Ít nhất 160 người chết, 765 người mất tích, nhiều ngôi làng bị xóa sổ trong thảm họa ở Nepal

Vùng dân cư sầm uất ở Nuwakot, Nepal giờ chỉ còn là dòng sông bùn. Ảnh: Reuters.

Tính đến sáng 27/8, phía Nepal ghi nhận ít nhất 157 người thiệt mạng và hơn 500 người mất tích, trong đó có nhiều du khách nước ngoài. Phía Tây Tạng (Trung Quốc) có 3 người chết và 265 người mất tích. Như vậy, tổng số nạn nhân được báo cáo là 160 người chết và 765 người mất tích. Đáng lo ngại là số người mất tích vẫn chưa được xác định đầy đủ do số lượng du khách đến đây rất lớn.

Ảnh vệ tinh chụp khu vực biên giới Nepal-Trung Quốc hôm 25/8, trước khi xảy ra thảm họa. Ảnh: Reuters.

Ảnh vệ tinh chụp khu vực này hôm 26/8 sau khi xảy ra thảm họa. Ảnh: Reuters.

Ông Narendra Pariyar, người đứng đầu chính quyền khu vực Rasuwa của Nepal, cho biết giới chức hoàn toàn bất ngờ vì cả ngày 26/8 không hề xảy ra mưa. Trong khi đó, Ngoại trưởng Nepal Kanak Mani Dixit cho biết các báo cáo ban đầu cho thấy một trận tuyết lở đã xảy ra tại khu vực thảm họa vào sáng cùng ngày.

Một khu dân cư sầm uất bị đất đá vùi lấp. Ảnh: Reuters.

Tổng cục Du lịch Nepal cho biết trong số những người nước ngoài mất tích có 142 công dân Ấn Độ, cùng các du khách đến từ Australia, Anh, Malaysia, Hà Lan, Bồ Đào Nha, Nam Phi, Hàn Quốc và Mỹ.

Công tác cứu hộ đang được triển khai khẩn trương ở cả Nepal và Tây Tạng. Tại Nepal, nhiều ngôi làng và khu chợ bị dòng lũ bùn san phẳng, trong khi nước lũ tràn vào tầng dưới của các tòa nhà nhiều tầng. Lực lượng cứu hộ phải đào bới trong bùn đất và phù sa để tìm kiếm nạn nhân.

Quân đội Nepal đã triển khai trực thăng cứu hộ, đưa hàng chục người ra khỏi vùng nguy hiểm. Người dân sống dọc các con sông gần khu vực bị ảnh hưởng cũng được yêu cầu sơ tán.

Tòa nhà may mắn sót lại. Ảnh: Reuters.

Nhiều làng mạc bị xóa sổ, giao thông tê liệt

Sức tàn phá của dòng nước bùn đá rất lớn. Nhiều khu dân cư bị ngập hoặc cuốn trôi, trong khi những tuyến đường quan trọng nối Nepal với biên giới Trung Quốc bị phá hủy.

Theo số liệu ban đầu của chính phủ Nepal, 19 cây cầu giao thông và khoảng 40 km đường đã bị hư hại. Một số dự án thủy điện trong khu vực cũng bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

Một số người sống sót kể rằng dòng nước xuất hiện với tốc độ rất nhanh, gần như không cho người dân có đủ thời gian sơ tán.

Tại một số địa điểm, lực lượng cứu hộ phải tìm kiếm nạn nhân giữa lớp bùn đất dày và những đống đổ nát. Địa hình Himalaya hiểm trở, đường sá bị phá hủy và thời tiết xấu khiến hoạt động cứu hộ bằng đường bộ lẫn đường không gặp rất nhiều khó khăn.

Những du khách may mắn chạy thoát lên núi ngậm ngùi trước cảnh bị lũ bùn tàn phá. Ảnh: Reuters.

Nguyên nhân có thể bắt nguồn từ một vụ “băng lở” khổng lồ

Điều gì đã gây ra trận lũ bất thường? Đây có lẽ là câu hỏi quan trọng nhất. Ban đầu, giới chức và một số nguồn tin đề cập khả năng động đất hoặc sạt lở núi là tác nhân kích hoạt dòng lũ. Cục Khảo sát Địa chất Mỹ (USGS) cho biết trước khi thảm họa xảy ra, thiết bị ghi nhận một chấn động tương đương động đất 4,4 độ Richter ở phía bắc thủ đô Kathmandu.

Tuy nhiên, sau đó các chuyên gia xác định đây không phải là động đất, mà là rung chấn do một vụ sạt lở núi gây ra, với năng lượng tương đương một trận động đất khoảng 5,2 độ.

Các nhà địa chất và băng hà học cho rằng nguyên nhân có thể là một khối băng khổng lồ từ sông băng bị sập, lao xuống từ độ cao lớn rồi rơi vào thung lũng bên dưới. Hiện tượng này được gọi là “băng lở” (ice avalanche). Nói cách khác, đây có thể không phải một trận mưa lớn thông thường gây lũ, mà là một chuỗi sự kiện địa chất – băng hà: băng sạt lở rơi xuống thung lũng chặn hoặc làm thay đổi dòng sông - khối vật liệu bị phá vỡ - nước và bùn đá tràn xuống hạ lưu - hình thành lũ quét cực mạnh.

Điều này cũng giải thích vì sao chính quyền địa phương cho biết hôm xảy ra thảm họa không có mưa lớn, khiến người dân và giới chức gần như không kịp chuẩn bị.

Khu vực cửa khẩu Gyirong sau lũ. Ảnh: Dongfang.

Nguy cơ vẫn chưa kết thúc

Điều đáng sợ nhất hiện nay là một đợt lũ thứ hai vẫn có thể xảy ra. Một lượng lớn đất đá và vật liệu sạt lở đã rơi xuống các dòng sông vùng biên giới. Nếu chúng tạo thành những “đập tự nhiên”, nước có thể tiếp tục tích tụ phía thượng nguồn. Khi các điểm nghẽn này bất ngờ vỡ, một lượng nước rất lớn có thể đổ xuống hạ lưu trong thời gian ngắn.

Chính vì vậy, Trung Quốc đã yêu cầu tăng cường giám sát và cảnh báo sớm, trong khi phía Nepal cũng cảnh báo người dân sống dọc các con sông nhanh chóng di chuyển lên vùng cao hơn.

chuyên gia Trương Cường Công (Zhang Qianggong) thuộc Trung tâm Quốc tế về Phát triển miền núi tích hợp (ICIMOD) cảnh báo rằng một số đoạn sông ở khu vực biên giới Nepal – Trung Quốc vẫn đang bị đất đá và vật liệu sạt lở chặn dòng.

Nếu các điểm nghẽn này bất ngờ bị phá vỡ, một đợt lũ thứ hai có thể tiếp tục xảy ra, khiến công tác cứu hộ và sơ tán trở nên nguy hiểm hơn.

Cảnh sát Nepal tìm kiếm cứu các nạn nhân. Ảnh: Reuters.

Cuộc chạy đua với thời gian

Hiện các lực lượng cứu hộ Nepal vẫn đang chạy đua với thời gian để tìm kiếm người sống sót. Quân đội và lực lượng an ninh được huy động, trong khi trực thăng được sử dụng để tiếp cận những khu vực bị cô lập.

Nhưng bùn đất dày, cầu đường bị cuốn trôi, thời tiết xấu và địa hình núi cao đang khiến hoạt động cứu hộ trở nên đặc biệt khó khăn. Tại một số nơi, trực thăng thậm chí không thể hạ cánh do nước lũ còn quá cao.

Với hàng trăm người vẫn mất tích và nguy cơ tiếp tục xảy ra sạt lở, quy mô thực sự của thảm họa có thể còn lớn hơn những con số được công bố hiện nay.

Với một dòng nước bùn đá từ vùng núi Himalaya đã biến tuyến giao thương và du lịch giữa Nepal và Tây Tạng thành vùng thảm họa chỉ trong vài giờ. Và khi công tác cứu hộ vẫn đang diễn ra, nguy cơ một đợt lũ thứ hai khiến cuộc khủng hoảng chưa thể kết thúc.

Theo Dongfang, HK01

Thu Thuy

Thu Thủy