Hành lang pháp lý mới trước những chuyển động của đời sống tín ngưỡng, tôn giáo

Chiều 13/8, Bộ Dân tộc và Tôn giáo tổ chức Hội nghị tổng kết công tác xây dựng dự án Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi). Thứ trưởng Nguyễn Hải Trung và Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Triệu Thế Hùng đồng chủ trì hội nghị.

Tham dự hội nghị còn có các Thứ trưởng Bộ Dân tộc và Tôn giáo: Y Vinh Tơr, Nông Thị Hà, các Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy; người đứng đầu một số đơn vị thuộc và trực thuộc Bộ cùng đại biểu các ban, bộ, ngành Trung ương; chuyên gia, nhà khoa học tham gia đóng góp ý kiến trong quá trình xây dựng Luật...

Quang cảnh hội nghị. Ảnh: Lê Anh Dũng

Bảo đảm tiến độ, chất lượng xây dựng Luật

Tại hội nghị, Thứ trưởng Nguyễn Hải Trung khẳng định, Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi) năm 2026 đã được xây dựng theo đúng chủ trương, đường lối của Đảng, Nhà nước về tín ngưỡng, tôn giáo. Luật bảo đảm tính đồng bộ với hệ thống pháp luật, các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên. 

“Luật cũng đã giải quyết, khắc phục được những hạn chế, khó khăn, bất cập tồn tại trong quy định và thực tiễn thi hành Luật Tín ngưỡng, tôn giáo năm 2016”, Thứ trưởng nhấn mạnh.

Thứ trưởng Nguyễn Hải Trung cho biết, Bộ Dân tộc và Tôn giáo được Thủ tướng Chính phủ giao nhiệm vụ xây dựng Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi) tại Quyết định số 2352/QĐ-TTg ngày 24/10/2025. Đến tháng 4/2026, Bộ đã hoàn thiện hồ sơ dự án Luật trình Chính phủ và trình Quốc hội thông qua ngày 23/4/2026.

Theo Thứ trưởng, thời gian xây dựng Luật tuy rất ngắn nhưng với sự chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ, lãnh đạo Chính phủ, sự nỗ lực, quyết tâm của Bộ Dân tộc và Tôn giáo, Ban soạn thảo, Tổ biên tập, hồ sơ dự án Luật đã được trình Quốc hội đúng thời hạn, đảm bảo tiến độ, chất lượng.

“Dự án Luật đã được chuẩn bị kỹ lưỡng, thẩm định, thẩm tra theo quy định, tham vấn sâu rộng các chuyên gia, nhà khoa học, các cơ quan, tổ chức và đối tượng chịu tác động”, Thứ trưởng khẳng định.

Thứ trưởng cho biết, hiện Bộ Dân tộc và Tôn giáo đang khẩn trương triển khai xây dựng các văn bản trình cấp thẩm quyền hướng dẫn thi hành Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi). Trong đó, nhiệm vụ trọng tâm là xây dựng hồ sơ dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật. 

“Đây là nhiệm vụ có khối lượng công việc lớn, nhiều nội dung mới, khó. Trong khi dự thảo Nghị định phải được trình Chính phủ trước ngày 15/10/2026 để đảm bảo có hiệu lực đồng thời với Luật từ ngày 1/1/2027”, Thứ trưởng nhấn mạnh.

Thứ trưởng Bộ Dân tộc và Tôn giáo Nguyễn Hải Trung và Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Triệu Thế Hùng đồng chủ trì hội nghị tổng kết. Ảnh: Lê Anh Dũng

Để Bộ Dân tộc và Tôn giáo hoàn thành các nhiệm vụ được giao, đồng thời triển khai hiệu quả công tác tín ngưỡng, tôn giáo trong thời gian tới, Thứ trưởng Nguyễn Hải Trung mong tiếp tục nhận được sự quan tâm, ủng hộ, đồng hành của các bộ, ngành, địa phương, các chuyên gia, nhà khoa học.

Từ kinh nghiệm xây dựng Luật đến hoàn thiện thể chế

Tại hội nghị, dưới sự điều hành của Thứ trưởng Nguyễn Hải Trung, các đại biểu đã cùng nhìn lại quá trình xây dựng Luật, đồng thời chia sẻ những bài học kinh nghiệm sâu sắc và định hướng phối hợp công tác trong giai đoạn thi hành Luật thời gian tới.

Theo Đại tá Nguyễn Hữu Thiên, Phó Cục trưởng Cục An ninh nội địa (A02 - Bộ Công an), việc 100% đại biểu Quốc hội có mặt bấm nút thông qua là sự khích lệ và ghi nhận toàn diện đối với các cơ quan chủ trì và các cơ quan phối hợp trong xây dựng hồ sơ dự án Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi).

Các Thứ trưởng Bộ Dân tộc và Tôn giáo: Y Vinh Tơr, Nông Thị Hà và Trưởng ban Ban Tôn giáo Chính phủ Vũ Hoài Bắc dự hội nghị tổng kết. Ảnh: Lê Anh Dũng

Để đưa Luật nhanh chóng đi vào cuộc sống, ông Thiên cho rằng, cần tập trung trí tuệ để xây dựng các văn bản hướng dẫn, trọng tâm là hoàn thiện dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật.

Ngày 23/04/2026, với 492/492 đại biểu có mặt tán thành, Quốc hội khóa XVI đã biểu quyết thông qua Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi). Luật gồm 9 chương, 61 điều, có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2027. Luật đã hoàn thiện hành lang pháp lý, bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trong giai đoạn mới.

Ông cũng đề nghị cần phát huy cơ chế phối hợp giữa cơ quan quản lý nhà nước về tín ngưỡng, tôn giáo và các cơ quan liên quan.

Trong đó chú trọng trao đổi thông tin, nắm tình hình từ sớm, từ xa và chủ động nhận diện những vấn đề có thể tác động đến an ninh trật tự, hạn chế các vụ việc, vấn đề phức tạp ngay từ cơ sở.

Đánh giá về sự thành công của dự án Luật, bà Nguyễn Quỳnh Liên (Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội) khẳng định, Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi) đã đáp ứng trọn vẹn những yêu cầu thực tiễn của đời sống. 

Theo bà, điểm đột phá mang tính tiến bộ vượt bậc trong lần sửa đổi này là việc bổ sung chế định quản lý, phát triển hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo trên không gian mạng. Đây là nội dung then chốt giúp pháp luật bắt kịp xu thế chuyển đổi số toàn diện. 

“Các quy định mới cũng đã kịp thời khắc phục những bất cập sau một thập kỷ thi hành Luật Tín ngưỡng, tôn giáo năm 2016. Chúng tôi sẽ tiếp tục đồng hành cùng Bộ Dân tộc và Tôn giáo trong việc cụ thể hóa các điều khoản này vào văn bản hướng dẫn thi hành thời gian tới”, bà Liên cho biết.

Cân bằng giữa quyền và yêu cầu quản lý

Tại hội nghị, Trưởng ban Ban Tôn giáo Chính phủ Vũ Hoài Bắc cho biết, quá trình xây dựng Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi) diễn ra trong bối cảnh đời sống tín ngưỡng, tôn giáo có nhiều thay đổi. Một số vấn đề mới, đặc biệt hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo trên không gian mạng đặt ra yêu cầu mới trong công tác quản lý.

Theo ông Bắc, việc sửa đổi Luật phải cân bằng giữa yêu cầu mở rộng, bảo đảm thực chất quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo với việc nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước; đồng thời có đủ cơ sở pháp lý để ngăn chặn việc lợi dụng tín ngưỡng, tôn giáo để trục lợi, xâm phạm an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội.

Dù thời gian xây dựng rất ngắn, dự án Luật đã được hoàn thiện, trình Quốc hội đúng tiến độ. Luật tập trung bảo đảm tốt hơn quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo; cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền; đồng thời tạo cơ sở pháp lý cho chuyển đổi số và hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo trên không gian mạng.

Ghi nhận thành tích xuất sắc trong công tác xây dựng Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi), Bộ trưởng Bộ Dân tộc và Tôn giáo đã tặng Bằng khen cho 1 tập thể và 25 cá nhân.

Thứ trưởng Nguyễn Hải Trung trao Bằng khen của Bộ trưởng Bộ Dân tộc và Tôn giáo tặng tập thể Ban Tôn giáo Chính phủ (Bộ Dân tộc và Tôn giáo) có thành tích xuất sắc trong công tác xây dựng Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi). Ảnh: Lê Anh Dũng

Thứ trưởng Y Vinh Tơr trao Bằng khen của Bộ trưởng Bộ Dân tộc và Tôn giáo tặng các cá nhân có thành tích xuất sắc trong công tác xây dựng Luật tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi). Ảnh: Lê Anh Dũng

Sỹ Hào

Lê Anh Dũng