Học văn hóa truyền thống qua lễ hội

Lạng Sơn là vùng đất có đời sống văn hóa dân gian phong phú với gần 300 lễ hội được tổ chức vào dịp đầu xuân. Mỗi lễ hội gắn với sự tích, nhân vật lịch sử và tập quán sinh hoạt của cộng đồng các dân tộc trên địa bàn. Với 647 cơ sở giáo dục và trên 200.000 học sinh, sinh viên, ngành giáo dục tỉnh xác định việc giúp học sinh hiểu và trân trọng các giá trị văn hóa truyền thống là một nội dung quan trọng. Vì vậy, bên cạnh việc lồng ghép nội dung trong các môn học, nhiều nhà trường đã tổ chức cho học sinh tham quan, trải nghiệm tại các lễ hội để các em trực tiếp quan sát và cảm nhận không gian văn hóa của quê hương.

Học sinh Trường THPT Tràng Định tham gia giao lưu văn nghệ tại lễ hội Lồng thồng Bủng Kham

Tiêu biểu như xã Thất Khê, hằng năm vào ngày 12 tháng Giêng âm lịch diễn ra Lễ hội Lồng Tồng Bủng Kham. Với Trường THPT Tràng Định, ngôi trường nằm ngay trên địa bàn xã đã thường xuyên tuyên truyền, giới thiệu về nguồn gốc, ý nghĩa của lễ hội trong các giờ sinh hoạt, tạo điều kiện cho học sinh tham gia các hoạt động trải nghiệm. Thầy Vũ Mạnh Huy, Hiệu trưởng nhà trường cho biết: Việc cho học sinh trực tiếp quan sát các nghi lễ, trò chơi dân gian và sinh hoạt cộng đồng tại lễ hội giúp các em hiểu rõ hơn những giá trị văn hóa gắn với đời sống người dân, từ đó hình thành sự trân trọng đối với những truyền thống được gìn giữ qua nhiều thế hệ.

Thực tế cho thấy, các lễ hội không chỉ là sinh hoạt văn hóa tín ngưỡng mà còn chứa đựng nhiều giá trị lịch sử, xã hội và nhân văn; phản ánh mối quan hệ gắn bó giữa con người với thiên nhiên, với cộng đồng và với lịch sử vùng đất biên cương. Từ nhận thức đó, nhiều nhà trường đã lồng ghép nội dung tìm hiểu về các lễ hội vào các môn học, đồng thời tổ chức cho học sinh tham quan di tích, giao lưu với các nghệ nhân dân gian, tìm hiểu về các nghi lễ và trò chơi truyền thống.

Trong số các lễ hội truyền thống của xứ Lạng, Lễ hội Kỳ Cùng – Tả Phủ được xem là lễ hội tiêu biểu và có quy mô lớn nhất của tỉnh, tổ chức hằng năm vào cuối tháng Giêng âm lịch tại khu vực đền Kỳ Cùng và đền Tả Phủ. Không chỉ mang ý nghĩa tâm linh, lễ hội còn là không gian sinh hoạt văn hóa cộng đồng với nhiều nghi lễ truyền thống, hoạt động nghệ thuật và trò chơi dân gian đặc sắc.

Em Lộc Nguyễn Minh Tri, học sinh lớp 10D1, Trường THPT chuyên Chu Văn An cho biết: thông qua sự giới thiệu của thầy cô về nguồn gốc và ý nghĩa của lễ hội, em hiểu hơn về các giá trị văn hóa của lễ hội Kỳ Cùng – Tả Phủ. Năm nay lễ hội diễn ra vào dịp cuối tuần nên em cùng bạn bè đến tham gia, vừa xem nghi lễ rước kiệu, vừa tìm hiểu các hoạt động văn hóa tại lễ hội. Qua đó, chúng em cảm nhận rõ hơn không khí sinh hoạt văn hóa của quê hương và thêm tự hào về vùng đất nơi mình sinh ra.

Trong không gian lễ hội, học sinh có cơ hội quan sát cách cộng đồng tổ chức nghi lễ, tìm hiểu những tập quán đã được duy trì qua nhiều thế hệ và nhận ra mối liên hệ giữa lịch sử, văn hóa với đời sống hiện tại. Những trải nghiệm đó góp phần hình thành ở các em nhận thức đúng đắn về giá trị của di sản văn hóa, từ đó biết trân trọng và có ý thức giữ gìn những nét đẹp truyền thống của quê hương.

THẢO NGUYÊN