Hành trình tri ân đồng đội của người lính đặc công

Từng kề vai sát cánh chiến đấu và chứng kiến sự hy sinh oanh liệt của chiến sĩ Trung đoàn Đặc công 113, trở về cuộc sống đời thường, cựu chiến binh (CCB) Vũ Đức Ninh, nguyên Tiểu đội trưởng trinh sát, Trung đoàn Đặc công 113 vẫn đau đáu nhớ về đồng đội. Sau ngày đất nước thống nhất, ông bền bỉ thực hiện nhiều phần việc ý nghĩa để tri ân, tưởng nhớ những người đã anh dũng ngã xuống vì độc lập, tự do của Tổ quốc.

Nặng tình đồng đội

Sinh ra và lớn lên ở vùng quê Hưng Yên, đầu năm 1972 - cuộc kháng chiến chống đế quốc Mỹ, cứu nước vào những ngày tháng sôi sục nhất, thúc giục chàng thanh niên Vũ Đức Ninh nhập ngũ theo tiếng gọi non sông. Cuối năm 1972, ông cùng đơn vị hành quân vào Nam chiến đấu sau thời gian huấn luyện tại Trung đoàn Đặc công 62. Đầu tháng 3-1973, đơn vị của ông đến vùng đất miền Đông Nam Bộ - Chiến khu Đ anh hùng, được biên chế vào đội hình Trung đoàn Đặc công 113 - đơn vị đã và đang lập được nhiều chiến công vang dội trên mảnh đất Biên Hòa.

Cựu chiến binh Vũ Đức Ninh, nguyên Tiểu đội trưởng trinh sát, Trung đoàn Đặc công 113 bên những dòng tên đồng đội được khắc trên Nhà bia tưởng niệm liệt sĩ Đoàn Đặc công 113. Ảnh: N.Hạ

Ngay sau đó, ông Ninh và đồng đội bước vào những trận chiến khốc liệt, trong đó có trận đánh chốt vườn bưởi, xóm Chợ, thuộc huyện Tân Uyên, tỉnh Biên Hòa. Từ tháng 11-1974 đến tháng 3-1975, đơn vị của ông được điều động tăng cường cho đơn vị bạn đánh chiếm núi Bà Đen, Tây Ninh. Tại đây, người lính đặc công Vũ Đức Ninh và đồng đội đã kiên cường bám trụ trận địa trước những trận tập kích của địch để giữ lá cờ giải phóng tung bay.

Ngày 13-4-1975, ông cùng đồng đội thuộc Đại đội 1, Tiểu đoàn 23 được lệnh hành quân cấp tốc về cầu Ghềnh để tiếp sức cho đơn vị đang làm nhiệm vụ chiếm giữ cầu. Đây là nhiệm vụ có ý nghĩa vô cùng quan trọng, giúp mở thông đường cho các cánh quân thần tốc tiến về giải phóng Sài Gòn. Tại trận địa cầu Ghềnh, cầu Hóa An ở thị xã Biên Hòa, cuộc chiến diễn ra ác liệt, nhiều cán bộ, chiến sĩ đặc công đã anh dũng hy sinh. Theo ông Ninh, riêng tại khu vực Dinh Bà chúa xứ và cầu Ghềnh đã có 16 cán bộ, chiến sĩ của Tiểu đoàn 23 hy sinh. Ông đã dùng sơn đỏ ghi tên từng liệt sĩ lên phiến đá ong để đặt đầu mộ tại nghĩa địa ấp Tân Bản, xã Bửu Hòa, thị xã Biên Hòa. Các hài cốt liệt sĩ sau đó được cơ quan chính sách Binh chủng đặc công cùng với địa phương quy tập về nghĩa trang liệt sĩ tại Thành phố Hồ Chí Minh. Những nét chữ đỏ thắm tình đồng đội ngày ấy của ông Ninh đã góp phần để các hài cốt liệt sĩ còn lưu giữ được đầy đủ thông tin. Những ngày sau đó, ông Ninh tiếp tục cùng những người lính đặc công chiến đấu anh dũng để bảo vệ các cây cầu chiến lược trong những trận đánh sau cùng trước thềm ngày toàn thắng 30-4-1975.

Năm 1977, ông Ninh được điều động tham gia khóa huấn luyện tân binh đầu tiên của miền Nam sau giải phóng - lực lượng đặc công tham gia chiến đấu, làm nhiệm vụ quốc tế ở Campuchia.

Đoàn viên, thanh niên phường Hố Nai dâng hoa tại Nhà bia tưởng niệm liệt sĩ Đoàn Đặc công 113. Ảnh: N.Hạ

Trở về cuộc sống đời thường, CCB Vũ Đức Ninh vẫn không thôi trăn trở, đau đáu về những đồng đội đã ngã xuống trước ngày đất nước hòa bình. Từ đó, ông liên tục kết nối, liên lạc với thân nhân liệt sĩ ở mọi miền đất nước để cung cấp thông tin về phần mộ liệt sĩ, hỗ trợ để tìm kiếm hài cốt liệt sĩ; tích cực tham gia công tác đền ơn đáp nghĩa...

Đặc biệt, từ những năm 2005-2009, CCB Vũ Đức Ninh được sự phân công của Ban Liên lạc truyền thống Đoàn Đặc công 113 trực tiếp làm việc với Phòng Chính sách Quân khu 7 để lọc ra danh sách các liệt sĩ đặc công 113 Biên Hòa. Ông Ninh hào hứng nhận nhiệm vụ này bằng tất cả sự trân trọng, nhiệt tình. “Mỗi ngày, tôi bắt xe đến Phòng Chính sách Quân khu 7, tỉ mẩn lật từng trang trong sổ lưu trữ danh sách hàng ngàn liệt sĩ đặc công đã ố màu thời gian để lọc ra số liệt sĩ của đơn vị mình. Đều đặn như thế, tôi chưa dừng lại ngày nào cho đến khi tìm được 146 liệt sĩ của đơn vị, đối chiếu với hồ sơ quản lý ở Phòng chính sách Binh chủng Đặc công và Phòng chính sách Quân khu 7” - ông Ninh kể.

Trên cơ sở những dữ liệu thu thập được, được sự quan tâm hỗ trợ của UBND tỉnh (nay là thành phố) Đồng Nai, công trình Nhà bia tưởng niệm 146 liệt sĩ đặc công 113 đã được xây dựng và khánh thành vào tháng 7-2009. Hiện nơi đây đã trở thành “địa chỉ đỏ” giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ. Mỗi dịp lễ, tết hay ngày truyền thống, các CCB, thân nhân liệt sĩ, đoàn viên, thanh niên và học sinh lại tìm về đây dâng hương, tưởng niệm, ôn lại những trang sử hào hùng của đơn vị.

Không chỉ hỗ trợ thân nhân liệt sĩ trong tìm kiếm thông tin, hài cốt liệt sĩ hy sinh tại chiến trường Đông Nam Bộ, ông Ninh còn tích cực đồng hành cùng đồng đội ở miền Bắc vào thăm lại chiến trường xưa (Chiến khu Đ, Căn cứ Trung ương cục miền Nam, căn cứ Trung đoàn 113 gắn với các địa danh: suối bờ Hào, bến đò Cây chanh, các trận địa cầu Hang, cầu Hóa An, cầu Ghềnh, sân bay Biên Hòa, núi Bà Đen)... 

Mệnh lệnh thiêng liêng từ trái tim người lính

Công trình Nhà bia tưởng niệm liệt sĩ Đoàn Đặc công 113 không chỉ là nơi tri ân đồng đội đã ngã xuống mà còn là minh chứng cho nghĩa tình đồng chí, đồng đội sâu nặng, góp phần gìn giữ và lan tỏa những giá trị truyền thống cách mạng cho các thế hệ mai sau. Với CCB Vũ Đức Ninh, các hoạt động tri ân, nghĩa tình đồng đội mà ông vẫn miệt mài thực hiện suốt hàng chục năm qua chính là mệnh lệnh thiêng liêng từ trái tim người lính. “Có những gia đình dù đã đi khắp chiến trường miền Nam vẫn chưa tìm được hài cốt liệt sĩ, khi đến thăm nhà bia tưởng niệm, thấy dòng tên người thân là liệt sĩ được khắc trang trọng, họ rất xúc động, cảm thấy được an ủi phần nào” - ông Ninh bộc bạch.

Theo CCB Nguyễn Quốc Hoàn, nguyên cán bộ Tiểu đoàn 9, Trung đoàn Đặc công 113, dù chỉ đứng chân ở Biên Hòa gần 3 năm (1972 đến 30-4-1975), song Đoàn Đặc công 113 đã để lại trên quê hương Biên Hòa, Đồng Nai những dấu ấn rất đậm nét bằng những chiến công đặc biệt xuất sắc tại sân bay Biên Hòa, tổng kho Long Bình, kho bom Bình Ý, căn cứ thiết giáp Hốc Bà Thức và bảo vệ cầu Ghềnh, cầu Hóa An để đón đại quân tiến về Sài Gòn trong chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử năm 1975. Do đó, Nhà bia tưởng niệm liệt sĩ Đoàn Đặc công 113 mang một ý nghĩa đặc biệt.

Các cựu chiến binh Trung đoàn Đặc công 113 kể chuyện lịch sử cho đoàn viên, thanh niên phường Hố Nai, thành phố Đồng Nai. Ảnh: N.Hạ

Không dừng lại ở công trình nhà bia tưởng niệm, từ năm 2010-2014, ông Ninh còn nhận thêm “nhiệm vụ” mới, đó là tập hợp danh sách 1.301 liệt sĩ đặc công hy sinh không tìm được hài cốt trên tổng số hơn 4 ngàn liệt sĩ hy sinh trên chiến trường miền Nam và nước bạn Campuchia. Phần việc đòi hỏi sự tỉ mẩn và gian nan này không làm khó được người lính đặc công từng vào sinh ra tử. “Tôi làm ngày, làm đêm để mong sao các đồng đội được ghi danh trang trọng, được tưởng nhớ và tri ân. Làm không xuể tôi nhờ vợ, con cùng làm, chắt lọc rồi nhập dữ liệu lên máy tính, không để sót hay sai thông tin của đồng đội. Tôi làm phần việc này với tất cả niềm thành kính và tri ân”- ông Ninh bày tỏ.

Hiện nay, tên các liệt sĩ đặc công do ông Ninh dày công tập hợp đã được khắc trang trọng vào bia đá tại Đền thờ Liệt sĩ miền Đông Nam Bộ (xã Tân An, thành phố Đồng Nai). Bên cạnh đó, ông Ninh còn phối hợp với các cơ quan chức năng để xây dựng một số bia tưởng niệm nơi các đồng đội hy sinh tại một số địa điểm ở phường Trấn Biên, phường Biên Hòa ngày nay.

Bí thư Đoàn phường Hố Nai Nguyễn Thế Anh chia sẻ: “Nhờ sự hy sinh của các thế hệ cha anh đi trước, thế hệ trẻ hôm nay mới được sống trong hòa bình, độc lập và có điều kiện học tập, rèn luyện, cống hiến. Vì vậy, việc tìm hiểu lịch sử, tri ân các anh hùng liệt sĩ không chỉ là trách nhiệm mà còn là cách để tuổi trẻ hun đúc lý tưởng sống đẹp, sống có ích, tiếp nối truyền thống cách mạng của dân tộc”.

CCB Lê Văn Hoạt, nguyên chiến sĩ bộ phận quân giới Trung đoàn Đặc công 113 - người từng hàn phao chứa thuốc nổ trong trận đánh cầu Hóa An, bộc bạch: Trong chiến tranh ác liệt, gian khổ bao nhiêu, nghĩa tình đồng đội lại sâu nặng bấy nhiêu. Đó cũng là điều thôi thúc ông Ninh - chiến sĩ đặc công năm xưa tiếp tục phát huy phẩm chất “bộ đội Cụ Hồ” trong cuộc sống hôm nay, để thế hệ trẻ hiểu hơn, trân quý hơn giá trị của hòa bình.

Nhật Hạ