Tiết kiệm năng lượng hiệu quả từ chính sách đến nhận thức thực thi

Vào cuộc quyết liệt

Thời gian qua, nhiều chủ trương, chính sách được ban hành. Trong đó, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả số 77/2025/QH15 (Luật 77) chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 1-1-2026 nhằm thể chế hóa các chủ trương của Đảng về việc SDNL TK&HQ, phù hợp với bối cảnh trong nước, thế giới hiện nay và các cam kết quốc tế mà Việt Nam đã tham gia.

Doanh nghiệp trên địa bàn Đông Anh cam kết thực hiện tiết kiệm năng lượng. Ảnh: Khắc Kiên

Đồng thời, tăng cường hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước, tận dụng, thu hút được các nguồn lực trong và ngoài nước để hỗ trợ, thúc đẩy quá trình đầu tư, chuyển đổi thị trường các sản phẩm tiết kiệm năng lượng.

Cụ thể hóa hoạt động thường niên, Chương trình quốc gia về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả giai đoạn 2019-2030 (VNEEP3) nhằm đẩy mạnh hoạt động truyền thông nâng cao nhận thức cộng đồng về SDNL TK&HQ, Bộ Công Thương tổ chức cuộc thi trực tuyến “Tìm hiểu về tiết kiệm năng lượng, hưởng ứng Chiến dịch Giờ Trái đất năm 2026" từ 6h00 ngày 21-3 đến 12h00 ngày 11-4-2026; đồng thời tắt đèn hưởng ứng Chiến dịch Giờ Trái đất năm 2026 từ 20h30 đến 21h30, thứ Bảy, ngày 28-3.

HOUSE là một trong những doanh nghiệp tiên phong tiết kiệm năng lượng. Ảnh: Khắc Kiên

Hà Nội là một trong những địa phương tích cực vào cuộc thời gian qua. Ngay từ đầu năm 2026, UBND TP Hà Nội đã ban hành kế hoạch thực hiện Chương trình với mục tiêu tiết kiệm, bảo đảm an ninh năng lượng, giảm áp lực cho hệ thống điện trong giai đoạn cao điểm, đồng thời góp phần bảo vệ môi trường và thúc đẩy tăng trưởng bền vững.

Theo kế hoạch, thành phố phấn đấu đạt mức tiết kiệm năng lượng từ 1,6% đến 1,8% so với mức dự báo nhu cầu, trong đó đạt mức tiết kiệm tối thiểu 2,2% tổng điện năng tiêu thụ cho từng khu vực tiêu dùng, sử dụng điện trong các lĩnh vực: Công nghiệp, thương mại và dịch vụ; xây dựng; quản lý và tiêu dùng; nông - lâm - ngư - nghiệp; các hoạt động khác.

Các cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm, có mức tiêu thụ từ 1 triệu kWh/năm trở lên, được yêu cầu tiết kiệm ít nhất 3% điện năng tiêu thụ mỗi năm… Năm 2026, Hà Nội cũng sẽ tiếp tục triển khai phong trào “Hộ gia đình sử dụng an toàn, tiết kiệm điện”, đặt mục tiêu 70% trường học có hoạt động tuyên truyền, giảng dạy về SDNL TK&HQ...

May 10 đã chuyển đổi công nghệ và nâng cao ý thức tiết kiệm năng lượng. Ảnh: Khắc Kiên

Ý thức và gợi mở giải pháp

Theo Phó Trưởng Ban Quản lý Các khu công nghệ cao và khu công nghiệp TP Hà Nội Trần Anh Tuấn, việc áp dụng SDNL TK&HQ tại các khu công nghiệp ở Việt Nam nói chung, Hà Nội nói riêng đang diễn ra ngày càng tích cực, nhưng mức độ phổ biến và hiệu quả còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như quy mô doanh nghiệp, loại hình sản xuất, nguồn vốn đầu tư và nhận thức. Hiện có nhiều doanh nghiệp đã tự chủ được khoảng 30-40% nhu cầu điện từ hệ thống mặt trời, giúp giảm áp lực chi phí điện và tăng tính bền vững.

Cùng chung ý thức của cộng đồng, TS Nguyễn Xuân Quang, Giám đốc Công ty CP Môi trường năng lượng Enervi Việt Nam đưa ra 3 giải pháp chính để thực hiện giúp tiết kiệm tổng cộng khoảng 1.214 tấn sinh khối/năm, tương đương giảm phát thải 2.121 tấn CO₂ và tiết kiệm chi phí năng lượng khoảng 1,76 tỷ đồng mỗi năm. Từ đó, nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên và thúc đẩy phát triển bền vững.

HABECO-ID đã áp dụng nhiều giải pháp tiết kiệm năng lượng để tối ưu sản xuất. Ảnh: Khắc Kiên

Với định hướng phát triển bền vững Phó Giám đốc Công ty CP Đầu tư Phát triển Công nghệ Bia – Rượu – Nước giải khát Hà Nội (HABECO-ID) Trần Đăng Tuấn cho biết, 5 năm gần đây, HABECO-ID đã thực hiện đồng bộ các giải pháp nhằm tiết kiệm năng lượng như: mở rộng thông gió khu vực vận hành, cải tạo hệ thống thu hồi nước rửa ngược, tận dụng hơi thừa cho nồi nấu, điều chỉnh thời gian vận hành chiller, tối ưu khung giờ chạy bơm, quạt, thu hồi khí nén, tận dụng nhiệt khói thải và đầu tư lò hơi sinh khối thay thế lò than cũ. Trong đó, việc chuyển đổi từ nguyên liệu hóa thạch sang sinh khối là một trong những giải pháp đem lại hiệu quả rõ rệt nhất trong việc sử dụng tiết kiệm năng lượng.

Với tiến trình hiện thực hóa cam kết Net Zero, việc hình thành Quỹ Thúc đẩy Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả không chỉ là yêu cầu pháp lý của Luật 77, mà còn là bước đi chiến lược nhằm tạo nền tảng bền vững cho thị trường kiểm toán năng lượng và đầu tư xanh.

Hướng dẫn doanh nghiệp tải phần mềm theo dõi tiết kiệm năng lượng trên địa bàn Hà Nội. Ảnh: Khắc Kiên

Để hỗ trợ doanh nghiệp, Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công Thương) Nguyễn Thị Lâm Giang nhấn mạnh, Quỹ sẽ được sử dụng để hỗ trợ cho các doanh nghiệp cũng như các công ty dịch vụ năng lượng có thể vay vốn với lãi suất ưu đãi, hoặc bảo lãnh vốn vay để thực hiện các dự án về SDNL TK&HQ, nhằm thay đổi công nghệ cũng như lắp đặt thiết bị làm tăng hiệu suất năng lượng tại các cơ sở sử dụng năng lượng...

Bộ Công Thương thời gian qua đã tích cực hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng thông qua tư vấn giải pháp tiết kiệm, kiểm toán năng lượng, triển khai mô hình quản lý theo tiêu chuẩn ISO 50001; chuyển giao công nghệ, tiếp cận công nghệ mới, tiên tiến và hiệu quả năng lượng; hỗ trợ đào tạo nguồn nhân lực (quản lý năng lượng, kiểm toán viên năng lượng) để nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng.

Khắc Kiên