Hiện thực hóa mục tiêu Đại hội XIV từ năng lực quản trị quốc gia

Hiện thực hóa những mục tiêu ấy không chỉ là vấn đề tầm nhìn hay quyết tâm chính trị, mà cốt lõi nằm ở năng lực quản trị quốc gia - năng lực chuyển hóa các định hướng lớn của Đại hội thành chính sách khả thi, quyết định kịp thời và kết quả cụ thể trong đời sống xã hội.

Hà Nội rực rỡ cờ hoa chào mừng Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng. Ảnh: Phạm Linh

Năng lực quản trị - cầu nối giữa tầm nhìn Đại hội XIV và thực tiễn

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng đặt ra những mục tiêu phát triển rất cao cho giai đoạn phát triển mới, thể hiện rõ khát vọng đưa đất nước bứt phá mạnh mẽ trong bối cảnh thế giới biến động nhanh, cạnh tranh chiến lược gay gắt và yêu cầu phát triển ngày càng khắt khe. Đó là tầm nhìn lớn, là sự lựa chọn có tính lịch sử của dân tộc trong một giai đoạn bản lề.

Tuy nhiên, kinh nghiệm phát triển của nhiều quốc gia cho thấy, tầm nhìn dù đúng đắn đến đâu cũng không tự biến thành hiện thực. Khoảng cách giữa mục tiêu và kết quả không nằm ở ý chí chính trị, mà nằm ở năng lực quản trị quốc gia - năng lực chuyển hóa những định hướng lớn thành chính sách khả thi, thành quyết định kịp thời, thành kết quả cụ thể trong đời sống xã hội.

Bởi vậy, hiện thực hóa mục tiêu Đại hội XIV, suy cho cùng, là bài toán nâng cấp năng lực quản trị của Nhà nước, từ tư duy thiết kế chính sách đến tổ chức thực thi, đo lường kết quả và tạo dựng niềm tin xã hội. Mục tiêu của Đại hội chỉ có thể đi vào cuộc sống thông qua năng lực quản trị quốc gia.

Năng lực quản trị quốc gia không phải là một khái niệm trừu tượng. Đó là khả năng của bộ máy Nhà nước trong việc định hình mục tiêu đúng, thiết kế công cụ phù hợp, tổ chức thực thi hiệu quả và điều chỉnh kịp thời khi thực tiễn thay đổi. Nói cách khác, đó là năng lực làm cho hệ thống vận hành trơn tru, có trách nhiệm và hướng tới kết quả.

Hà Nội rực rỡ cờ hoa chào mừng Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng. Ảnh: Phạm Linh

Trong nhiều nhiệm kỳ, chúng ta không thiếu chủ trương đúng, định hướng lớn hay quyết tâm chính trị cao. Nhưng thực tế cho thấy, có không ít mục tiêu triển khai chậm, hiệu quả chưa như mong đợi, thậm chí bị “mòn” dần trong quá trình thực thi. Nguyên nhân sâu xa không nằm ở chỗ mục tiêu sai, mà ở chỗ năng lực quản trị chưa theo kịp yêu cầu phát triển.

Tại Đại hội XIV, Đảng ta đã đặt ra những mục tiêu cao hơn, phức tạp hơn và đòi hỏi tốc độ nhanh hơn. Điều đó đồng nghĩa với việc nâng cấp năng lực quản trị không còn là lựa chọn, mà là điều kiện tiên quyết. Nếu không có năng lực quản trị tương xứng, mọi tầm nhìn dù lớn đến đâu cũng có nguy cơ dừng lại trên giấy.

Từ góc độ này, có thể khẳng định, năng lực quản trị chính là “cầu nối” giữa tầm nhìn của Đại hội XIV và thực tiễn phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Từ thiết kế chính sách đến thực thi, đo lường và vai trò của Hà Nội

Năng lực quản trị trước hết thể hiện ở cách thiết kế chính sách. Một chính sách chỉ thực sự tốt khi không chỉ đúng về mục tiêu, mà còn đúng về cách làm, đúng về logic vận hành.

Hiện thực hóa mục tiêu Đại hội XIV đòi hỏi một cách tiếp cận khác: Mục tiêu phải được “dịch” thành các chỉ tiêu quản trị cụ thể, đo lường được và gắn với trách nhiệm rõ ràng. Tăng trưởng không chỉ là con số GDP, mà là năng suất, chất lượng việc làm, sức cạnh tranh của doanh nghiệp. Đổi mới mô hình phát triển không chỉ là khẩu hiệu, mà là thời gian xử lý thủ tục ngắn hơn, chi phí tuân thủ thấp hơn, không gian sáng tạo rộng hơn cho khu vực tư nhân.

Hiện thực hóa mục tiêu Đại hội XIV tại Hà Nội đồng nghĩa với việc đổi mới mạnh mẽ quản trị đô thị. Ảnh: Phạm Linh

Chính sách vì thế cần được thiết kế theo “đường thẳng”: Rõ mục tiêu, rõ công cụ, rõ người chịu trách nhiệm, rõ kết quả mong đợi. Đó chính là điểm khởi đầu của năng lực quản trị hiện đại.

Nếu thiết kế chính sách là phép thử về tư duy, thì thực thi chính là phép thử nghiêm khắc nhất của năng lực quản trị. Mọi chủ trương, nghị quyết chỉ thực sự có ý nghĩa khi được chuyển hóa thành hành động cụ thể và kết quả thực tế.

Điểm nghẽn phổ biến trong thực thi không nằm ở sự thiếu nỗ lực, mà ở tâm lý sợ trách nhiệm và cơ chế phối hợp thiếu hiệu quả. Khi quyền quyết định bị chia nhỏ nhưng trách nhiệm không rõ ràng, người thực thi có xu hướng chọn giải pháp an toàn là trì hoãn hoặc xin thêm ý kiến. Trong bối cảnh đó, chậm trễ không hẳn là biểu hiện của yếu kém, mà là phản ứng tự vệ của hệ thống.

Đổi mới mô hình phát triển không chỉ là khẩu hiệu, mà là thời gian xử lý thủ tục ngắn hơn, chi phí tuân thủ thấp hơn, không gian sáng tạo rộng hơn cho khu vực tư nhân. Ảnh: Phạm Linh

Nâng cao năng lực quản trị vì thế đòi hỏi trao quyền thực chất đi đôi với trách nhiệm cá nhân rõ ràng, đồng thời có cơ chế bảo vệ những người dám quyết, dám làm vì lợi ích chung. Khi người đứng đầu đủ thẩm quyền và đủ niềm tin để ra quyết định, bộ máy mới có thể vận hành thông suốt.

Chính trong quá trình thực thi ấy, niềm tin xã hội được hình thành. Người dân và doanh nghiệp không đánh giá năng lực quản trị qua văn bản, mà qua những gì họ trải nghiệm hằng ngày: Thủ tục có nhanh hơn không, dịch vụ công có thuận tiện hơn không, môi trường đầu tư có ổn định và dự đoán được không.

Một đặc trưng quan trọng của quản trị hiện đại là quản trị dựa trên kết quả và dữ liệu. Không đo lường được thì không thể quản trị hiệu quả. Việc chuyển từ tư duy “báo cáo thành tích” sang tư duy đo lường để ra quyết định có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

Minh bạch vì thế không chỉ là yêu cầu về đạo đức công vụ, mà là công cụ quản trị hữu hiệu. Khi các chỉ số về tiến độ, chất lượng và mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp được công khai, bộ máy sẽ chịu áp lực cải thiện liên tục, còn xã hội sẽ có thêm cơ sở để tin tưởng.

Trong tiến trình hiện thực hóa mục tiêu Đại hội XIV, Hà Nội giữ vai trò đặc biệt. Là Thủ đô, trung tâm chính trị - hành chính quốc gia, đồng thời là một đô thị lớn với áp lực dân số, hạ tầng và môi trường ngày càng gia tăng, Hà Nội là nơi các mục tiêu phát triển “va chạm” sớm nhất và rõ nét nhất với thực tiễn.

Đại hội XIV mở ra một giai đoạn phát triển mới với khát vọng lớn và mục tiêu cao. Ảnh: Phạm Linh

Hiện thực hóa mục tiêu Đại hội XIV tại Hà Nội đồng nghĩa với việc đổi mới mạnh mẽ quản trị đô thị, từ tổ chức bộ máy, phân cấp - phân quyền đến cung ứng dịch vụ công và quản lý phát triển bền vững. Chất lượng sống của người dân Thủ đô, hiệu quả đầu tư công, mức độ thuận lợi của môi trường kinh doanh chính là những thước đo cụ thể nhất của năng lực quản trị.

Nếu Hà Nội làm tốt, không chỉ Thủ đô hưởng lợi, mà niềm tin sẽ lan tỏa, tạo ra chuẩn mực mới cho quản trị trên phạm vi cả nước. Khi đó, mục tiêu của Đại hội XIV sẽ không còn là những con số trừu tượng, mà trở thành trải nghiệm sống cụ thể của người dân.

Đại hội XIV đã mở ra một giai đoạn phát triển mới với khát vọng lớn và mục tiêu cao. Con đường hiện thực hóa những mục tiêu ấy không nằm ở việc ban hành thêm nhiều chính sách, mà ở việc nâng cấp năng lực quản trị của bộ máy nhà nước. Khi năng lực quản trị được nâng cao, Nhà nước sẽ vận hành hiệu quả hơn, xã hội sẽ thông suốt hơn, người dân và doanh nghiệp sẽ tin tưởng hơn. Chính niềm tin ấy là nền tảng vững chắc nhất để đất nước đi xa, đi nhanh và đi bền vững.

Tiến sĩ Nguyễn Sĩ Dũng