Hơn 160 người chết, hàng trăm người mất tích do lũ quét tại biên giới Nepal-Trung Quốc

Khoảnh khắc lũ quét nhấn chìm khu vực biên giới Nepal-Trung Quốc tại huyện Cát Long, khu tự trị Tây Tạng. Video: Ravi Pandey/X

Tính đến thời điểm hiện tại, lực lượng cảnh sát Nepal ghi nhận ít nhất 157 người thiệt mạng, trong đó hàng chục thi thể được tìm thấy ở vùng hạ lưu sông Narayani thuộc các khu vực Chitwan và Đông Nawalparasi. 

Phía Trung Quốc cũng xác nhận có ít nhất 3 người tử vong và hàng trăm người chìm trong lớp bùn đá dày đặc tại cửa khẩu Cát Long. Con số thương vong thực tế được dự báo sẽ còn tăng mạnh khi hàng loạt khu dân cư vẫn bị cô lập hoàn toàn. 

Bên cạnh đó, thông tin từ Đài Truyền hình Trung ương Trung Quốc (CCTV) cho hay số người mất tích ở Tây Tạng đã lên tới 558 người, bao gồm 260 người nước ngoài. Trong khi đó, giới chức Nepal cũng ghi nhận thêm hơn 400 trường hợp chưa thể liên lạc. 

Hàng trăm du khách "bặt vô âm tín"

Nhiều nhân chứng bàng hoàng nhớ lại khoảnh khắc dòng lũ bùn cuồn cuộn như bê tông lỏng đổ dồn về phía thị trấn mà không có bất kỳ dấu hiệu báo trước nào. Lực lượng cứu hộ mô tả thảm họa như một vụ nổ lớn ở vùng núi cao, biến cả dãy phố sầm uất thành đống đổ nát ngập trong bùn xám. 

Khoảnh khắc lũ quét nhấn chìm khu vực biên giới Nepal-Trung Quốc tại huyện Cát Long, khu tự trị Tây Tạng. Video: RT/X

Ông Keshav Prasad Baral, một người dân Nepal 68 tuổi may mắn sống sót, cho hay ông chỉ kịp nắm tay vợ cố chạy lên tầng thượng khi bùn đất tràn vào nhà, nhưng dòng nước siết đã kéo phăng người vợ khỏi tay ông và cuốn bà đi mất. 

"Đó là một dòng bùn khổng lồ lao thẳng về phía chúng tôi. Khi lại gần, nó cứ dâng cao mãi lên. Khi thấy bùn tràn vào nhà, tôi đã cố nắm lấy tay vợ để đưa bà ấy lên sân thượng. Nhưng bà ấy đã bị dòng bùn cuốn trôi mất", ông Baral nghẹn ngào kể lại. "4 hoặc 5 giờ sau, một chiếc trực thăng đến cứu tôi. Vợ tôi vẫn đang nằm đâu đó dưới lớp bùn. Bà ấy đã ra đi rồi".

Tại chợ Dhunge thuộc Nepal, nhiều thương lái và người dân địa phương đang chuẩn bị bắt đầu ngày làm việc thì nước lũ bất ngờ đổ ập xuống, càn quét toàn bộ khu chợ chỉ trong vòng chưa đầy nửa tiếng.

Khoảnh khắc lũ quét nhấn chìm một cây cầu và đường xá tại vùng giáp biên giới với Trung Quốc của Nepal. Video: Ravi Pandey/X

Nghiêm trọng hơn, thảm họa xảy ra đúng vào cao điểm của mùa hành hương về ngọn núi thiêng Kailash ở Tây Tạng và lễ hội Janai Purnima của người Hindu tại Nepal, thu hút rất đông du khách quốc tế cũng như người dân địa phương. 

Người phát ngôn Cơ quan Du lịch Nepal cho biết hàng trăm người nước ngoài đang mất tích, bao gồm 133 công dân Ấn Độ đi hành hương cùng hàng chục du khách đến từ Mỹ, Anh, Australia, Canada, Hàn Quốc, Malaysia và Nga. 

Nhiều công ty lữ hành quốc tế đã hoàn toàn mất liên lạc với các đoàn khách du lịch mạo hiểm và leo núi trong khu vực thung lũng Rasuwa. Đặc biệt, một công ty du lịch trụ sở tại Mỹ xác nhận một đoàn 47 người, gồm du khách nhiều quốc gia và các hướng dẫn viên địa phương, đã bặt vô âm tín kể từ khi trận lũ càn quét qua nhà nghỉ của họ ở khu vực biên giới Nepal-Trung Quốc.

Hình ảnh từ máy bay không người lái và vệ tinh ghi lại cảnh tượng hoang tàn trên diện rộng, khi gần 40 km đường giao thông huyết mạch và ít nhất 19 cây cầu nối liền các vùng núi hiểm trở bị cuốn trôi hoàn toàn. 

Khoảnh khắc lũ quét nhấn chìm đường xá, nhà cửa và các phương tiện tại vùng giáp biên giới với Trung Quốc của Nepal. Video: Ravi Pandey/X

Hệ thống lưới điện và trạm phát sóng viễn thông bị phá hủy khiến hàng chục nghìn người dân lâm vào cảnh mất liên lạc và thiếu điện chiếu sáng. Lực lượng cảnh sát địa phương phải ghi chép danh sách người mất tích dưới ánh đèn pin điện thoại di động trong bóng tối bao trùm. 

Tại vùng hạ lưu các sông Trishuli, Bhotekoshi và Narayani, chính quyền tỉnh Bihar và Uttar Pradesh của Ấn Độ đã phát tín hiệu cảnh báo khẩn cấp và tiến hành sơ tán hàng nghìn người dân sinh sống ven sông, để phòng ngừa nguy cơ dâng nước từ phía Nepal.

Lời cảnh báo đỏ từ dãy Himalaya

Ban đầu, các cơ quan địa chất quốc tế ghi nhận một trận động đất mạnh 4,4 độ Richter tại khu vực. Tuy nhiên, sau khi phân tích kỹ dữ liệu địa chấn sóng chu kỳ dài và ảnh vệ tinh, USGS cùng Trung tâm Phát triển Miền núi Tích hợp Quốc tế (ICIMOD) đã đính chính rằng không hề có trận động đất nào xảy ra. 

Một người dân đi bộ dọc con đường ngập đầy bùn sau trận lũ quét ở huyện Nuwakot, Nepal. Ảnh: Prakash Mathema/Getty Images

Chấn động đo được có cường độ tương đương 5,2 độ Richter thực chất được tạo ra từ vụ sụp đổ băng đá khổng lồ, kéo theo hàng triệu khối bùn đất đá sạt lở từ độ cao hàng nghìn mét. Việc không có mưa lớn trước đó khiến hệ thống cảnh báo lũ thông thường hoàn toàn bị vô hiệu hóa, tước đi cơ hội sơ tán của người dân.

Trước quy mô thiệt hại nặng nề, Thủ tướng Nepal Balendra Shah tuyên bố cả nước đang trong tình trạng bàng hoàng và đau thương sâu sắc, đồng thời huy động 14 máy bay trực thăng cùng toàn bộ lực lượng quân đội và cảnh sát khẩn trương tiếp cận hiện trường. Chính phủ Nepal cũng chính thức gửi lời yêu cầu viện trợ khẩn cấp tới hai nước láng giềng Ấn Độ và Trung Quốc. 

Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi khẳng định, sẵn sàng cung cấp mọi hỗ trợ nhân đạo cần thiết, trong khi Mỹ cam kết viện trợ khẩn cấp 500.000 USD để hỗ trợ chỗ ở và vật tư y tế cho các nạn nhân bị ảnh hưởng bởi lũ quét. 

Liên Hợp Quốc cùng nhiều quốc gia như Anh, Australia, Pháp và Liên minh Châu Âu cũng đang tích cực triển khai các lực lượng ứng phó thảm họa.

Các nhân viên cứu hộ bế một người sống sót sau trận lũ quét tại huyện Nuwakot, Nepal. Ảnh: Prakash Mathema/Getty Images

Các nhà khoa học khí hậu nhận định thảm họa lần này là lời cảnh báo đắt giá về tác động của biến đổi khí hậu toàn cầu đối với dãy Himalaya. Trong vòng 14 tháng qua, đây là lần thứ hai khu vực sông Lhende Khola hứng chịu lũ quét dữ dội do băng tan và sạt lở đá. 

Mức độ mất băng tại khu vực Hindu Kush Himalaya đã tăng gấp đôi kể từ năm 2000, khiến các hiện tượng thời tiết cực đoan như sạt lở hồ băng hay sụp đổ băng hà xảy ra với tần suất ngày càng dồn dập. 

Nhiều chuyên gia cảnh báo nếu không có giải pháp theo dõi mực nước sông theo thời gian thực và cảnh báo sớm hiệu quả, những khu dân cư trù phú dưới chân núi Himalaya sẽ tiếp tục đối mặt với nguy cơ bị xóa sổ bất cứ lúc nào.

Anh Vũ