Hiệu ứng 'Domino' từ giá xăng: Từ cước xe đến bát phở, cái gì cũng rục rịch

Kỳ điều hành ngày 7.3.2026 đã ghi nhận mức tăng "khủng" nhất trong vòng 2 năm qua. Việc giá xăng RON 95 vượt ngưỡng 27.000 đồng/lít và đặc biệt là dầu Diesel chạm mốc 30.000 đồng/lít đã tạo ra một cú sốc tâm lý cực lớn.

Xăng dầu vốn được coi là "chi phí đầu vào của mọi loại chi phí". Khi giá nhiên liệu tăng, nó không chỉ tác động đến người đi xe máy hay ô tô, mà nó tác động trực tiếp đến tổng cầu và tổng cung của toàn nền kinh tế. Theo tính toán của các chuyên gia, chi phí xăng dầu chiếm khoảng 3,5% trong tổng chi phí sản xuất của toàn nền kinh tế, nhưng tác động gián tiếp của nó thông qua vận tải và logistics lại gấp nhiều lần con số đó.

Kỳ điều hành ngày 7.3.2026 đã ghi nhận mức tăng "khủng" nhất trong vòng 2 năm qua.

Vận tải là ngành nhạy cảm nhất với giá xăng dầu. Ngay sau khi giá dầu Diesel tăng hơn 7.000 đồng/lít, các doanh nghiệp logistics và vận tải hành khách đã rơi vào tình trạng "đứng ngồi không yên".

Ông Nguyễn Văn Quyền, Chủ tịch Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam, nhận định: "Chi phí nhiên liệu chiếm tới 35-40% cấu thành giá cước. Với mức tăng kỷ lục này, doanh nghiệp không thể không điều chỉnh giá. Tuy nhiên, việc tăng giá cước cũng là 'con dao hai lưỡi' vì sẽ làm giảm sức cạnh tranh và lượng khách hàng".

Hiện nay, nhiều hãng xe khách liên tỉnh đã rục rịch thông báo điều chỉnh giá vé tăng từ 10 - 15%. Các đơn vị giao hàng nhanh cũng bắt đầu áp dụng phụ phí nhiên liệu trên mỗi đơn hàng, đẩy gánh nặng trực tiếp lên vai các chủ shop online và người mua hàng.

Anh Lê Văn Tùng, một tài xế xe tải đường dài tuyến Bắc - Nam, chia sẻ: "Mỗi chuyến đi trước đây tiền dầu hết khoảng 15 triệu, giờ đã vọt lên gần 19 triệu. Chủ xe không tăng lương, giá cước chở hàng cũng chưa tăng kịp vì hợp đồng ký theo năm. Chúng tôi chạy xe mà như đi mắc nợ, sơ sẩy một chút là mất trắng công sức cả tháng".

Khi cước vận tải tăng, giá hàng hóa tại các chợ truyền thống và siêu thị lập tức "đội giá". Đây là mắt xích quan trọng nhất trong hiệu ứng Domino, nơi người dân cảm nhận rõ nhất sức nóng của giá xăng.

Tại Hà Nội, một bát phở tại các quán quen thuộc đã bắt đầu tăng từ 5.000 - 10.000 đồng. Lý giải cho việc này, các chủ cửa hàng cho biết không chỉ là do tiền gas, tiền điện tăng mà quan trọng nhất là giá nguyên liệu đầu vào (thịt bò, bánh phở, rau thơm) đều tăng do phí vận chuyển từ các vùng ven về nội đô tăng cao.

Dịp 8.3.2026 trở thành một phép thử nghiệt ngã cho thị trường hoa tươi. Giá hoa nhập khẩu tăng từ 30 - 50%. Một bó hoa hồng ngoại trước đây có giá 1 triệu đồng nay đã vọt lên 1,5 triệu đồng. Người tiêu dùng bắt đầu thắt chặt chi tiêu, chuyển dịch từ hàng ngoại sang hàng nội, hoặc thậm chí là cắt giảm các khoản chi không thiết yếu để dành tiền cho thực phẩm và xăng xe.

Giá nhiều loại hoa tăng mạnh trong dịp mùng 8.3 năm nay.

Đáng chú ý, dịp Quốc tế Phụ nữ 8.3 năm nay chứng kiến sự biến động lạ lùng. Dù nhu cầu vẫn cao, nhưng giá hoa nhập khẩu từ Ecuador, Hà Lan hay Trung Quốc đã tăng từ 20% đến 40%, thậm chí có loại tăng gấp 10 lần so với ngày thường.

Nguyên nhân chính không chỉ nằm ở tính mùa vụ mà còn do chi phí logistics hàng không và vận tải lạnh tăng vọt theo giá dầu thế giới. Một cành hoa hồng đỏ Ecuador nhập khẩu hiện có giá sỉ lên tới 800.000 đồng/bó 50 bông, khiến giá bán lẻ dao động từ 150.000 - 300.000 đồng/cành.

Chị Minh Hạnh (Chủ cửa hàng hoa tại phường Hai Bà Trưng, Hà Nội) cho biết: "Cước máy bay tăng, phí vận chuyển từ kho về shop cũng tăng theo giá dầu. Khách hàng năm nay có xu hướng chuyển sang mua hoa sáp hoặc các loại hoa nội địa để tiết giảm chi phí, khiến doanh số hoa ngoại giảm mạnh".

Chuyên gia kinh tế - PGS. TS Ngô Trí Long (Nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu thị trường giá cả) cho rằng "Chúng ta cần kiểm soát chặt chẽ việc 'té nước theo mưa'. Có những mặt hàng không chịu tác động trực tiếp từ giá xăng nhưng vẫn tăng giá theo tâm lý đám đông. Công tác quản lý thị trường lúc này cần quyết liệt hơn bao giờ hết để bảo vệ người tiêu dùng.

Vấn đề đáng lo ngại nhất hiện nay không chỉ là lạm phát thực tế mà là lạm phát kỳ vọng. Khi người dân và doanh nghiệp tin rằng giá sẽ còn tăng, họ sẽ có xu hướng tăng giá bán sớm hoặc tích trữ hàng hóa, tạo ra một vòng xoáy tăng giá mới. Chính phủ cần sử dụng linh hoạt Quỹ bình ổn và xem xét giảm thêm thuế tiêu thụ đặc biệt để 'hạ nhiệt' giá xăng ngay lập tức".

Hiệu ứng Domino từ giá xăng dầu là minh chứng cho sự mong manh của nền kinh tế trước các biến động năng lượng toàn cầu. Để ngắt quãng chuỗi đổ vỡ này, không chỉ cần các biện pháp tài chính ngắn hạn như giảm thuế, phí mà còn cần tầm nhìn dài hạn về an ninh năng lượng và chuyển đổi xanh.

Nếu không kiểm soát tốt mặt bằng giá mới ngay từ bây giờ, mục tiêu kiểm soát lạm phát dưới 4,5% trong năm 2026 sẽ trở thành một thách thức vô cùng lớn, ảnh hưởng trực tiếp đến đà phục hồi kinh tế và an sinh xã hội.

Tuyết Nhung