Điều gì gây ra trận lũ thảm khốc ở khu vực biên giới Nepal - Trung Quốc?

Reuters ngày 27/8 dẫn lời các chuyên gia và giới chức Nepal cho biết, trận lũ thảm khốc xảy ra khi một phần lớn của sông băng trên dãy Himalaya ở độ cao khoảng 5.200 m, bất ngờ đứt gãy và đổ xuống đáy thung lũng.

Giới chức Nepal ban đầu cho rằng trận động đất có độ lớn 4,4 xảy ra tại khu vực biên giới hôm 26/8, chỉ ít phút trước thảm họa, có thể là tác nhân khiến khối sông băng mất ổn định. Tuy nhiên, nguyên nhân chính xác dẫn tới vụ sụp đổ vẫn đang được xác minh.

Khu vực bị tàn phá do lũ quét cuốn theo bùn đất tại huyện Rasuwa, Nepal, hôm 26/8/2026. Ảnh: ANI/TTXVN

Theo chuyên gia thủy văn Hatim Sharif tại Đại học Texas ở San Antonio (Mỹ), điểm đặc biệt lưu ý là khu vực xảy ra thảm họa không có mưa trước đó. Việc này làm vô hiệu hóa hầu như mọi hệ thống cảnh báo lũ lụt đang vận hành trên thế giới.

Sau khi đổ xuống thung lũng, dòng băng, đá và bùn đất khổng lồ dồn vào hệ thống sông Lhende Khola tại khu vực biên giới Nepal - Tây Tạng (Trung Quốc), tạo ra một đợt nước lũ đột ngột với tốc độ lớn. Theo Trung tâm Quốc tế về Phát triển Núi tổng hợp (ICIMOD), tại khu vực Galchhi (Nepal) ở hạ lưu, mực nước được ghi nhận tăng tới khoảng 9 m chỉ trong vòng 30 phút.

Giới chức hai bên cho biết, đến nay đã tìm thấy ít nhất 160 thi thể, song cảnh báo số người thiệt mạng có thể còn tăng mạnh do chưa xác định được đầy đủ số người mất tích.

Theo các báo cáo ban đầu, hơn 400 du khách nước ngoài hiện chưa rõ tung tích, trong đó có 133 công dân Ấn Độ tham gia hành hương, 47 người Mỹ, 34 người Australia, 33 người Anh và 24 người Canada. Bên cạnh đó, 9 công dân Hàn Quốc làm việc tại một dự án thủy điện cũng đang mất liên lạc. Ngoài ra, công dân Malaysia và Nam Phi cũng được cho là nằm trong số những người mất tích.

Ảnh hưởng của đợt lũ cũng lan tới Ấn Độ, nơi khoảng 5.000 người tại bang Bihar đã được sơ tán sau khi cảnh báo nguy cơ lũ được ban hành.

Theo chuyên gia khí tượng học người Mỹ Matthew Cappucci, năng lượng của khối băng sụp xuống thung lũng tương đương 950 tấn thuốc nổ TNT. Ảnh: TTXVN

Tại Trung Quốc, Tân Hoa Xã cho biết Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã yêu cầu triển khai toàn diện công tác tìm kiếm, cứu nạn, khẩn trương bố trí nơi ở cho người dân bị ảnh hưởng, đồng thời tăng cường giám sát và phòng ngừa nguy cơ xảy ra các thảm họa thứ cấp.

Theo CCTV, nhà chức trách Trung Quốc đã điều động 30.000 vật tư cứu trợ từ nguồn dự trữ trung ương tới khu vực thiên tai, trong đó có lều bạt, thiết bị sưởi, quần áo, chăn ga, giường xếp và các vật dụng chống ẩm.

Bộ Quản lý Khẩn cấp Trung Quốc cùng Tập đoàn Kỹ thuật Năng lượng Trung Quốc cũng triển khai lực lượng ứng phó tới hiện trường. Đợt đầu tiên gồm khoảng 200 chuyên gia địa chất, kỹ sư và nhân viên cứu hộ, mang theo máy bay không người lái, máy quét laser 3D, thiết bị dò tìm sự sống cùng nhiều phương tiện cứu nạn chuyên dụng.

Các nỗ lực hỗ trợ quốc tế cũng đang được đẩy mạnh. Liên hợp quốc cho biết đang huy động nhân lực và vật tư để hỗ trợ các cộng đồng chịu ảnh hưởng. Ấn Độ phối hợp với Nepal trong hoạt động cứu hộ, cứu trợ, trong khi Hàn Quốc thông báo sẽ cử một đội phản ứng nhanh tới khu vực thiên tai.

Kim Khánh