Hai quyết định xử phạt về thuế liên tiếp: Điều gì đang diễn ra tại Siba Group?

Theo thông tin công bố, ngày 22/7, Cục Thuế thuộc Bộ Tài chính ban hành quyết định xử phạt sau kiểm tra thuế đối với Siba Group. Cơ quan thuế xác định doanh nghiệp có hành vi khai sai dẫn đến thiếu số thuế phải nộp và khai sai nhưng không làm thiếu số thuế phải nộp. Tổng số tiền phạt, truy thu và tiền chậm nộp theo quyết định này lên tới hơn 11,1 tỷ đồng.

Trước đó, doanh nghiệp cũng nhận một quyết định xử phạt khác do cơ quan thuế TP.HCM ban hành ngày 23/1/2026 liên quan đến kỳ quyết toán thuế các năm 2022–2023, với tổng số tiền gần 5,8 tỷ đồng. Như vậy, tổng nghĩa vụ tài chính phát sinh từ hai quyết định vào khoảng 16,9 tỷ đồng.

Đáng chú ý, Siba Group còn phải giải trình việc chậm công bố thông tin đối với quyết định xử phạt đầu tiên. Doanh nghiệp cho biết quá trình kiểm tra thuế kéo dài qua hai giai đoạn liên tiếp khiến hồ sơ chỉ được tổng hợp sau khi toàn bộ đợt kiểm tra kết thúc, dẫn đến việc bộ phận công bố thông tin tiếp nhận chậm hơn quy định.

Siba Group được thành lập năm 2015, tiền thân là Công ty CP Cơ khí Môi trường Việt Nam, trước khi đổi tên thành Công ty CP Tập đoàn Cơ khí Công nghệ cao Siba vào năm 2020. Doanh nghiệp được sáng lập bởi ông Trương Sĩ Bá – Chủ tịch Tập đoàn Tân Long, một trong những tập đoàn lớn trong lĩnh vực nông nghiệp và thương mại ngũ cốc tại Việt Nam.

Việc thành lập Siba nằm trong chiến lược mở rộng của Tân Long từ lĩnh vực thương mại nông sản sang phát triển chuỗi giá trị khép kín, trong đó cơ khí chế tạo được xem là mắt xích quan trọng nhằm tự chủ thiết bị phục vụ chế biến nông sản, thức ăn chăn nuôi, kho bãi và logistics.

Trong hơn một thập kỷ hoạt động, Siba nhiều lần thay đổi cơ cấu tổ chức và vốn điều lệ. Theo báo cáo tài chính, vốn điều lệ hiện vào khoảng 500 tỷ đồng, vốn chủ sở hữu trên 618 tỷ đồng. Cổ đông lớn nhất là Siba Holdings với tỷ lệ chi phối.

Doanh nghiệp từng được biết đến là một trong những đơn vị cơ khí tham gia chế tạo hệ thống silo, nhà máy chế biến lúa gạo, thức ăn chăn nuôi, hệ thống băng tải và thiết bị công nghiệp quy mô lớn. Năm 2022, Siba từng nhận giải thưởng Asia Pacific Enterprise Awards (APEA) ở hạng mục Doanh nghiệp xuất sắc châu Á và được vinh danh là doanh nghiệp tiêu biểu của TP.HCM.

Xét về quy mô tài sản và doanh thu của Siba Group, khoản truy thu gần 17 tỷ đồng có thể chưa tạo ra cú sốc quá lớn đối với tình hình tài chính. Tuy nhiên, điều khiến giới đầu tư quan tâm lại nằm ở bản chất của sự việc.

Thứ nhất, các vi phạm được xác định diễn ra trong nhiều kỳ quyết toán khác nhau, từ giai đoạn 2022–2023 đến 2024–2025. Điều này cho thấy các vấn đề liên quan đến công tác kê khai thuế và kiểm soát nội bộ không chỉ xuất hiện ở một thời điểm đơn lẻ mà kéo dài qua nhiều năm.

Thứ hai, việc chậm công bố thông tin về quyết định xử phạt, dù doanh nghiệp đã có văn bản giải trình, vẫn đặt ra yêu cầu cao hơn đối với công tác quản trị doanh nghiệp niêm yết. Trên thị trường chứng khoán, tính minh bạch và công bố thông tin đúng thời hạn là yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến niềm tin của cổ đông và nhà đầu tư.

Cuối cùng, việc Siba từng nằm trong danh sách doanh nghiệp thuộc kế hoạch kiểm tra chuyên ngành của cơ quan thuế năm 2026 cho thấy doanh nghiệp đã nằm trong diện được cơ quan quản lý tăng cường giám sát từ trước.

Trong những năm gần đây, Siba Group theo đuổi chiến lược mở rộng sang các lĩnh vực cơ khí công nghệ cao, logistics và thiết bị phục vụ nông nghiệp hiện đại. Mô hình này đòi hỏi hệ thống quản trị tài chính, kế toán và kiểm soát nội bộ phải được nâng cấp tương ứng với quy mô hoạt động.

Vì vậy, hai quyết định xử phạt lần này có thể được xem là phép thử đối với năng lực quản trị của doanh nghiệp. Điều mà thị trường sẽ theo dõi không chỉ là việc Siba hoàn tất nghĩa vụ nộp thuế theo yêu cầu của cơ quan quản lý, mà còn là khả năng khắc phục các tồn tại trong hệ thống kiểm soát nội bộ, hạn chế tái diễn các sai phạm về thuế và nâng cao chất lượng công bố thông tin trong thời gian tới.

Đối với một doanh nghiệp niêm yết đang xây dựng hình ảnh trong lĩnh vực cơ khí công nghệ cao, đây có lẽ mới là thách thức lớn hơn con số 16,9 tỷ đồng tiền phạt, truy thu và chậm nộp thuế.

Khôi Ngô