Hệ thống GIS mở hướng chuyển đổi xanh trong quản lý đô thị

Đây là thông tin được đại diện Khu Công viên phần mềm Quang Trung (QTSC), chia sẻ tại Chương trình “Chung tay vì QTSC xanh” năm 2026, vào sáng 28/8.

Ông Phan Phương Tùng, Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ và Tư vấn Chuyển đổi số TP.HCM, QTSC, cho biết từ năm 2016, toàn bộ hạ tầng kỹ thuật tại đây đã được số hóa và quản lý tập trung trên hệ thống thông tin địa lý (GIS).

Ông Phan Phương Tùng, Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ và Tư vấn Chuyển đổi số TP.HCM, QTSC, tại phòng quản lý hệ thống GIS.

Hệ thống có 33 lớp dữ liệu, trong đó gồm các lớp về quan trắc môi trường, không khí, tòa nhà thông minh, giao thông, điện chiếu sáng, đồng hồ nước và cây xanh.

Riêng hệ thống quản lý cây xanh hiện có hai lớp dữ liệu chính gồm cây xanh và mảng xanh. Thông tin về chủng loại, thông số kỹ thuật, tình trạng cây cũng như lịch sử duy tu, chăm sóc được cập nhật trên nền bản đồ GIS.

Quản lý cây xanh bằng AI, IoT

Theo ông Tùng, hiện hệ thống GIS chủ yếu quản lý dữ liệu cây xanh ở dạng 2D. Trong thời gian tới, QTSC dự kiến nâng cấp lên mô hình quản trị tập trung 3D, đồng thời tích hợp thêm AI, IoT và các cảm biến để phân tích sâu hơn tình trạng cây xanh.

Các cảm biến đặt tại khu vực cây và thảm cỏ có thể theo dõi độ ẩm đất, truyền dữ liệu về trung tâm giám sát. Khi phát hiện khu vực thiếu nước, hệ thống có thể kích hoạt van tưới tự động, kết hợp sử dụng nguồn nước tái chế đạt chuẩn nhằm hạn chế lãng phí tài nguyên.

Trong thời gian tới, QTSC sẽ nâng cấp mô hình quản trị tập trung từ 2D lên 3D.

Trong tương lai, hệ thống cũng hướng đến khả năng đưa ra cảnh báo về sức khỏe cây, tình trạng thiếu nước, sâu bệnh và nguy cơ cây ngã đổ. Khi kết hợp dữ liệu cây xanh với thông tin môi trường và dự báo thời tiết, hệ thống có thể hỗ trợ đưa ra phương án chăm sóc hoặc ứng phó sớm.

Ông Tùng cho biết công nghệ cũng được áp dụng cho việc quản lý các sự cố hạ tầng. Chẳng hạn, khi phát hiện đường ống ngầm rò rỉ, hệ thống có thể xác định vị trí và gửi thông tin kèm sơ đồ kỹ thuật cho đội bảo trì, rút ngắn thời gian điều phối và xử lý.

Không chỉ phục vụ quản lý cây xanh, QTSC dự kiến đưa dữ liệu phát thải và khả năng hấp thụ carbon của cây vào hệ thống. Qua đó, đơn vị có thể từng bước hình thành cơ sở dữ liệu phục vụ kiểm kê khí thải và quản trị carbon tại khu công viên phần mềm Quang Trung.

Hướng đến mô hình có thể nhân rộng toàn TP.HCM

Ông Tùng cho biết QTSC đang triển khai các giải pháp quản trị số tại nội khu theo tinh thần Nghị quyết 98 của Quốc hội, xem đây như một mô hình thí điểm để ứng dụng công nghệ vào quản lý và điều hành. Từ kết quả thực tế, các giải pháp có thể được đề xuất mở rộng để giải quyết những bài toán tương tự của TP.HCM.

Các đại biểu trồng cây tại Chương trình “Chung tay vì QTSC xanh” năm 2026.

Với nền tảng GIS, dữ liệu cây xanh có thể được kết hợp với các lớp dữ liệu khác để hỗ trợ cảnh báo ngập, cây ngã đổ, quản lý quy hoạch mảng xanh và giảm phát thải. “Đây cũng là hướng mà QTSC kỳ vọng có thể áp dụng tại các khu công nghệ, khu dân cư và những khu vực đô thị khác”, ông Tùng nhấn mạnh.

Trong chương trình năm nay, QTSC trồng mới 234 cây xanh và cây kiểng tạo hình, đồng thời gắn mã QR cho 104 cây xanh lâu năm. Các mã này giúp bổ sung thông tin nhận diện, tra cứu dữ liệu và kết nối với hệ thống quản lý số của QTSC.

Hiện QTSC đã có hơn 1.800 cây trên khoảng 3 ha mảng xanh, với tỷ lệ phủ xanh khoảng 8%. Đơn vị cũng đặt mục tiêu tăng lên đến 20% tỷ lệ phủ xanh trong 5 năm tới.

Ông Trần Hữu Dũng, Giám đốc QTSC (ở giữa), cùng các đại biểu gắn bản QR cho cây mới trồng.

Ông Trần Hữu Dũng, Giám đốc QTSC cho rằng chuyển đổi số và chuyển đổi xanh cần được triển khai song song. Dữ liệu và công nghệ không chỉ phục vụ quản lý hạ tầng mà còn giúp theo dõi mức tiêu thụ tài nguyên, kiểm soát phát thải và nâng cao hiệu quả chăm sóc mảng xanh.

Theo định hướng này, hệ thống GIS sau khi nâng cấp sẽ trở thành nền tảng kết nối dữ liệu từ hiện trường với trung tâm điều hành, qua đó chuyển cách quản lý từ xử lý khi sự cố xảy ra sang theo dõi, phân tích và cảnh báo sớm.

Đơn vị cũng kỳ vọng mô hình này góp phần xây dựng khu công viên phần mềm theo hướng xanh và thông minh, đồng thời tạo cơ sở để thử nghiệm các giải pháp có thể nhân rộng trên địa bàn TP.HCM.

Hùng Cường