mỏ châu Phi lao đao vì nạn trộm dầu

Tổng công ty Dầu mỏ Quốc gia Nigeria (NNPC) từ năm 2025 đến thời điểm công bố số liệu tháng 6/2026, đã ghi nhận 24 vụ trộm cắp. Riêng năm ngoái, khoảng 9km đường ống bị đánh cắp dọc các hành lang Enugu-Makurdi-Yola và Warri-Kaduna. 

Đáng báo động, các băng nhóm tội phạm được trang bị vũ trang, tự xưng là “Lực lượng đặc nhiệm NNPC/Chính phủ Liên bang”, sau đó cấu kết với người dân địa phương để đào bới và đánh cắp các đoạn đường ống. 

Các số liệu từ NNPC cho thấy mức độ nghiêm trọng của vấn đề: năm 2025 ghi nhận 19 vụ trộm, khoảng 9km đường ống bị đánh cắp. 

Tính đến thời điểm hiện tại, đã có thêm 5 vụ tại khu vực Piri-Kwali, Gwagwalada và Badanga. Tổng cộng 24 vụ trộm cắp đường ống chỉ trong vòng hơn một năm rưỡi.

Hơn 5,61 tỷ USD tiền dầu của Nigeria bị các băng nhóm giả danh "đặc nhiệm" đánh cắp qua các vết cắt trên đường ống, khiến quốc gia này mất doanh thu và niềm tin nhà đầu tư. Ảnh: Pipeline & Gas Journal

Theo dữ liệu từ Ủy ban Điều tiết Thượng nguồn Dầu khí Nigeria (NUPRC), Nigeria đã mất tổng cộng 69 triệu thùng dầu thô do trộm cắp và thất thoát trong giai đoạn từ 2021 đến tháng 7/2025. 

Số lượng thất thoát theo từng năm là 37,6 triệu thùng (2021), 20,9 triệu thùng (2022), 4,3 triệu thùng (2023), 4,1 triệu thùng (2024) và 2,04 triệu thùng trong 7 tháng đầu năm 2025. 

Tổng giá trị thiệt hại ước tính khoảng hơn 5,61 tỷ USD (khoảng 147 nghìn tỷ đồng). Con số khổng lồ này có thể xây dựng 56.074 trạm y tế, 129.401 phòng học hoặc 10.191km đường bộ cho Nigeria.

Tình trạng trộm cắp đường ống không chỉ gây thất thoát doanh thu mà còn làm suy yếu niềm tin của nhà đầu tư vào ngành dầu khí tại quốc gia Tây Phi. 

Ông Bashir Bayo Ojulari, Tổng Giám đốc điều hành NNPC, lo ngại: “Ngoài những tổn thất kinh tế đáng kể, những hành động như vậy còn làm suy yếu sự phát triển quốc gia, an ninh năng lượng và niềm tin của nhà đầu tư”. 

Theo chuyên gia dầu khí Chukwuma Atuanya, các vụ trộm cắp gây ra “thất thu ngoại tệ lớn, làm suy yếu ngân sách, khiến đồng Naira mất giá và xua đuổi nhà đầu tư”.

Trước tình hình ngày càng nghiêm trọng, NNPC đã phối hợp với quân đội và cảnh sát để truy quét các băng nhóm trộm đường ống. Tháng 6/2026, lực lượng chức năng bắt giữ 3 nghi phạm tại cộng đồng Pai, Abuja. 

Một tháng sau, cảnh sát tiếp tục bắt thêm 7 nghi phạm và thu giữ 285 đoạn đường ống bị phá hoại tại bang Adamawa. Quân đội Nigeria cam kết sẽ bảo vệ cơ sở hạ tầng dầu khí trên toàn quốc.

Ngoài ra, nhờ Đạo luật Công nghiệp Dầu mỏ (PIA) và sự phối hợp giữa các cơ quan an ninh, lượng dầu thất thoát mỗi ngày đã giảm từ mức đỉnh 102.900 thùng/ngày năm 2021 xuống còn 9.600 thùng/ngày vào tháng 7/2025 - mức thấp nhất kể từ năm 2009.

Tuy nhiên, rủi ro gián đoạn sản xuất khiến các nhà đầu tư e ngại, chi phí an ninh đội lên cao ngất ngưởng, còn mục tiêu đạt 2 triệu thùng/ngày của Nigeria ngày càng xa vời.

Theo NNPC Ltd, Punch Newspapers

Tử Huy