Hoàn thiện Luật Công chứng: Bảo đảm thống nhất, thuận lợi cho người dân

Đồng chí Ly Kiều Vân, Ủy viên Ban Thường vụ, Trưởng ban Nội chính Tỉnh ủy thảo luận về dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng - Ảnh: CTV

Qua nghiên cứu dự thảo luật, đại biểu Ly Kiều Vân có các ý kiến cụ thể, gồm: Thứ nhất, tại Điều 44 về thẩm quyền công chứng giao dịch bất động sản, dự thảo quy định: Giao dịch có đối tượng là bất động sản và giao dịch đặt cọc để mua bán, chuyển nhượng bất động sản thuộc thẩm quyền công chứng của công chứng viên của tổ chức hành nghề công chứng tại địa phương nơi có bất động sản. Ý kiến đại biểu cho rằng quy định như dự thảo chưa thực sự thuận lợi cho người dân, nhất là trong trường hợp các bên giao dịch cư trú khác địa phương nơi có bất động sản hoặc điều kiện đi lại khó khăn, như ở vùng sâu, vùng xa, khi thực hiện công chứng các giao dịch liên quan đến bất động sản. Do đó, đại biểu đề nghị cần đánh giá kỹ tác động của quy định này đối với người dân và hoạt động giao dịch dân sự; đồng thời cần có lộ trình triển khai bảo đảm phù hợp với điều kiện hạ tầng dữ liệu.

Thứ hai, tại Điều 50 quy định ký, điểm chỉ trong văn bản công chứng: Tại khoản 1, Dự thảo luật đã bỏ quy định “Việc ký văn bản công chứng trước sự chứng kiến của công chứng viên phải được chụp ảnh và lưu trữ trong hồ sơ công chứng”. Đại biểu Ly Kiều Vân đề nghị cơ quan soạn thảo xem xét giữ nguyên quy định này như luật hiện hành, bởi theo đại biểu, quy định hoàn toàn phù hợp; không chỉ bảo đảm an toàn cho giao dịch mà còn giúp xác định chính xác người ký, thời điểm, địa điểm ký, qua đó hạn chế tình trạng giả mạo, ký khống và tranh chấp phát sinh. Ảnh chụp còn là một dạng chứng cứ trực quan góp phần bảo vệ người dân và công chứng viên khi phát sinh khiếu kiện, đồng thời nâng cao tính minh bạch, kỷ luật trong quy trình công chứng, góp phần loại bỏ những hành vi không chuẩn mực, cạnh tranh không lành mạnh của một số tổ chức hành nghề công chứng.

Tại báo cáo số 225, ngày 10/4/2026 của Bộ Tư pháp về tiếp thu, giải trình bước đầu ý kiến các ĐBQH thảo luận tại tổ, nội dung này đã được làm rõ. Tuy nhiên, đại biểu cho rằng quy định này mới được bổ sung vào luật và được Quốc hội thông qua năm 2024, có hiệu lực từ ngày 1/7/2025, thời gian thực hiện chưa đầy một năm. Do đó, cần tiếp tục đánh giá hiệu quả thực tiễn làm cơ sở xem xét việc bãi bỏ quy định này.

Thứ ba, tại Điều 68 về về lưu trữ hồ sơ công chứng: Dự thảo luật quy định cho phép cơ quan tiến hành tố tụng yêu cầu tổ chức hành nghề công chứng cung cấp bản gốc văn bản công chứng, đây là bước đi nhằm tháo gỡ khó khăn trong hoạt động điều tra, giám định. Tuy nhiên quy định này đã bộc lộ những bất cập như: Nếu trong thời gian bản gốc văn bản công chứng được đưa ra khỏi cơ quan, đơn vị mà người dân có nhu cầu cung cấp bản sao từ bản chính hoặc cần đối chiếu để thực hiện các giao dịch tiếp theo như hủy bỏ, sửa đổi hợp đồng, thì cơ quan, tổ chức hành nghề công chứng sẽ không có cơ sở để thực hiện. Điều này sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi hợp pháp của các bên tham gia giao dịch.

Cũng theo luật này, công chứng viên có nghĩa vụ bảo quản hồ sơ công chứng và chịu trách nhiệm trước pháp luật nếu để mất, hư hỏng, thất lạc hồ sơ. Trong trường hợp cơ quan tố tụng để thất lạc, mất tài liệu gốc, hậu quả khó có thể khắc phục được. Hơn nữa, luật chưa quy định rõ nếu quá 10 ngày mà cơ quan tố tụng chưa tiến hành trả lại văn bản gốc cho tổ chức hành nghề công chứng thì vấn đề này được giải quyết như thế nào?

Từ những vấn đề trên, đại biểu đề nghị cần có quy định chặt chẽ hơn đối với việc cung cấp văn bản gốc, chỉ nên áp dụng trong trường hợp thực sự cần thiết, không thể thay thế bằng bản sao hoặc đối chiếu tại chỗ. Đồng thời, cần bổ sung quy định về thẩm quyền yêu cầu, trình tự bàn giao, trách nhiệm bảo quản và trách nhiệm bồi thường trong trường hợp để mất, hư hỏng bản gốc văn bản công chứng.

Ngọc Mai