IRGC - lực lượng quyết định các đòn trả đũa của Iran

Cuộc xung đột giữa Mỹ và Iran lan rộng tại Trung Đông, một lần nữa làm nổi bật vai trò của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC).

IRGC có quyền lực và phạm vi hoạt động không thua kém bộ máy quân đội chính quy.

Trong thời chiến, IRGC là lực lượng giữ vai trò chính trong các quyết định trả đũa nhằm vào Mỹ và Israel.

IRGC ra đời sau Cách mạng Hồi giáo Iran năm 1979, khi giới giáo sĩ Hồi giáo Shiite muốn xây dựng một lực lượng trung thành với quyền lãnh đạo và lý tưởng cách mạng. Hiến pháp Iran quy định IRGC hoạt động song song với quân đội chính quy.

Trong đó, quân đội có nhiệm vụ bảo vệ biên giới và trật tự trong nước, còn IRGC tập trung vào bảo vệ cấu trúc chính trị và hoạt động ở nước ngoài.

IRGC cũng đảm nhiệm việc liên lạc và hỗ trợ các nhóm vũ trang đồng minh trong khu vực, như Hezbollah ở Lebanon và Houthi ở Yemen.

Từ thập niên 1980, lực lượng này được trao quyền mở rộng hoạt động trong khu vực tư nhân, qua đó gia tăng ảnh hưởng về kinh tế và chính trị tại Iran.

IRGC chỉ báo cáo trực tiếp với Lãnh tụ Tối cao, trong khi quân đội chính quy báo cáo với chính phủ.

Quân đội chính quy Iran có khoảng 420.000 quân nhân tại ngũ, còn IRGC có khoảng 190.000 quân.

Lực lượng này cũng quản lý Basij, với khoảng 450.000 người sẵn sàng bổ sung khi cần thiết. Đáng chú ý, IRGC kiểm soát kho tên lửa và máy bay không người lái (UAV) của Iran.

Trong cuộc xung đột hiện nay, Israel đã hạ chỉ huy IRGC Mohammad Pakpour trong cuộc tấn công ngày 28/2. Phó chỉ huy Ahmad Vahidi sau đó trở thành người kế nhiệm.

Reuters cho biết IRGC dường như đã chuẩn bị kịch bản các chỉ huy cấp cao có thể bị đối phương tấn công, nên phân chia quyền chỉ huy xuống các cấp thấp hơn.

Cựu Thứ trưởng Bộ Quốc phòng Iran Reza Talaeinik từng cho biết mỗi chỉ huy cấp cao đều chỉ định trước người kế nhiệm trong phạm vi 3 cấp bậc dưới mình.

Cách tổ chức này nhằm bảo đảm người kế nhiệm có thể lập tức tiếp quản nếu chỉ huy bị hạ sát.

Các chuyên gia nhận định việc trao thêm quyền cho cấp dưới có thể giúp IRGC phản ứng nhanh hơn trước các cuộc tấn công, nhưng cũng làm gia tăng nguy cơ tính toán sai lầm và khiến xung đột trong khu vực leo thang.

Khi chiến sự kéo dài, vai trò của IRGC trong đáp trả đối thủ và duy trì ổn định trong nước sẽ tiếp tục được thử thách.

Lực lượng này có vai trò quan trọng trong việc dùy trì chế độ và bảo vệ Lãnh tụ Tối cao Mojtaba Khamenei.

Việt Hùng