Bộ trưởng Tư pháp giải thích các quy định liên quan công chứng giao dịch bất động sản

Sáng 11-4, Quốc hội thảo luận dự án Luật Công chứng (sửa đổi). Những nội dung được nhiều đại biểu quan tâm liên quan đến quy định về công chứng giao dịch bất động sản, hợp đồng đặt cọc, thẩm quyền công chứng theo địa giới hành chính…

Cân nhắc công chứng giao dịch bất động sản

Góp ý vào dự luật, đại biểu Nguyễn Văn Huy (đoàn Hưng Yên) cho rằng quy định về thẩm quyền công chứng theo địa giới hành chính cần được thiết kế linh hoạt hơn, phù hợp với xu hướng chuyển đổi số, đồng thời tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp trong giao dịch.

Theo đại biểu, dự thảo luật hiện mới đề cập đến giao dịch đặt cọc trong mua bán, chuyển nhượng bất động sản, trong khi thực tế tồn tại nhiều loại giao dịch đặt cọc khác như đặt cọc thuê, đặt cọc bảo đảm ký kết hợp đồng góp vốn hoặc hợp tác đầu tư liên quan đến bất động sản.

Đại biểu Nguyễn Văn Huy (đoàn Hưng Yên). Ảnh: QH

Không chỉ vậy, hệ thống pháp luật hiện hành, bao gồm pháp luật dân sự và đất đai, còn ghi nhận nhiều giao dịch khác liên quan đến bất động sản như tặng cho, thế chấp, trao đổi, cho thuê hay chuyển nhượng dự án. Nếu chỉ giới hạn phạm vi như dự thảo, theo ông Huy, sẽ chưa bao quát đầy đủ thực tiễn phong phú của thị trường.

Từ đó, đại biểu đề nghị sửa đổi theo hướng mở rộng phạm vi điều chỉnh, bao gồm toàn bộ các giao dịch có đối tượng là bất động sản cũng như các giao dịch nhằm bảo đảm việc xác lập, thực hiện các giao dịch này.

Ở góc độ khác, đại biểu Nguyễn Minh Tuấn (đoàn Phú Thọ) đặt vấn đề về sự cần thiết của thủ tục công chứng trong các giao dịch bất động sản. Ông cho rằng việc sửa luật lần này cần hướng tới mục tiêu tạo thuận lợi tối đa cho các bên tham gia giao dịch nhưng vẫn phát huy hiệu quả quản lý.

Theo ông Tuấn, không nên quy định cứng tất cả các giao dịch đều phải công chứng, mà có thể theo hướng khuyến khích hoặc để người dân tự nguyện lựa chọn, tùy theo nhu cầu và tính chất của từng hợp đồng.

Đại biểu Nguyễn Minh Tuấn (Phú Thọ). Ảnh: QH

Đại biểu cũng băn khoăn về bản chất, công chứng bất động sản là công chứng hình thức hay công chứng nội dung? Trong trường hợp phát sinh sai phạm như trốn thuế, liệu công chứng viên có phải chịu trách nhiệm hay không.

“Nếu chỉ cần giao dịch theo mẫu nhà nước hướng dẫn rồi thực hiện nghĩa vụ thuế là xong, vậy cần gì yêu cầu người dân phải đi công chứng? Nên để người dân tùy từng hợp đồng, nhu cầu mà lựa chọn có công chứng hay không” – đại biểu Tuấn nêu quan điểm.

Không phải giao dịch đặt cọc nào cũng cần công chứng

Liên quan đến phạm vi các giao dịch bắt buộc phải công chứng, giải trình cuối phiên thảo luận, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho hay dự thảo đã thực hiện bước cải cách lớn khi giảm từ 22 loại giao dịch bắt buộc phải công chứng xuống còn 16 loại.

"Quan điểm của Chính phủ là chỉ quy định những giao dịch mang tính chất quan trọng, đòi hỏi độ an toàn pháp lý cao trong luật, còn lại thực hiện theo quy định của các luật chuyên ngành như Luật Đất đai, Luật Nhà ở, Luật Kinh doanh bất động sản" - ông Tùng nói và cho hay cơ quan soạn thảo sẽ nghiên cứu tiếp thu ý kiến đại biểu, để làm rõ hơn các tiêu chí, tránh sự chồng chéo giữa Luật Công chứng và các luật chuyên ngành.

Với băn khoăn về việc có bắt buộc công chứng hợp đồng đặt cọc hay không, Bộ trưởng khẳng định dự thảo luật không bắt buộc tất cả các loại giao dịch đặt cọc đều phải công chứng.

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng. Ảnh: Quốc hội

Việc xác định giao dịch nào phải công chứng được quy định theo tiêu chí chung tại điều khoản về nguyên tắc và các luật chuyên ngành liên quan, điều khoản về thẩm quyền chỉ nhằm xác định phạm vi các giao dịch thuộc thẩm quyền công chứng theo địa hạt.

Do vậy, việc nêu giao dịch đặt cọc để mua bán, chuyển nhượng bất động sản trong dự thảo chỉ nhằm xác định đây là loại giao dịch thuộc phạm vi điều chỉnh, không đồng nghĩa với việc bắt buộc phải công chứng.

Bên cạnh đó, dự thảo luật cũng có bước điều chỉnh theo hướng thu hẹp phạm vi áp dụng thẩm quyền công chứng theo địa hạt, nhằm tạo thuận lợi hơn cho người dân.

Cụ thể, với các giao dịch gián tiếp liên quan đến bất động sản, thay vì bắt buộc phải công chứng tại địa phương nơi có tài sản như trước đây, nay có thể thực hiện tại bất kỳ tổ chức hành nghề công chứng nào. Đây được xem là một cải cách đáng chú ý, giúp giảm thời gian và chi phí cho người dân, doanh nghiệp.

"Dự thảo cũng đặt ra lộ trình cụ thể để tiến tới đồng bộ hóa, gắn với việc xây dựng hệ thống dữ liệu công chứng thống nhất toàn quốc. Nội dung này sẽ được Chính phủ tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện và báo cáo Quốc hội với phương án rõ ràng, minh bạch hơn" - Bộ trưởng Tư pháp nói.

NHÓM PHÓNG VIÊN