Hồi sinh nghệ thuật pháp lam trong nhịp sống hiện đại

Sau khi được du nhập vào Việt Nam, pháp lam đã tiếp biến và phát triển, trở thành một di sản văn hóa độc đáo, từng gắn liền với không gian cung đình. Ngày nay, loại hình nghệ thuật này đang dần được hồi sinh nhờ niềm đam mê và nỗ lực bền bỉ của thế hệ trẻ.

Gắn bó với nghệ thuật pháp lam suốt 5 năm qua, anh Trương Thanh Tùng, người đồng sáng lập đồng hồ nghệ thuật Fleur de Lis, đã kiên trì theo đuổi hành trình bảo tồn và phát triển loại hình nghệ thuật từng đứng trước nguy cơ mai một. Không chỉ nghiên cứu kỹ thuật truyền thống, anh còn ứng dụng pháp lam vào các sản phẩm trang trí, nội thất và quà tặng cao cấp. Mỗi tác phẩm là kết tinh của sự tỉ mỉ thủ công và tinh thần sáng tạo bền bỉ.

Nghệ nhân Trương Thanh Tùng cho biết: "Việt Nam ngày xưa chỉ thích họa pháp lam - vẽ men trên kim loại, do đó tôi nghiên cứu tận dụng nguồn men của Việt Nam. Thứ hai, pháp lam có nhiều kỹ thuật khác nhau nên trong quá trình nghiên cứu, tôi cũng tìm tòi một kỹ thuật cá nhân riêng mang đậm chất Việt Nam. Vừa rồi, tôi đã ứng dụng thành công phong cách sinh hoạt Việt Nam theo cách pháp lam."

Đến với chương trình “Pháp lam và Trà”, người tham gia được trực tiếp trải nghiệm, thực hành, tìm hiểu chất liệu, kỹ thuật nung men và giá trị văn hóa ẩn sau mỗi sản phẩm. Trong không khí tĩnh lặng, sâu lắng, nghệ thuật pháp lam được tái hiện theo cách gần gũi và sinh động. Qua quá trình tự tay làm sản phẩm, các học viên hiểu rõ hơn sự công phu và tỉ mỉ của nghề. Lớp học nhỏ nhưng sôi nổi, xen lẫn sự hồi hộp khi chờ đợi thành phẩm ra lò.

Không chỉ dừng lại ở giá trị thẩm mỹ, pháp lam còn được ứng dụng trong các sản phẩm sáng tạo như mặt số đồng hồ, nơi kỹ nghệ thủ công truyền thống hòa quyện cùng thiết kế hiện đại. Mỗi sản phẩm trở thành một câu chuyện về lịch sử và bản sắc văn hóa Việt.

Anh Lê Hoàng Phương, người sáng lập đồng hồ nghệ thuật Fleur de Lis, cho biết: "Chúng tôi được truyền cảm hứng từ những bộ sưu tập tranh dân gian đông hồ như 'Thánh Gióng', 'Vinh quy bái tổ', 'Mã đáo thành công'. Chúng tôi đã áp dụng và đưa vào những mặt số pháp lam, qua đó truyền bá văn hóa Việt Nam đến với các bạn trẻ yêu văn hóa - nghệ thuật, bạn bè quốc tế.

Để hoàn thiện một mặt số pháp lam, chúng tôi phải dành rất nhiều thời gian và tâm huyết. Mỗi mặt số sẽ được các nghệ nhân làm hoàn toàn thủ công bằng tay. Việc tô men, hoàn thiện, đánh bóng các chi tiết vô cùng nhỏ, đòi hỏi các nghệ nhân phải làm với sự tập trung cao độ."

Từ di sản cung đình đến đời sống đương đại, nghệ thuật pháp lam đang được thế hệ trẻ tiếp nối bằng tình yêu nghề và tinh thần sáng tạo. Dù còn nhiều thách thức nhưng chính niềm tin và đam mê ấy sẽ góp phần gìn giữ và lan tỏa giá trị của nghệ thuật truyền thống Việt Nam trong dòng chảy hiện đại.

Thùy Linh