Hộ kinh doanh cần ngưỡng miễn thuế hợp lý

Tại hồ sơ dự thảo Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế thu nhập cá nhân, Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp và Luật Thuế Giá trị gia tăng (GTGT), Bộ Tài chính đề xuất không quy định "cứng" ngưỡng doanh thu miễn thuế đối với cá nhân, hộ kinh doanh ngay trong luật, mà giao cho Chính phủ quy định mức cụ thể.

2 tỉ đồng là phù hợp

Điều này có nghĩa ngưỡng doanh thu 500 triệu đồng như quy định hiện hành tại Luật Thuế thu nhập cá nhân (sửa đổi) năm 2025 sẽ được lược bỏ. Thay vào đó, Chính phủ sẽ quy định ngưỡng doanh thu phù hợp.

Một hộ kinh doanh quần áo, thời trang tại chợ Bến Thành (TP HCM) Ảnh: HOÀNG TRIỀU

Tại phiên thảo luận ở Quốc hội mới đây, ông Phan Văn Mãi, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội, cho biết cơ quan thẩm tra cơ bản thống nhất với định hướng sửa đổi các luật nói trên. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh cần tiếp tục cân nhắc kỹ mức doanh thu cụ thể để miễn thuế cho hộ kinh doanh, doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Theo ông Phan Văn Mãi, ngưỡng doanh thu miễn thuế trước đây là 100 triệu đồng/năm, sau đó được đề xuất nâng lên 300 triệu đồng rồi 500 triệu đồng. Dù vậy, nhiều ý kiến cho rằng mức này vẫn còn thấp so với thực tiễn. Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa đề xuất nâng lên 3 tỉ đồng, trong khi cơ quan thẩm tra cho rằng nên nghiên cứu mức tối thiểu khoảng 2 tỉ đồng/năm nhằm bảo đảm tính nhân văn và phù hợp với tình hình kinh doanh hiện nay.

Ông Nguyễn Thế Dũng, chủ một hộ kinh doanh thiết bị nội thất ở TP HCM, cho biết đối với hàng bán sỉ, lợi nhuận chỉ dao động từ 0,5% đến 1%; còn bán lẻ cũng chỉ khoảng 5% đến 10%. "Có những lô hàng lớn như 1.000 thùng gạch men, lợi nhuận chỉ khoảng 1 triệu đồng. Với mức sinh lời như vậy, việc áp thuế theo doanh thu là chưa sát thực tế" - ông Dũng nhìn nhận.

Ông Dũng đề xuất cơ quan quản lý cần tính toán ngưỡng miễn thuế dựa trên lợi nhuận thực tế và tham chiếu mức giảm trừ gia cảnh hiện hành khoảng 15,5 triệu đồng/tháng (tương đương 186 triệu đồng/năm).

Tương tự, ông Trương Phát, tiểu thương tại chợ Bình Tây (TP HCM), cho biết đề xuất nâng ngưỡng doanh thu chịu thuế từ 500 triệu đồng lên 1-2 tỉ đồng/năm, nếu được áp dụng, sẽ giúp nhiều tiểu thương ổn định hoạt động kinh doanh và giảm áp lực về nghĩa vụ thuế. Riêng việc kê khai thuế theo quy định mới, theo ông hiện vẫn còn nhiều khó khăn.

Bởi, không ít tiểu thương phải thuê kế toán hướng dẫn, với chi phí vài triệu đồng mỗi tháng. Tuy nhiên, ngay cả khi đã thuê hỗ trợ, nhiều người vẫn lúng túng trong quá trình thực hiện do quy trình phức tạp. "Tiểu thương rất cần cơ quan thuế hướng dẫn cụ thể, chi tiết hơn nữa. Chúng tôi cũng cần thêm thời gian để làm quen vì thao tác còn lúng túng, chưa trơn tru, lúc nhớ lúc quên" - ông nói.

Cùng quan điểm, anh Công Thành, chủ một tiệm tạp hóa tại phường Hiệp Bình (TP HCM), cho rằng quy định áp thuế với ngưỡng doanh thu trên 500 triệu đồng/năm là chưa hợp lý. Bởi, kinh doanh tạp hóa dù doanh thu có thể đạt 2 tỉ đồng/năm nhưng chi phí cũng rất nhiều, lợi nhuận thực tế chỉ khoảng 200 triệu đồng, vừa đủ trang trải chi phí. "Trong bối cảnh chi phí sinh hoạt, thuê mặt bằng tăng cao, mức ngưỡng khoảng 2 tỉ đồng/năm theo tôi là phù hợp" - anh Thành nói.

Cũng theo chủ tiệm tạp hóa này, từ khi có quy định hộ kinh doanh có doanh thu từ 500 triệu đồng/năm phải xuất hóa đơn điện tử cho từng giao dịch, anh đã đầu tư phần mềm với chi phí hơn 1,5 triệu đồng/năm. Tuy nhiên, do thao tác phức tạp, đến nay anh vẫn chưa sử dụng được, thậm chí không còn nhớ thông tin đăng nhập.

Trong khi đó, bà Đàm Vân, Phó trưởng Ban Quản lý chợ phường Diên Hồng (TP HCM), cho biết đa số tiểu thương tại các chợ lẻ có doanh thu dưới 500 triệu đồng/năm nên ít quan tâm đến đề xuất nâng ngưỡng chịu thuế lên 1-2 tỉ đồng.

Điều họ lo lắng là việc tiếp cận công nghệ và thực hiện kê khai thuế điện tử. "Phần lớn tiểu thương là người lớn tuổi, nên lo ngại việc ghi chép không đầy đủ hoặc sai sót. Dù cơ quan thuế đã tổ chức tập huấn nhưng không thể hướng dẫn chi tiết từng trường hợp. Có người được hướng dẫn kỹ nhưng sau đó vẫn không nhớ hết các bước thực hiện" - bà Vân cho hay.

Cần một chính sách ổn định hơn

Trao đổi với phóng viên Báo Người Lao Động, một số cán bộ thuế cơ sở tại TP HCM cho rằng phần lớn hộ kinh doanh là nhóm lao động tự tạo việc làm, tự chịu rủi ro và nuôi sống gia đình. Doanh thu giữa các ngành nghề có thể chênh lệch lớn, song nếu giả định mức lợi nhuận bình quân khoảng 10% trên doanh thu 2 tỉ đồng/năm thì mỗi hộ thu về khoảng 200 triệu đồng. Mức này cao hơn không đáng kể so với ngưỡng giảm trừ gia cảnh áp dụng cho người làm công ăn lương. Vì vậy, đề xuất nâng ngưỡng doanh thu miễn thuế lên 2 tỉ đồng là phù hợp với thực tiễn.

Đồng tình với quan điểm này, ông Nguyễn Ngọc Tịnh, Phó Chủ tịch Hội Tư vấn và Đại lý Thuế TP HCM, nhận định việc nâng ngưỡng miễn thuế lên 2 tỉ đồng có thể khuyến khích hộ kinh doanh kê khai trung thực và thực hiện nghĩa vụ thuế đầy đủ hơn. Khi đó, nguồn thu ngân sách không những giữ vững mà còn có thể tăng nhờ mở rộng diện tuân thủ. Tuy nhiên, để bảo đảm công bằng nghĩa vụ thuế giữa các thành phần kinh tế, ông đề nghị cơ quan quản lý cần tiến tới yêu cầu tất cả hộ kinh doanh phải xuất hóa đơn. Đây sẽ là cơ sở quan trọng để xác định chính xác doanh thu, thuế GTGT cũng như thu nhập chịu thuế, từ đó xây dựng chính sách thuế minh bạch và hợp lý hơn.

Trong khi đó, ông Lê Văn Tuấn, Giám đốc Công ty TNHH Kế toán Thuế Keytas, cho rằng ngưỡng doanh thu phù hợp nên nâng tối thiểu lên 1 tỉ đồng/năm để hộ kinh doanh có đủ dư địa lợi nhuận thực hiện nghĩa vụ thuế. Đề xuất này cũng phù hợp với quy định tại Nghị định 70/2025, theo đó các hộ kinh doanh có doanh thu từ 1 tỉ đồng/năm trở lên phải sử dụng hóa đơn điện tử kết nối với cơ quan thuế.

Ở góc nhìn khác, TS Nguyễn Hồng Trang, Giám đốc Đại lý thuế Linh Phong, cho rằng việc điều chỉnh ngưỡng doanh thu và cơ chế quản lý thuế là cần thiết trong bối cảnh hiện nay. Tuy nhiên, nếu chính sách liên tục thay đổi theo hướng "xoay trục" sẽ khiến hộ kinh doanh khó thích ứng. "Điều họ cần không phải là một chính sách hoàn toàn mới mà là một chính sách ổn định nhưng có lối ra cho những vướng mắc cụ thể" - bà Trang nhấn mạnh.

Theo quan điểm của bà Trang, ngưỡng doanh thu 500 triệu đồng/năm vẫn nên được giữ lại nhằm phục vụ mục tiêu phân loại quản lý. Tuy nhiên, cần bổ sung cơ chế linh hoạt, cho phép các hộ kinh doanh dưới ngưỡng này vẫn được xuất hóa đơn nếu có đầy đủ hồ sơ, chứng từ kế toán hợp lệ. "Đây vừa là quyền của hộ kinh doanh, vừa góp phần khuyến khích minh bạch, thay vì vô tình tạo ra rào cản" - bà nói.

THY THƠ - MINH CHIẾN - NGUYỄN HẢI - LÊ TỈNH