Hoa nở trên 'vành đai trắng'

Phủ xanh "vành đai trắng"

Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước nhưng hậu quả chiến tranh để lại trên mảnh đất Cồn Tiên (gồm các xã Gio An, Gio Sơn, Hải Thái cũ) vô cùng khốc liệt. Tuy nhiên, người dân nơi đây vẫn kiên cường bám trụ, từng bước khai hoang mở rộng diện tích đất sản xuất, trồng nên những vườn cây ăn quả, hồ tiêu, cao su và rừng trồng xanh bạt ngàn như hôm nay.

Bà Nguyễn Thị Chút, nguyên Bí thư Đảng ủy xã Gio An (cũ) cho hay: “Không có con số thống kê cụ thể nhưng trong quá trình khai hoang, người dân đã phát hiện rất nhiều bom đạn sót lại sau chiến tranh. Hòa bình lập lại nhưng để có đất canh tác, không ít người phải mang thương tật suốt đời, thậm chí tử vong. Có thể nói, vùng đất sạch phục vụ sản xuất hôm nay được đánh đổi bằng mồ hôi, nước mắt và cả xương máu của nhiều thế hệ".

Để có diện tích đất canh tác đã khó, việc hình thành và duy trì vùng hồ tiêu hữu cơ đạt chuẩn quốc tế cũng gặp không ít thách thức, trở ngại. Tuy nhiên, người dân nơi đây đã xây dựng được vùng sản xuất hồ tiêu hữu cơ đầu tiên của tỉnh, bảo đảm các điều kiện để được cấp các chứng nhận quốc tế uy tín về tiêu chuẩn hữu cơ. Cây hồ tiêu ở xã Cồn Tiên đã đạt 3 chứng nhận hữu cơ gồm USDA (Hoa Kỳ), EU 834 (châu Âu) và JAS (Nhật Bản), với diện tích khoảng 65ha.

Bà Nguyễn Hồng Phương, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết: “Người dân địa phương đã vượt qua thói quen sản xuất truyền thống để thực hành những quy trình, kỹ thuật sản xuất nông sản hữu cơ đạt các tiêu chuẩn khắt khe của quốc tế liên tục trong nhiều năm liền là nỗ lực rất lớn, đáng ghi nhận".

Các đối tác nước ngoài khảo sát mô hình sản xuất hồ tiêu hữu cơ tại xã Cồn Tiên - Ảnh: M.L

Bước vào sân chơi toàn cầu

Hồ tiêu sản xuất tại xã Cồn Tiên đã được Công ty TNHH Organics More (TP. Hồ Chí Minh) thu mua và chế biến thành sản phẩm tiêu nghiền với nhiều kích cỡ, mang thương hiệu “Hồ tiêu hữu cơ Quảng Trị 81". Ngoài ra, công ty còn sử dụng hạt tiêu làm gia vị trong một số sản phẩm đặc trưng như hạt điều nướng, bơ hạt điều... Đầu năm 2026, sản phẩm hồ tiêu hữu cơ Quảng Trị được công ty mang đến trưng bày, giới thiệu tại hội chợ quốc tế về thực phẩm hữu cơ BIOFACH lần thứ 37, ở thành phố Nuremberg, Cộng hòa Liên bang Đức.

Giữa không gian của một trong những hội chợ thực phẩm hữu cơ lớn nhất thế giới, sự hiện diện của sản phẩm hồ tiêu hữu cơ Quảng Trị đã mang lại niềm tự hào cho nhiều người. Bởi đó như là một lời khẳng định mạnh mẽ về chất lượng, niềm tin và khát vọng vươn ra thế giới của nông sản Việt.

“Hồ tiêu hữu cơ Quảng Trị 81 không đơn thuần là một sản phẩm gia vị, đó là một câu chuyện dài và xúc động, kết nối quá khứ bi hùng, hiện tại nỗ lực và tương lai bền vững của người nông dân làm nông nghiệp tử tế. Đây là kết quả của hành trình miệt mài, kiên trì và đầy tâm huyết của những nông dân cần cù, chịu thương, chịu khó trên mảnh đất lịch sử Cồn Tiên. Trong quá trình hợp tác, chúng tôi nhận thấy chính quyền địa phương đã rất kiên định trên con đường xây dựng nền nông nghiệp không hóa chất, vì sức khỏe của người lao động, cộng đồng và bảo vệ môi trường; góp phần xây dựng niềm tin, bản sắc và khát vọng vươn xa của nông nghiệp Việt Nam trên bản đồ hữu cơ thế giới", ông Hoàng Sơn, Giám đốc Công ty TNHH Organics More cho hay.

Chia sẻ về hành trình đưa hồ tiêu ra thị trường quốc tế, ông Lê Phước Hiếu, Phó Trưởng phòng Kinh tế xã Cồn Tiên chia sẻ: Hành trình chuyển đổi sang sản xuất hữu cơ tại địa phương trong những năm đầu không hề dễ dàng. Thách thức lớn nhất là quy trình sản xuất nghiêm ngặt và nhận thức của người dân về nông nghiệp hữu cơ còn mới mẻ. Việc chuyển từ canh tác truyền thống sang hữu cơ đòi hỏi thời gian dài và chi phí cao, bởi đất đai cần ít nhất 3 năm để làm sạch và phục hồi hệ sinh thái. Trong giai đoạn chuyển đổi này, năng suất thường giảm, khiến nhiều hộ lo ngại.

Bên cạnh đó, chi phí chứng nhận và giám sát cũng khá cao, quy trình kiểm tra nghiêm ngặt, yêu cầu truy xuất nguồn gốc, nông dân phải chấp hành ghi chép đầy đủ các hoạt động sản xuất trên vườn và chịu sự giám sát thường xuyên của đội ngũ kiểm soát quy trình của hợp tác xã. Những yêu cầu này trở thành rào cản lớn đối với các nông hộ sản xuất nhỏ lẻ. Thực tế, đã có lúc một số hộ chưa tuân thủ đầy đủ quy trình, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến chất lượng và uy tín của thương hiệu hồ tiêu địa phương.

"Ngay cả khi đã lựa chọn được nhóm hộ tham gia sản xuất hồ tiêu hữu cơ, 3 năm đầu tiên vẫn là quãng thời gian đầy thử thách. Dù sản phẩm được doanh nghiệp thu mua, nhưng chưa thể xuất khẩu mà chỉ có thể bán như sản phẩm thông thường. Khi khách hàng châu Âu chưa biết đến hồ tiêu hữu cơ Quảng Trị, rất khó để thuyết phục các đối tác mua hàng. Không nản lòng, doanh nghiệp và địa phương đã kiên trì tham gia nhiều hội chợ, hoạt động xúc tiến thương mại, đồng thời mời các đối tác nước ngoài trực tiếp đến trải nghiệm vùng trồng và quy trình canh tác của nông dân. Chính sự chân thực từ đất đai, khí hậu và cách làm nông nghiệp bền vững của người dân đã tạo nên sức thuyết phục mạnh mẽ, khiến các đối tác tin tưởng. Từ đó, đơn hàng xuất khẩu ngày càng tăng", ông Hiếu cho biết.

Sau sáp nhập, xã Cồn Tiên hiện có khoảng 350ha tiêu. Địa phương phấn đấu trong 2-3 năm tới, 100% diện tích hồ tiêu trên địa bàn sẽ được chứng nhận hữu cơ của quốc tế. Ngoài mở rộng mô hình liên kết trồng hồ tiêu hữu cơ ra toàn bộ diện tích xã Cồn Tiên, Công ty TNHH Organics More đang khảo sát mở rộng vùng nguyên liệu sang một số địa phương khác, như: Cửa Tùng, Vĩnh Hoàng, Bến Hải, Vĩnh Linh, với mục tiêu đạt khoảng 400ha hồ tiêu hữu cơ trong vòng 3 năm tới và nâng lên 600ha sau 5 năm. Điều này mở ra kỳ vọng về sự đổi thay và phát triển bền vững từ nông nghiệp xanh trên quê hương Quảng Trị.

Mai Lâm