Hồi sinh ngôi đền gần 700 năm tuổi giữa lòng Bắc Kinh hiện đại

Hậu điện Đô Thành Hoàng Miếu tại Bắc Kinh, Trung Quốc. Ảnh: Wikipedia

Người bảo hộ kinh thành xưa

Giữa khu phố tài chính sầm uất của quận Tây Thành (Bắc Kinh), nơi tập trung hơn 1.900 tổ chức tài chính, một ngôi đền gần 700 năm tuổi vừa mở cửa trở lại sau 155 năm đóng cửa vì hỏa hoạn xảy ra dưới thời nhà Thanh (1644-1911).

Hậu điện của Đô Thành Hoàng miếu nổi bật giữa những tòa nhà cao tầng hiện đại với những ô cửa gỗ sơn đỏ, cột trụ lớn, mái hiên cong và hệ thống giá đỡ dougong đặc trưng của kiến trúc truyền thống Trung Quốc, tạo nên một không gian cổ kính giữa lòng đô thị.

Bước vào hậu điện, du khách có thể chiêm ngưỡng những bức họa mạ vàng trên các xà nhà vẫn được bảo tồn gần như nguyên vẹn. Một điện thờ bên trong hiện vẫn đang được tu sửa và sẽ mở cửa vào thời điểm thích hợp, theo thông tin từ ban quản lý di tích.

Đô Thành Hoàng miếu được xây dựng từ thời nhà Nguyên (1271-1368) và từng là ngôi đền Thành Hoàng có vị thế cao nhất cả nước. Theo nội dung trưng bày tại di tích, chữ "đô" trong tên gọi thể hiện vai trò đứng đầu hệ thống các đền Thành Hoàng trên toàn quốc thời bấy giờ.

Việc mở cửa trở lại ngôi đền mang ý nghĩa quan trọng đối với công tác nghiên cứu quy hoạch kinh đô thời Nguyên, cũng như quá trình phát triển của kiến trúc cung đình qua các triều Nguyên, Minh và Thanh. Đây cũng là một trong số ít công trình còn lưu giữ nhiều yếu tố kiến trúc nguyên bản của kinh đô Đại Đô xưa.

Ông Liu Zheng, thành viên Hội Di tích Văn hóa Trung Quốc cho biết Đô Thành Hoàng miếu là minh chứng cho sự phát triển của Đạo giáo và tín ngưỡng dân gian trong giai đoạn này.

Theo ông Liu, các cột gỗ lớn dưới mái hiên vẫn đảm nhận chức năng chịu lực chính của công trình, khác với nhiều công trình thời Minh (1368-1644) và Thanh, nơi cột trụ chủ yếu mang tính trang trí.

Hành lang phía trước hậu điện cũng vẫn giữ được nhiều đặc điểm trong mặt bằng kiến trúc thời Tống và Nguyên, những yếu tố hiện rất hiếm gặp tại Bắc Kinh.

Theo quan niệm truyền thống, Thành Hoàng là vị thần bảo hộ của mỗi đô thành. Khác với các vị tiên hay Bồ Tát, Thành Hoàng thường là những danh tướng hoặc vị quan có nhiều công lao với đất nước, được người dân suy tôn sau khi qua đời.

Trải qua nhiều lần trùng tu dưới thời Minh và Thanh, Đô Thành Hoàng miếu từng là nơi diễn ra một trong những hội chợ đền lớn và sôi động nhất Bắc Kinh. Các gian hàng bày bán đồ cổ, thư pháp, tranh vẽ cùng nhiều hàng hóa và hiện vật quý hiếm từ trong và ngoài nước, thu hút đông đảo thương nhân và du khách.

Đánh thức di sản giữa lòng đô thị

Bên ngoài ngôi đền, một khu chợ văn hóa ngoài trời gần đây đã được tổ chức với các gian hàng giới thiệu sản phẩm thủ công truyền thống, di sản văn hóa phi vật thể và đặc sản địa phương, mang đến cho du khách cơ hội trải nghiệm đời sống văn hóa truyền thống trong không gian di tích.

Hoạt động này là một phần trong nỗ lực hồi sinh các di sản văn hóa dọc Trục Trung tâm Bắc Kinh, Di sản Văn hóa Thế giới được UNESCO ghi danh.

Tháng 6 vừa qua, quận Tây Thành đã khởi động 6 dự án phục dựng di tích. Trong đó, chùa Chân Vũ có niên đại từ thời Đường (618-907) đã ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để phục dựng và trưng bày các tác phẩm nghệ thuật truyền thống, mang đến trải nghiệm tương tác về nghề gốm tráng men, một di sản văn hóa phi vật thể của Trung Quốc.

Trong khi đó, Vĩnh Tuyền Am, một ni viện được xây dựng dưới thời Minh, được chuyển đổi thành bảo tàng nghệ thuật chuyên trưng bày các tác phẩm chế tác từ gỗ nam mộc, một trong những loại gỗ quý nổi tiếng của Trung Quốc.

Theo truyền thông địa phương, trong thời gian tới, Đô Thành Hoàng miếu sẽ tiếp tục tổ chức các triển lãm chuyên đề, lễ hội truyền thống và chương trình nghệ thuật nhằm đưa di sản gần 700 năm tuổi trở thành không gian văn hóa phục vụ cộng đồng và góp phần đưa lịch sử đến gần hơn với công chúng.

NGHIÊM THANH