Hành trang cho tân sinh viên

Sinh viên Trường đại học Đồng Nai tổ chức sinh hoạt hè cho thiếu nhi xã Đăk Ơ trong khuôn khổ chiến dịch Mùa hè xanh năm 2026. Ảnh: NVCC

Môi trường đại học không chỉ đòi hỏi sinh viên phải nỗ lực hơn trong học tập mà còn cần rèn luyện, trang bị kỹ năng cần thiết để sẵn sàng bước vào thị trường lao động.

Chủ động bước ra khỏi vùng an toàn

Từ học sinh trở thành sinh viên là một bước chuyển lớn. Bên cạnh niềm vui khi đậu vào ngành học như ý, nhiều tân sinh viên còn hân hoan vì sắp có “vùng trời tự do” riêng, không còn sự kèm cặp thường xuyên của gia đình và thầy cô như ở bậc phổ thông. Tuy nhiên, điều này càng đòi hỏi sinh viên phải chủ động hơn trong học tập, sinh hoạt và xây dựng các mối quan hệ.

Từ một học sinh quen với thời khóa biểu được sắp đặt sẵn, tân sinh viên sẽ phải học cách tự quản lý thời gian; từ việc học theo chương trình có sẵn, các bạn phải chủ động tìm kiếm kiến thức; từ những mối quan hệ quen thuộc ở trường phổ thông, các bạn sẽ bước vào một môi trường rộng lớn hơn với nhiều cơ hội và thử thách.

Vừa trải qua năm nhất đại học và hoàn thành mùa hè xanh đầu tiên của đời sinh viên, anh Hoàng Minh Toại, sinh viên ngành Công nghệ kỹ thuật điện - điện tử, Trường đại học Đồng Nai dành những lời tâm huyết để chia sẻ với các tân sinh viên. Theo anh Toại, môi trường đại học đòi hỏi sự chủ động của sinh viên, đây chính là bệ phóng giúp bản thân rèn luyện tính tự lập cao hơn.

Anh Toại chia sẻ: “Những ngày đầu bước vào đại học sẽ khó tránh khỏi cảm giác bỡ ngỡ, nhất là khi phải tự cân bằng giữa việc học và các hoạt động phát triển kỹ năng. Bản thân tôi cũng phải mất một khoảng thời gian để thích nghi, làm chủ thời khóa biểu và biết cách sắp xếp thứ tự ưu tiên trong cuộc sống”.

Một trong những trải nghiệm giúp nam sinh viên này trưởng thành rõ nét là tham gia các hoạt động Đoàn - Hội. Ngay trong kỳ nghỉ hè năm thứ nhất, anh Toại đã hăng hái tham gia chiến dịch tình nguyện Mùa hè xanh. Anh cùng các “đồng đội” tham gia chiến dịch ở địa bàn xã biên giới Đăk Ơ. Các phần việc trong chiến dịch như: giúp dân lợp lại mái nhà, sinh hoạt văn hóa hè cho trẻ em, làm công trình đường cờ Tổ quốc… giúp anh có cơ hội được cống hiến, đồng thời cũng để lại những bài học từ thực tế cuộc sống, những trải nghiệm quý giá của tuổi trẻ mà nếu chỉ ngồi trên giảng đường thì không thể nào có được.

Từ trải nghiệm của sinh viên Hoàng Minh Toại nói riêng và kinh nghiệm tổ chức hoạt động Đoàn - Hội trong trường đại học, anh Trần Duy Long, Phó Bí thư Đoàn trường, Chủ tịch Hội Sinh viên Trường đại học Đồng Nai muốn nhắn nhủ đến các tân sinh viên: Đừng ngại bước ra khỏi vùng an toàn.

Theo anh Long, học tập luôn là nhiệm vụ quan trọng nhất, nhưng hành trang bước vào đời không chỉ cần có kiến thức chuyên môn. Việc mạnh dạn tham gia các câu lạc bộ, đội, nhóm sẽ giúp tân sinh viên nhanh chóng hòa nhập với môi trường mới, kết bạn, mở rộng các mối quan hệ, đồng thời rèn luyện kỹ năng giao tiếp và làm việc nhóm. Bởi đại học không chỉ là nơi tiếp nhận kiến thức mà còn là môi trường để mỗi người thử sức, nhận ra điểm mạnh, điểm yếu và từng bước định hình con đường của mình.

Hành trình trưởng thành

Một trong những tâm lý khá phổ biến ở sinh viên năm nhất là cho rằng mình còn nhiều thời gian. Bốn năm đại học dường như rất dài nên không ít sinh viên có tâm lý “cứ từ từ”, đến những năm cuối mới bắt đầu lo lắng về việc làm. Thạc sĩ Khuất Kiều Diễm Nhi, Trưởng bộ phận Truyền thông, Trường đại học Lạc Hồng cho rằng: Các tân sinh viên cần thay đổi ngay nếu có cùng suy nghĩ này.

Theo Thạc sĩ Diễm Nhi, để sẵn sàng cho cơ hội việc làm, sinh viên cần chuẩn bị song song nhiều yếu tố gồm: Kiến thức, kỹ năng, trải nghiệm, các mối quan hệ và định hình thương hiệu cá nhân. Trong đó, định hướng nghề nghiệp nên được thực hiện càng sớm càng tốt.

Thực tế, một người có thể học một ngành nhưng sau đó làm việc ở một lĩnh vực khác. Vì vậy, sinh viên cần chủ động tìm hiểu mình thích lĩnh vực nào, có điểm mạnh gì và thị trường lao động đang cần những vị trí nào trong nhóm ngành mình theo học. Từ đó, lựa chọn môn học, hoạt động ngoại khóa, kỹ năng và trải nghiệm phù hợp. “Điều quan trọng là không chờ đến năm cuối mới bắt đầu suy nghĩ về tương lai” - Thạc sĩ Diễm Nhi nhấn mạnh.

Cũng theo Thạc sĩ Diễm Nhi, trong bối cảnh toàn cầu hóa và công nghệ số hiện nay, sinh viên cần đặc biệt chú trọng ngoại ngữ và công nghệ. Đây là những năng lực cần thiết trong thị trường lao động. Ngoại ngữ giúp sinh viên tiếp cận tài liệu, doanh nghiệp quốc tế, các chương trình trao đổi và nhiều cơ hội việc làm. Trong khi đó, khả năng sử dụng các công cụ số và AI (trí tuệ nhân tạo) sẽ hỗ trợ sinh viên trong học tập, nghiên cứu, phân tích dữ liệu, trình bày và làm việc hiệu quả hơn.

Từ kinh nghiệm đồng hành với sinh viên, Thạc sĩ Diễm Nhi gợi ý một lộ trình tương đối rõ cho 4 năm đại học. Theo đó, năm nhất là thời gian để các tân sinh viên khám phá: tìm hiểu tất cả những cơ hội mà trường đại học mang lại, từ các câu lạc bộ, hoạt động Đoàn - Hội, cuộc thi, chương trình giao lưu đến những hoạt động học thuật và kết nối doanh nghiệp. Đây là giai đoạn để thử sức và tìm ra điều phù hợp với bản thân.

Từ năm thứ 2, sinh viên cần tập trung xây dựng năng lực chuyên môn, học chắc kiến thức và bắt đầu tham gia các cuộc thi học thuật, chuyên ngành. Những trải nghiệm này giúp sinh viên từng bước hình dung rõ hơn về lĩnh vực mình theo đuổi. Năm thứ 3 là thời điểm phù hợp để sinh viên bắt đầu “va chạm” với thực tế. Việc giao lưu với doanh nghiệp, tìm kiếm trải nghiệm thực tế, tham gia các dự án hoặc hoạt động chuyên môn sẽ giúp sinh viên hiểu hơn về yêu cầu của thị trường lao động và nhận ra những khoảng trống năng lực của bản thân để bổ sung. Đến năm 4, sinh viên cần định vị rõ bản thân, tìm hiểu sâu về doanh nghiệp và chuẩn bị sẵn sàng cho mục tiêu nghề nghiệp.

Sinh viên Trường đại học Đồng Nai tổ chức ôn tập hè cho thiếu nhi xã Đăk Ơ trong khuôn khổ chiến dịch Mùa hè xanh năm 2026. Ảnh: NVCC

Còn Chủ tịch Hội Sinh viên Trường đại học Đồng Nai Trần Duy Long gợi ý:  “Phong trào Sinh viên 5 tốt được xem là một môi trường để sinh viên hướng đến sự phát triển toàn diện, không chỉ ở kết quả học tập mà còn ở kỹ năng, hoạt động và trách nhiệm với cộng đồng”.

Anh Trần Duy Long đưa ra lời khuyên: Tân sinh viên hãy mạnh dạn tham gia các câu lạc bộ, đội, nhóm của trường - nơi các bạn có thể tôi luyện bản thân trở nên vững vàng hơn, cứng cáp hơn. Có thể lúc đầu sẽ lạ lẫm, nhưng đó là cách nhanh nhất để các bạn kết nối, mở rộng các mối quan hệ ở một môi trường mới, rèn luyện kỹ năng giao tiếp và làm việc nhóm.

Bốn năm đại học sẽ trôi qua rất nhanh. Nếu bắt đầu chủ động ngay từ năm nhất, mỗi trải nghiệm, mỗi hoạt động và mỗi lựa chọn đúng lúc sẽ trở thành một “viên gạch” góp phần xây dựng nền tảng nghề nghiệp và bản lĩnh cho người trẻ khi bước vào đời.

Hải Yến