Hoàn thiện cơ chế EPR nhằm nâng cao hiệu quả quản lý chất thải

Quanh cảnh hội thảo. Ảnh UNDP cung cấp.

Ngày 6/3/2026, tại Hà Nội, Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP) tại Việt Nam phối hợp với Cục Môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) tổ chức Hội thảo tham vấn kỹ thuật về trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR) thông qua Chương trình Đối tác Hành động quốc gia về nhựa (NPAP) tại Việt Nam.

Sự kiện thu hút gần 200 đại biểu đến từ các cơ quan quản lý Nhà nước, doanh nghiệp, hiệp hội, tổ chức phi chính phủ, đại sứ quán và các đối tác phát triển.

Hội thảo diễn ra trong bối cảnh Việt Nam đang tiến hành sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 theo Chương trình xây dựng pháp luật năm 2026, nhằm nâng cao hiệu quả vận hành và bảo đảm tính thống nhất của hệ thống chính sách.

Cơ chế EPR được quy định trong Luật Bảo vệ môi trường năm 2020, yêu cầu các nhà sản xuất và nhập khẩu phải thực hiện tái chế hoặc đóng góp tài chính cho hoạt động thu gom, xử lý chất thải phát sinh từ sản phẩm và bao bì do mình đưa ra thị trường. Cơ chế này được kỳ vọng thúc đẩy kinh tế tuần hoàn, giảm áp lực đối với hệ thống quản lý chất thải, đồng thời huy động nguồn lực từ khu vực tư nhân cho công tác bảo vệ môi trường.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia, quá trình triển khai EPR tại Việt Nam vẫn còn một số khó khăn cần được tháo gỡ. Ông Vũ Thái Trường, Trưởng Ban Khí hậu, Môi trường và Năng lượng của UNDP Việt Nam, cho rằng thực tiễn cho thấy vẫn tồn tại khoảng cách giữa thiết kế chính sách và thực tiễn thị trường tái chế trong nước.

Bên cạnh đó, năng lực giám sát và minh bạch dữ liệu liên quan đến EPR đang trong quá trình hoàn thiện, mức độ sẵn sàng của doanh nghiệp chưa đồng đều, trong khi cơ chế thực hiện vẫn cần được củng cố để phát huy đầy đủ vai trò.

Ông Hồ Kiên Trung, Phó Cục trưởng Cục Môi trường, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cho biết Bộ sẽ tiếp tục rà soát, đánh giá toàn diện quá trình thực hiện chính sách EPR để đề xuất các phương án hoàn thiện phù hợp. Đồng thời, cơ quan quản lý cũng mong muốn tiếp tục nhận được sự hỗ trợ chặt chẽ và lâu dài từ UNDP và NPAP trong việc xây dựng hướng dẫn kỹ thuật, nâng cao năng lực cho các bên liên quan cũng như thúc đẩy đối thoại công - tư nhằm đưa chính sách EPR đi vào thực tiễn hiệu quả hơn.

Tại hội thảo, các chuyên gia quốc tế đã chia sẻ kinh nghiệm về mô hình quản trị EPR hiệu quả tại nhiều quốc gia. Nội dung thảo luận tập trung vào cơ chế tài chính, cách gắn trách nhiệm EPR với các kết quả có thể kiểm chứng rõ ràng, cũng như kinh nghiệm vận hành các tổ chức thực hiện trách nhiệm của nhà sản xuất (PRO) trên thế giới.

Bên cạnh đó, các phiên thảo luận chuyên sâu cũng tập trung trao đổi về định hướng sửa đổi các quy định liên quan đến trách nhiệm tái chế sản phẩm, bao bì và xử lý chất thải của nhà sản xuất, nhập khẩu. Nhiều ý kiến đã nêu những khó khăn, thách thức phát sinh trong quá trình triển khai, đồng thời đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao tính khả thi của chính sách.

Theo các đại biểu, hoạt động tham vấn kỹ thuật và đối thoại đa bên có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao hiệu lực, tính minh bạch và khả năng thực thi của hệ thống EPR tại Việt Nam. Thông qua việc tăng cường hợp tác giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp và các đối tác phát triển, Việt Nam tiếp tục khẳng định cam kết thúc đẩy kinh tế tuần hoàn, quản lý chất thải bền vững và thực hiện trách nhiệm chung trong bảo vệ môi trường.

Chương trình Đối tác Hành động Quốc gia về Nhựa (NPAP) tại Việt Nam do UNDP Việt Nam chủ trì, là nền tảng hợp tác đa phương được thiết lập trên cơ sở hợp tác giữa Bộ Nông nghiệp và Môi trường Việt Nam và Diễn đàn Kinh tế Thế giới. Chương trình hướng tới huy động sự tham gia của chính phủ, doanh nghiệp, tổ chức và các đối tác phát triển nhằm thúc đẩy các giải pháp giảm thiểu rác thải nhựa và ô nhiễm nhựa, đồng thời hỗ trợ xây dựng chính sách, thúc đẩy đổi mới, huy động tài chính và tăng cường tính bao trùm trong chuỗi giá trị nhựa.

Chu Khôi