Hà Nội: Không để hộ kinh doanh bị bỏ lại phía sau trong chuyển đổi kê khai thuế

Đó là một trong những nội dung đáng chú ý tại Chương trình thời sự về chủ đề: “Từ thuế khoán sang kê khai, Hà Nội tiên phong đồng hành cùng hộ kinh doanh” do Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội thực hiện từ từ 19h đến 20h tối 14-4.

Hộ kinh doanh làm quen dần với công nghệ, quản trị minh bạch

Kinh tế tư nhận nói chung và khu vực kinh tế hộ cá thể nói riêng đã trở thành trụ cột của kinh tế Thủ đô Hà Nội. Hiện nay, Hà Nội đang quản lý 350.000 hộ kinh doanh và tạo việc làm cho hàng triệu người về lao động. Năm 2025, thu ngân sách đã đạt 5.970 tỷ đồng, tăng 45% so với năm 2024, đặc biệt là thu thuế từ các cá nhân kinh doanh qua nền tảng thương mại điện tử đạt hơn 1.300 tỷ đồng. Điều này cho thấy hộ kinh doanh cá thể ở Hà Nội không chỉ đông về số lượng mà còn rất năng động, thích ứng nhanh với môi trường kinh doanh.

Giải quyết các thủ tục cho người dân tại Thuế cơ sở 7 thành phố Hà Nội. Ảnh: Quang Thái

Anh Trương Văn Trung, chủ hộ kinh doanh “Trung ô tô” chia sẻ: “Từ tháng 11-2025, tôi thực hiện nộp thuế khoán, hiện nay tôi đang thực hiện việc chuyển đổi sang kê khai điện tử. Những thắc mắc, băn khoăn tôi đã trao đổi với cơ quan Thuế Hà Nội và được giải đáp cho tiết. Về phần mềm và ứng dụng kê khai, từ cuối năm 2025, tôi đã cử bộ phận kế toán đi học và tìm hiểu, đến nay công việc này đang thực hiện thuận lợi".

Tuy nhiên, theo ông Nguyễn Tiến Minh, Phó Trưởng Thuế thành phố Hà Nội, trong quá trình chuyển từ thuế khoán sang kê khai, cơ quan Thuế Hà Nội ghi nhận từ phía hộ kinh doanh, đặc biệt với nhóm hộ nhỏ lẻ, người lớn tuổi, ít tiếp cận công nghệ. Đó là đang từ cơ chế thuế khoán sang phương thức mới đó là “tự khai tự nộp tự chịu trách nhiệm”, các hộ kinh doanh cũng phải làm quen với công nghệ như phần mềm khai thuế điện tử để có thể giao dịch với cơ quan thuế bằng phương thức điện tử theo quản trị và xu hướng mới. Ngoài ra, với hộ kinh doanh có doanh thu trên 1 tỷ trở lên phải sử dụng hóa đơn điện tử cũng như phải làm quen với phần mềm bán hàng, phần mềm kế toán.

Nhận thức rõ về khó khăn này, cơ quan Thuế Hà Nội không chỉ tập trung tuyên truyền chung chung mà cần phải cầm tay chỉ việc nhiều phương thức hỗ trợ “đi từng ngõ gõ từng nhà” để hộ kinh doanh xác định đây không phải là tăng gánh nặng về mặt chi phí mà thực ra là đang giúp cho quản trị lành mạnh và bền vững hơn.

Cũng theo ông Nguyễn Tiến Minh, bước sang năm 2026, khi chính sách chính thức có hiệu lực, phần lớn hộ kinh doanh đã nắm vững quy định, chủ động xác định ngưỡng doanh thu và thực hiện đúng nghĩa vụ thuế. Nhằm tiếp tục đồng hành cùng người nộp thuế, cơ quan thuế Thành phố Hà Nội cùng 25 đơn vị thuế cơ sở đã đồng loạt tổ chức Lễ ra quân phát động chương trình “Tháng cao điểm đồng hành, hỗ trợ hộ, cá nhân kinh doanh thực hiện đúng quy định về thuế”, diễn ra từ ngày 10-3 đến 4-5.

“Với tinh thần “đi tận nơi, gặp tận người, hướng dẫn tận việc”, chương trình tập trung hỗ trợ hộ, cá nhân kinh doanh nắm bắt đầy đủ, kịp thời các quy định pháp luật về thuế; hạn chế rủi ro sai sót trong kỳ kê khai đầu tiên, qua đó tạo tâm thế yên tâm cho người dân trong thực hiện nghĩa vụ thuế từ đó phát triển sản xuất kinh doanh”, ông Nguyễn Tiến Minh cho hay.

Hà Nội quyết liệt, tiên phong chuyển đổi kê khai thuế

Bà Nguyễn Thị Cúc, Nguyên Phó Tổng cục trưởng, Tổng cục Thuế, Chủ tịch Hội Tư vấn Thuế Việt Nam đánh giá cao nỗ lực thuế của Hà Nội. Theo bà Nguyễn Thị Cúc, trước năm 2026, cơ quan Thuế đã chuẩn bị tới 60 ngày, nhưng thời điểm này, chuẩn bị cho kỳ kê khai thuế đầu tiên của các hộ cá nhân kinh doanh vào tháng 4-2026, Hà Nội có 15 ngày chuyển đổi quyết liệt.

Cán bộ Thuế cơ sở 11 hướng dẫn hộ kinh doanh. Ảnh: PV

Theo đó, hàng ngày các hộ cá nhân kinh doanh vừa gặp ở cơ sở bán hàng, họ vừa tranh thủ về thuế cơ sở, thuế thành phố để được hỏi và hướng dẫn cặn kẽ. Do vậy, những khó khăn cơ bản về hóa đơn điện tử, lựa chọn phần mềm thì từng bước được khắc phục, tháo gỡ.

Đáng ghi nhận, Hà Nội hướng dẫn hộ kinh doanh tự kê khai doanh thu và số doanh thu kê khai đó lớn hơn rất nhiều so với doanh thu khoán trước đây. Đó là một sự chuyển đổi rõ rệt về sự tích cực phân tích, động viên, nâng cao tính pháp luật của cơ quan Thuế Hà Nội.

“Không chỉ triển khai đồng bộ từ cơ quan thuế đến chính quyền cơ sở, thành phố Hà Nội còn tổ chức các đợt cao điểm hỗ trợ, cử cán bộ trực tiếp đến từng chợ, từng hộ kinh doanh để hướng dẫn kê khai, lập sổ sách, sử dụng phần mềm và hóa đơn điện tử. Điều này càng chứng tỏ Hà Nội đã và đang là địa phương tiên phong trong quá trình chuyển đổi này”, bà Nguyễn Thị Cúc nhấn mạnh.

Trong năm 2025, Ngành Thuế Hà Nội đã tổ chức nhiều chương trình nhằm hỗ trợ, đồng hành để hộ, cá nhân kinh doanh yên tâm sản xuất kinh doanh. Thuế thành phố Hà Nội đã chủ động tham mưu UBND thành phố ban hành quyết định thành lập Ban Chỉ đạo triển khai chuyển đổi mô hình và phương pháp quản lý thuế đối với hộ kinh doanh khi xóa bỏ thuế khoán; tham mưu UBND thành phố ban hành công văn chỉ đạo các sở, ban ngành và UBND các phường, xã.

Thuế thành phố Hà Nội cũng đã ký kết Quy chế phối hợp và triển khai nhiệm vụ trọng tâm trong công tác quản lý thuế giữa Thuế TP Hà Nội và 126 UBND xã, phường. Trên cơ sở đó, Thuế thành phố Hà Nội đã ban hành Kế hoạch triển khai các giải pháp hỗ trợ hộ kinh doanh với tinh thần “6 rõ”: Rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ sản phẩm, rõ thẩm quyền, bảo đảm đồng bộ, thông suốt từ thành phố đến các cấp cơ sở.

Ông Nguyễn Tiến Minh, Phó Trưởng Thuế TP Hà Nội khẳng định, việc chuyển đổi từ phương pháp khoán sang kê khai không phải là “thêm thủ tục”, mà là thay đổi cách tiếp cận: đặt niềm tin để người nộp thuế tự kê khai - tự nộp theo doanh thu thực tế, còn cơ quan thuế tập trung hỗ trợ - xác thực - bảo đảm công bằng qua dữ liệu điện tử.

Khi minh bạch, công bằng trở thành chuẩn mực, hộ kinh doanh tự tin mở rộng hợp tác, hội nhập, doanh thu sẽ tăng một cách tự nhiên. Việc chuyển đổi mô hình quản lý từ thuế khoán sang kê khai không chỉ là thay đổi phương pháp tính thuế, mà còn là bước tiến về chuyển đổi số, công khai, minh bạch, hướng tới một nền quản trị thuế hiện đại, công bằng và thuận lợi cho người nộp thuế.

Sổ tay hướng dẫn giúp giảm áp lực kê khai thuế

Nhận định về những rào cản của hộ kinh doanh khi thực hiện kê khai thuế, bà Nguyễn Thị Cúc cho rằng, có thể thấy, dù đã bắt đầu quen với guồng quản trị thuế mới, song nhiều hộ kinh doanh vẫn lo ngại rằng kê khai thuế sẽ làm tăng áp lực thủ tục và chi phí tuân thủ.

Cán bộ Thuế cơ sở 4 hướng dẫn hộ kinh doanh. Ảnh: Ngô Hương

Đó là đang từ cơ chế không quan tâm đến sổ sách kế toán, hộ kinh doanh phải chuyển sang phân loại doanh thu. Cụ thể, nếu như doanh thu từ 3 tỷ đồng trở lên lại không còn thực hiện nộp thuế, lấy doanh thu nhân với tỷ lệ thuế, mà lúc đó là lấy doanh thu trừ đi các khoản chi phí. Đối với các hộ các nhân kinh doanh, họ rất bỡ ngỡ về những loại chi phí nào là được trừ hay mua sản phẩm hàng hóa của nông dân không có hóa đơn chứng từ hay mua nhỏ lẻ thì đầu vào làm sao xác định được phí? Hoặc đối với hộ doanh thu 500 triệu đồng trở xuống có phải xuất hóa đơn hay không, xuất hóa đơn rồi có bị xử lý hay không?…

Tuy nhiên, tất cả những lo lắng trên của hộ kinh doanh sẽ được tháo gỡ. Trước hết là cơ quan thuế đã ban hành sổ tay hướng dẫn các hộ kinh doanh. Các hộ kinh doanh sẽ dùng sổ tay mà cơ quan Thuế Hà Nội phát, tạo thuận lợi hơn rất nhiều so với sổ chợ. Với sổ sách kế toán hiện nay, không cần 7 sổ nữa mà chỉ cần 4 sổ.

Bên cạnh đó, Thuế Hà Nội và các cơ quan thuế cả nước đã kết hợp với các công ty phần mềm, công ty tín dụng cùng vào cuộc để giúp cho các hộ kinh doanh lựa chọn. Nếu họ không kê khai được thì họ sẽ lựa chọn các đại lý thuế, các kênh này đều thực hiện miễn giảm phí trong thời gian đầu để khuyến khích các hộ đi vào nền nếp.

Chia sẻ niềm vui khi được cơ quan Thuế Hà Nội hỗ trợ kê khai thuế, ông Nguyễn Văn Thanh, tiểu thương chợ Hà Đông bày tỏ: “Chúng tôi rất phấn khởi khi cán bộ thuế xuống tận nơi hỗ trợ hộ kinh doanh. Trước đây chúng tôi có vướng mắc gì thì phải lên tận cơ quan thuế mà cũng chỉ lên được một vài người, chiếm khá nhiều thời gian. Nay cán bộ thuế xuống tận nơi phát sổ tay hướng dẫn, hỗ trợ được cả trăm tiểu thương.”

Như vậy, với sự vào cuộc đồng bộ của ngành thuế, chính quyền các cấp, cùng sự đồng hành của ngân hàng, doanh nghiệp công nghệ và các tổ chức hỗ trợ, Hà Nội đang cho thấy quyết tâm mạnh mẽ trong việc không để bất kỳ hộ kinh doanh nào bị bỏ lại phía sau trên hành trình chuyển đổi từ thuế khoán sang kê khai. Từ những thay đổi hôm nay, một môi trường kinh doanh minh bạch, bền vững và hiệu quả hơn đang dần hình thành.

Ánh Ngọc