Thức cùng mưa lũ

Nhân viên quan trắc Trạm thủy văn Gia Bẩy liên tục đo mực nước trong những ngày mưa lũ

Không để gián đoạn dòng thông tin

Một lượt quan trắc kết thúc, ông Mạnh trở về phòng trực, nhưng đó chỉ là một khoảng ngắn trong ca làm việc còn dài. 23 giờ, rồi 0 giờ, 1 giờ... nếu mưa vẫn lớn, nước sông tiếp tục biến động, những con số mới lại phải ghi nhận. Với người làm thủy văn, dòng sông không chỉ được nhìn bằng mắt, nó được theo dõi qua từng con số: mực nước giờ này cao hơn hay thấp hơn giờ trước, đang lên hay xuống, tốc độ thay đổi ra sao. Một con số đứng riêng có vẻ khô khan, nhưng khi nối tiếp nhau, chúng cho thấy diễn biến của cả dòng nước.

Nhịp công việc ấy không chỉ có ở Gia Bẩy, trong những ngày mưa bão, tại các trạm khí tượng, thủy văn thuộc Đài Khí tượng Thủy văn tỉnh Thái Nguyên, những ca trực cũng được duy trì liên tục. Mỗi trạm một nhiệm vụ, mỗi cán bộ một vị trí, nhưng đều chung một yêu cầu: theo sát diễn biến, thu nhận số liệu đúng thời điểm, chính xác và không để dòng thông tin bị gián đoạn. Ở trạm thủy văn là biến động của mực nước trên sông; tại các trạm khí tượng là lượng mưa cùng những yếu tố thời tiết được quan trắc theo chuyên môn. Khi xuất hiện mưa lớn, lũ hoặc các hình thái thời tiết nguy hiểm, nhịp công việc khẩn trương hơn, tần suất cập nhật cũng được tăng cường.

Với những người làm nghề, đúng giờ gần như là một kỷ luật, mực nước phải được ghi nhận đúng thời điểm ấy. Công việc nghe có vẻ đơn giản: đến giờ thì đo rồi ghi lại một con số, nhưng thực tế hoàn toàn khác. Có những ca trực, thử thách không chỉ là thức khuya.

Bà Lục Thị Phượng, quan trắc viên Đài Khí tượng Thủy văn tỉnh Thái Nguyên vẫn nhớ những lần mưa trút xuống dày đặc, sấm chớp liên hồi, nhưng đến giờ, công việc vẫn phải được thực hiện theo quy trình, trên cơ sở bảo đảm an toàn. Giữa lúc thời tiết diễn biến phức tạp, người quan trắc viên càng phải tập trung, bởi những số liệu thu nhận đúng thời điểm lúc này càng có ý nghĩa.

Một lượt quan trắc hoàn thành, số liệu được kiểm tra cập nhật và chuyển đi. Hết một giờ, mưa có thể nhẹ hơn, cũng có thể tiếp tục nặng hạt. Người trực lại nhìn đồng hồ, chuẩn bị cho lượt tiếp theo. Nhiều năm gắn với nghề, bà Phượng và các đồng nghiệp đã quen với những đêm mất ngủ, quen tiếng mưa, tiếng gió và những lần thời tiết đổi nhanh. Một lượt quan trắc vừa kết thúc cũng là lúc bắt đầu chờ một lượt mới.

Công tác quan trắc tại Đài khí tượng thuỷ văn Thái Nguyên

Câu chuyện của bà Phượng hay ca trực của ông Mạnh, chỉ là những lát cắt trong công việc thường ngày của tập thể cán bộ, quan trắc viên tại các trạm khí tượng, thủy văn trên địa bàn tỉnh. Có người trực bên những dòng sông, có người theo dõi lượng mưa, nhiệt độ, gió và các yếu tố khí tượng; mỗi người đảm nhiệm một phần việc để dữ liệu từ nhiều vị trí được kết nối thành một dòng thông tin liên tục. Công việc ấy càng có ý nghĩa trong bối cảnh thời tiết cực đoan, bất thường tác động trực tiếp đến sản xuất và đời sống cộng đồng.

Những trận mưa lớn trong thời gian ngắn, dông, lốc, lũ quét, sạt lở hay ngập lụt có thể xuất hiện với diễn biến nhanh, khó lường. Thực tế ấy đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với công tác quan trắc, dự báo và cảnh báo. Thông tin càng chính xác, cập nhật càng sớm thì chính quyền và người dân càng có thêm thời gian để chủ động ứng phó. Dữ liệu từ các điểm quan trắc được chuyển về, tổng hợp, phân tích cùng nhiều nguồn thông tin khác để các dự báo viên đánh giá diễn biến và xây dựng bản tin. Thời tiết càng phức tạp, guồng công việc càng nhanh. Có khi bản tin trước vừa phát đi, những dữ liệu mới đã tiếp tục được cập nhật để phục vụ nhận định tiếp theo.

Hành trình của số liệu

Mỗi năm, Đài Khí tượng Thủy văn tỉnh Thái Nguyên phát khoảng 1.900-2.100 bản tin dự báo, cảnh báo các loại. Có những ngày thời tiết diễn biến phức tạp, số lượng lên tới 12 bản tin. Trong đó có 475 bản dự báo, cảnh báo thời tiết điểm đến 10 ngày; 110 bản dự báo, cảnh báo mưa lớn, định lượng mưa; 108 bản về không khí lạnh; 87 bản cảnh báo nắng nóng; 178 bản cảnh báo dông, sét, tố, lốc, mưa đá và mưa lớn cục bộ; 44 bản dự báo, cảnh báo áp thấp nhiệt đới, bão. Cùng với đó là hàng trăm bản tin thủy văn, nguồn nước và cảnh báo thiên tai, trong đó có 237 bản thủy văn hạn ngắn, 74 bản cảnh báo lũ quét, sạt lở, 17 bản dự báo, cảnh báo lũ và 6 bản cảnh báo ngập lụt.

Phóng viên Báo và Phát thanh truyền hình Thái Nguyên ghi nhận những hình ảnh về công việc của những cán bộ quan trắc trong những ngày mưa lũ vừa qua.

Phía sau hàng nghìn bản tin ấy là công sức của cả một tập thể. Người ở bên dòng sông, người tại trạm khí tượng, người tổng hợp dữ liệu, người phân tích, dự báo. Mỗi người một vị trí nhưng công việc được nối với nhau để trả lời những câu hỏi rất gần với cuộc sống: mưa còn kéo dài không, nước đang lên hay xuống, nơi nào có nguy cơ và cảnh báo nào cần được phát đi sớm.

Trong thời điểm thông tin có thể lan truyền rất nhanh qua mạng xã hội, những bản tin chính thống còn mang một giá trị khác: giúp cộng đồng hiểu đúng về diễn biến thời tiết và mức độ nguy cơ. Có thông tin tin cậy, người dân không hoang mang trước những cảnh báo thiếu căn cứ, nhưng cũng không chủ quan khi nguy cơ thực sự đã được cơ quan chuyên môn đưa ra.

Một bản tin đến điện thoại đôi khi chỉ vài dòng. Một thông báo gửi vào nhóm dân cư có thể chỉ mất vài giây để đọc. Nhưng để có những dòng ngắn ngủi ấy là cả một hành trình của số liệu. Từ những số liệu được ghi nhận âm thầm tại các trạm, những bản tin dự báo, cảnh báo được phát đi, giúp cộng đồng hiểu đúng về nguy cơ, bình tĩnh nhưng không chủ quan, chủ động hơn trước những bất thường của thiên nhiên. Đó là công việc của những người vẫn lặng lẽ thức cùng mưa lũ.

Phương Thảo