Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 4 Luật về thuế: Quy định 'khung' cho ngưỡng miễn thuế để bảo đảm ổn định chính sách

ĐBQH Lê Nữ Thùy Dương (Đồng Nai):
Điều chỉnh ngưỡng miễn thuế phải trên cơ sở tiêu chí định lượng

Việc dự thảo Luật quy định Chính phủ điều chỉnh ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế thu nhập cá nhân, mức doanh thu không nộp thuế giá trị gia tăng của hộ kinh doanh và doanh nghiệp là hoàn toàn phù hợp, nhất là khi tình hình kinh tế bị ảnh hưởng bởi một số biến động trên thế giới. Tôi cho rằng, chính sách này hỗ trợ người nộp thuế trong bối cảnh chi phí đầu vào của sản xuất, kinh doanh gia tăng đáng kể, qua đó tăng cường nguồn lực để sản xuất, kinh doanh và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

ĐBQH Lê Nữ Thùy Dương (Đồng Nai) phát biểu. Ảnh: Khánh Duy

Bên cạnh đó, để phát huy hơn nữa tính linh hoạt trong điều hành chính sách tài khóa của Chính phủ, đặc biệt là chính sách thuế, cần nghiên cứu bổ sung cơ chế phân quyền phù hợp cho việc xác định ngưỡng miễn thuế. Tôi kiến nghị xem xét quy định theo hướng giao Chính phủ thẩm quyền điều chỉnh ngưỡng miễn thuế trên cơ sở có tiêu chí định lượng rõ ràng, có tính đến điều kiện kinh tế - xã hội, mặt bằng thu nhập và chi phí sinh hoạt của từng vùng, từng địa phương. Điều này phù hợp với thực tiễn phát triển chưa đồng đều giữa các địa phương.

Ngoài ra, cần nghiên cứu áp dụng các quy định của Luật này đối với thời kỳ tính thuế năm 2026. Các quy định của dự thảo Luật này đều hướng đến sự thuận lợi, hỗ trợ người nộp thuế, qua đó đóng góp hiệu quả cho ngân sách nhà nước, nên cần bảo đảm chính sách được triển khai kịp thời hơn. Việc áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2026 có thể làm chậm việc hưởng thụ chính sách đối với một bộ phận hộ kinh doanh, doanh nghiệp. Do vậy, cần có cơ chế áp dụng theo hướng linh hoạt hơn.

Tôi đề xuất xem xét áp dụng trong trường hợp kỳ tính thuế doanh nghiệp kết thúc sau thời điểm luật này có hiệu lực thì được áp dụng các quy định của luật này cho toàn bộ kỳ tính thuế đó. Như vậy sẽ bảo đảm người nộp thuế sớm được thụ hưởng chính sách có lợi, góp phần nâng cao hiệu quả thực tế và phù hợp với mục tiêu hỗ trợ của chính sách.

ĐBQH Nguyễn Thị Việt Nga (TP. Hải Phòng):
Kiểm soát nguy cơ chia nhỏ doanh thu để né thuế

Tôi nhất trí cao về chủ trương sửa đổi Luật Thuế thu nhập cá nhân và Luật Thuế giá trị gia tăng theo hướng giao Chính phủ quy định mức doanh thu năm không phải nộp thuế. Đây là cách làm linh hoạt hơn, kịp thời hơn, phù hợp với yêu cầu thực tiễn, tạo điều kiện cho hộ kinh doanh nhỏ, cá nhân kinh doanh, đồng thời, phù hợp với định hướng quản lý thuế hiện đại.

ĐBQH Nguyễn Thị Việt Nga (TP. Hải Phòng) phát biểu. Ảnh: Phạm Thắng

Với hộ siêu nhỏ, Nhà nước nên ưu tiên “nuôi dưỡng nguồn thu”, hỗ trợ hộ, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ lớn lên, minh bạch lên, rồi sau đó thu đúng, thu đủ.

Bên cạnh đó, tôi đề nghị cân nhắc bổ sung các căn cứ để Chính phủ xác định ngưỡng doanh thu. Ví dụ: mức sống tối thiểu, biến động chỉ số giá tiêu dùng, đặc điểm ngành nghề, chi phí tuân thủ thuế, mục tiêu hỗ trợ khu vực kinh doanh nhỏ, yêu cầu quản lý thuế và chống thất thu. Khi đã có nguyên tắc trong luật thì việc Chính phủ điều chỉnh sẽ có cơ sở, minh bạch và dễ giám sát hơn.

Cần bảo đảm tính đồng bộ giữa thuế thu nhập cá nhân và thuế giá trị gia tăng. Không nên để hai ngưỡng tách rời nhau một cách thiếu hợp lý, vì sẽ gây khó hiểu cho người dân và khó tổ chức thực hiện.

Cùng với đó, cần kiểm soát nguy cơ chia nhỏ doanh thu để né thuế. Đây là rủi ro rất thực tế. Khi ngưỡng doanh thu trở thành căn cứ miễn hoặc không chịu thuế, sẽ có tình trạng một cơ sở kinh doanh tách thành nhiều hộ, đứng tên nhiều cá nhân trong cùng gia đình, chia điểm bán, chia tài khoản, chia hóa đơn, thậm chí chia giao dịch trên nền tảng số để nằm dưới ngưỡng. Nếu không kiểm soát tốt, chính sách hỗ trợ sẽ bị biến thành kẽ hở thất thu.

Vì vậy, tôi đề nghị Chính phủ khi quy định phải có tiêu chí nhận diện trường hợp cùng địa điểm kinh doanh, cùng mô hình kinh doanh, cùng chuỗi cung ứng, cùng người quản lý thực tế, cùng nền tảng thanh toán thì phải xem xét cộng gộp doanh thu theo nguyên tắc chống chia tách giả tạo.

Cùng với đó, phải cải cách thủ tục, không nên chỉ nói đến miễn thuế hay không thu thuế, mà cần gắn với việc đơn giản hóa đăng ký, kê khai, sử dụng hóa đơn điện tử, kết nối dữ liệu với ngân hàng và nền tảng số. Nếu thủ tục vẫn phức tạp, người dân vẫn ngại bước vào khu vực chính thức.

ĐBQH Nguyễn Duy Thanh (Cà Mau):
Quy định "khung" doanh thu tối thiểu – tối đa được miễn thuế để bảo đảm tính ổn định

Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung 4 luật về thuế sửa không nhiều, nhưng phạm vi tác động rộng, trực tiếp đến cả khu vực doanh nghiệp, hộ kinh doanh và người tiêu dùng, cả về thu ngân sách nhà nước. Đây là bước điều chỉnh theo hướng tăng tính linh hoạt trong quản lý thuế, đồng thời phản ánh yêu cầu thực tiễn hiện nay, rất nhiều hộ kinh doanh, người dân có ý kiến về ngưỡng 500 triệu đồng.

ĐBQH Nguyễn Duy Thanh (Cà Mau) phát biểu

Dự thảo Luật giao Chính phủ quy định về ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế thu nhập cá nhân, không chịu thuế giá trị gia tăng đối với hộ, cá nhân kinh doanh; mức doanh thu được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp. Về tổng thể, tôi ủng hộ hướng tiếp cận này, với ưu điểm là tăng tính chủ động điều hành, phù hợp với thực tiễn khi quy mô hộ kinh doanh rất đa dạng. Ví dụ, cùng là hộ kinh doanh dịch vụ ăn uống, nhưng doanh thu có thể chênh lệch rất lớn giữa một quán nhỏ trong khu dân cư và một chuỗi cửa hàng tại đô thị lớn. Nếu quy định cứng trong luật, sẽ khó phản ứng kịp với biến động giá cả, lạm phát hoặc thay đổi hành vi tiêu dùng.

Việc giao toàn bộ cho Chính phủ mà thiếu "khung" định hướng, có thể dẫn tới tâm lý thiếu ổn định chính sách đối với người nộp thuế, đặc biệt là hộ kinh doanh nhỏ, vốn rất nhạy cảm với nghĩa vụ thuế. Do vậy, cần cân nhắc quy định một “khung cứng” trong Luật, ví dụ khoảng doanh thu tối thiểu - tối đa được miễn thuế, để bảo đảm tính ổn định; hoặc ít nhất phải xác lập nguyên tắc rõ ràng như: gắn với thu nhập bình quân đầu người, mức sống dân cư hoặc chỉ số giá tiêu dùng để Chính phủ có cơ sở điều chỉnh minh bạch, có thể dự báo được.

Đối với mức doanh thu được miễn, giảm thuế thu nhập doanh nghiệp, việc cân nhắc quy định cụ thể trong dự thảo Luật cũng cần lưu ý. Bởi đây không chỉ là kỹ thuật lập pháp mà còn liên quan trực tiếp đến nguồn thu ngân sách. Nếu mở rộng ngưỡng miễn thuế cho doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ, về ngắn hạn có thể giảm thu ngân sách, nhưng về dài hạn lại có thể tạo dư địa để khu vực này phát triển, mở rộng việc làm và tăng cơ sở thu thuế bền vững hơn. Do vậy, đề nghị cần có đánh giá tác động đầy đủ, lượng hóa rõ hơn mức độ ảnh hưởng đến thu ngân sách nhà nước.

P. Thủy - T. Chi - H. Ngọc ghi