'Hồi sinh' nghề nhuộm chàm của đồng bào Mông Tà Xùa

Du khách thích thú với những sản phẩm lưu niệm tại xưởng nhuộm chàm.

Ta Sua’s Stories nằm trên con dốc đi vào “Sống lưng khủng long”, bản Háng Đồng, căn nhà bằng gỗ nhỏ nhưng chứa đựng bao tâm huyết của anh Nguyễn Trọng Thịnh, một người con quê Hải Phòng đam mê và dành nhiều tình cảm cho văn hóa vùng cao. Tại đây, anh bố trí không gian giới thiệu về nghề nhuộm chàm của đồng bào Mông, giới thiệu những cuộn vải lanh tự dệt, màu chàm, lá chàm, những dụng cụ vẽ hoa văn, những chum ủ trong quá trình nhuộm chàm.

Anh Nguyễn Trọng Thịnh bộc bạch: Du lịch Tà Xùa phát triển nhanh, nhưng không phải người dân nào cũng có cơ hội hưởng lợi. Mong muốn để nhiều người Mông trong bản có thể cùng tham gia làm du lịch và quảng bá văn hóa bản địa, tháng 5/2025, tôi cùng với anh Thào A Trống, bản Háng Đồng quyết định xây dựng không gian trải nghiệm nghề nhuộm chàm để tạo ra những trải nghiệm độc đáo, đậm bản sắc cho khách du lịch và giúp bà con có thêm thu nhập từ chính nét đẹp văn hóa của đồng bào mình.

Xưởng chàm Ta Sua’s Stories tạo việc làm cho lao động địa phương.

Là nghệ nhân trực tiếp thực hiện kỹ thuật nhuộm chàm và hướng dẫn du khách trải nghiệm tại Ta Sua’s Stories, bà Vàng Thị Mỷ, bản Háng Đồng đã quen với việc tỉ mỉ, kiên nhẫn hướng dẫn khách từng thao tác vẽ hoa văn trên vải. Bà Mỷ chia sẻ: Tôi luôn đặt trọn tâm huyết vào từng công đoạn, chỉ dẫn du khách từ cách cầm bút vẽ, căn chỉnh độ đậm nhạt của màu nhuộm, giảng giải ý nghĩa đằng sau từng đường nét hoa văn truyền thống. Thấy du khách thích thú mang sản phẩm về sử dụng, tôi rất vui và mong muốn được gặp gỡ nhiều du khách, giới thiệu nét đẹp văn hóa của dân tộc mình đến với mọi người.

Chiếc áo được nhuộm chàm là sản phẩm quà tặng du lịch độc đáo.

Chính sự tỉ mỉ và lòng hiếu khách của những người như bà Mỷ đã giúp các buổi workshop tại Ta Sua’s Stories tạo nên sức hút đối với du khách trong nước lẫn bạn bè quốc tế. Trong khoảng thời gian 2 đến 3 tiếng, mỗi buổi trải nghiệm đưa du khách đi qua trọn vẹn các công đoạn thủ công từ kiên nhẫn vẽ sáp ong, nhuộm vải trong chum chàm, phơi vải dưới nắng đến khi sở hữu một sản phẩm hoàn chỉnh. Hiện tại, bình quân mỗi tháng xưởng sản xuất khoảng 100 sản phẩm và đón vài chục đoàn khách đến tham quan, trải nghiệm.

Chị Nguyễn Thùy Dương, đến từ Hà Nội, chia sẻ cảm nhận khi đến xưởng chàm: Buổi workshop hơn 2 tiếng ở xưởng nhuộm chàm đã để lại cho chuyến đi của chúng tôi thật nhiều màu sắc. Ở đây tôi được thư giãn, thỏa sức sáng tạo và còn có thêm hiểu biết sâu hơn về một nét văn hóa bản địa lâu đời của đồng bào Mông.

Những tấm vải sau khi đã nhuộm chàm được phơi ngay tại xưởng.

Với ý tưởng và cách vận hành mới, xưởng chàm Ta Sua’s Stories trở thành cầu nối giữa văn hóa Mông với du khách, mở thêm cơ hội việc làm cho nhiều hộ dân ở bản. Từ thành công bước đầu, anh Nguyễn Trọng Thịnh và Thào A Trống tiếp tục tìm đến từng gia đình để vận động các bà, các mẹ khôi phục nghề truyền thống, cùng tham gia làm du lịch. Những chum chàm, khung dệt, dụng cụ vẽ sáp ong từng được cất giữ nhiều năm nay được mang ra sử dụng, làm sống lại nét sinh hoạt quen thuộc của bản làng vùng cao.

Anh Thào A Trống, đồng sáng lập xưởng chàm Ta Sua’s Stories, phấn khởi: Điều vui nhất với chúng tôi là nhiều gia đình không còn phải rời quê đi làm thuê. Họ có thể ở lại bản, chăm sóc gia đình và có thêm thu nhập từ chính nghề truyền thống của mình. Hiện, xưởng tạo việc làm thường xuyên cho 5 hộ gia đình, với khoảng 10 lao động địa phương, mỗi người đảm nhận một công việc phù hợp với khả năng của mình. Người may, người thêu, người nhuộm chàm, người hướng dẫn khách trải nghiệm, mức thu nhập từ 5 triệu đồng/người/tháng trở lên; vào mùa cao điểm du lịch săn mây từ tháng 9 đến tháng 3 năm sau, mức thu nhập sẽ cao hơn.

Ta Sua’s Stories là một trong những mô hình phát triển du lịch gắn với bảo tồn văn hóa bước đầu mang lại thành công và được xã Tà Xùa khuyến khích, ưu tiên đầu tư. Đây sẽ là tiền đề để Tà Xùa tiếp tục nhân rộng các mô hình, sản phẩm du lịch độc đáo, góp phần nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho nhân dân, khắc phục hiệu quả tính "mùa vụ" của du lịch, tạo nên dấu ấn bản sắc để "thiên đường mây" thu hút và giữ chân du khách.

Lò Thái