Hà Nội bỏ khu vực tuyển sinh lớp 10: Thêm cơ hội nhưng cần tính toán nguyện vọng

Khi học sinh có thể đăng ký 3 trường bất kỳ, cơ hội lựa chọn được mở rộng. Tuy nhiên, áp lực cạnh tranh vào các trường “top” cũng được dự báo gia tăng, đòi hỏi phụ huynh và học sinh nắm rõ quy định để lựa chọn nguyện vọng phù hợp.

Trường THCS Nguyễn Trãi A (xã Thường Tín, Hà Nội) triển khai ôn tập kiến thức cho học sinh lớp 9. Ảnh minh họa: Thanh Tùng/TTXVN

Thêm cơ hội cho học sinh

Theo kế hoạch tuyển sinh do UBND thành phố Hà Nội ban hành, năm học 2026 - 2027, công tác tuyển sinh lớp 10 có một số thay đổi quan trọng; trong đó đáng chú ý nhất là việc bỏ quy định chia khu vực tuyển sinh.

Nhiều năm trước, Hà Nội được chia thành 12 khu vực tuyển sinh dựa trên địa bàn quận, huyện. Việc này nhằm bảo đảm các điều kiện thuận lợi nhất về địa giới hành chính, giúp học sinh không phải di chuyển quá xa để đi học. Căn cứ vào điều kiện cụ thể về vị trí địa lý và năng lực học tập, học sinh lựa chọn trường để đăng ký nguyện vọng dự tuyển phù hợp.

Tuy nhiên từ năm học 2026 - 2027, việc phân chia khu vực tuyển sinh được bãi bỏ. Học sinh chỉ cần có nơi cư trú tại Hà Nội là có thể đăng ký dự tuyển vào các trường trung học phổ thông công lập trên địa bàn thành phố. Điều kiện dự tuyển cũng có sự điều chỉnh theo hướng thuận lợi và nhân văn hơn so với trước đây. Thay vì yêu cầu học sinh phải có nơi thường trú (hộ khẩu) tại Hà Nội thì quy định mới cho phép học sinh hoặc bố, mẹ, người giám hộ có nơi cư trú tại Hà Nội là được đăng ký dự thi.

Điều chỉnh này nhằm hướng tới tuyển sinh phi địa giới hành chính, phù hợp với quá trình sắp xếp địa giới hành chính và mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Đồng thời, cách làm mới cũng góp phần mở rộng cơ hội tiếp cận giáo dục công lập và thúc đẩy sự công bằng trong giáo dục.

Một điểm đáng chú ý khác là học sinh có thể đăng ký nguyện vọng vào bất kỳ trường trung học phổ thông công lập nào trên địa bàn thành phố. Trước đây, học sinh được đăng ký nguyện vọng dự tuyển vào tối đa 3 trường trung học phổ thông công lập, xếp theo thứ tự nguyện vọng 1, nguyện vọng 2 và nguyện vọng 3. Trong đó, nguyện vọng 1 và nguyện vọng 2 phải thuộc cùng một khu vực tuyển sinh theo quy định, nguyện vọng 3 có thể thuộc một khu vực tuyển sinh bất kỳ.

Việc có thể đăng ký dự tuyển vào 3 trường bất kỳ sẽ mở rộng phạm vi chọn trường của thí sinh, giúp các em có cơ hội trúng tuyển vào các trường mong muốn, phù hợp với năng lực và định hướng của bản thân. Thay vì chỉ tập trung vào các trường trong khu vực tuyển sinh cố định, các em có thể cân nhắc nhiều phương án khác nhau, kể cả những trường ở địa bàn khác nếu thấy phù hợp.

Anh Nguyễn Minh Hải (phường Chương Dương, Hà Nội) cho biết, gia đình anh có con đang học lớp 9 nên đặc biệt quan tâm đến những điều chỉnh trong chính sách tuyển sinh. Theo anh Hải, việc bỏ khu vực tuyển sinh là quy định mới khá cởi mở. Trước đây, nhiều học sinh học lực tốt nhưng vì giới hạn khu vực nên khó đăng ký vào những trường mong muốn. Bây giờ học sinh có thể chủ động lựa chọn hơn, tất nhiên phải phù hợp với điều kiện gia đình và năng lực học tập.

Lo ngại cạnh tranh trường “top”

Bên cạnh sự đồng tình với quy định mới, một số phụ huynh cũng bày tỏ băn khoăn về khả năng gia tăng mức độ cạnh tranh, đặc biệt tại các trường trung học phổ thông có chất lượng đào tạo tốt hay còn gọi là trường “top”.

Chị Nguyễn Lan Phương, phụ huynh học sinh Trường Trung học Cơ sở Đông Ngạc (phường Đông Ngạc, Hà Nội) cho rằng, quy định mới mở ra nhiều lựa chọn cho học sinh, song cũng đặt ra bài toán lựa chọn nguyện vọng sao cho phù hợp với năng lực của từng em. Bởi khi không còn rào cản về khu vực tuyển sinh, số lượng thí sinh đăng ký vào các trường “top” có thể tăng lên đáng kể khiến mức độ cạnh tranh vào những trường này trở nên gay gắt hơn so với trước.

“Trước đây, phụ huynh thường dựa vào khu vực tuyển sinh và điểm chuẩn các năm trước để lựa chọn trường sao cho vừa đạt được nguyện vọng, vừa an toàn. Tuy nhiên, khi ai cũng có thể đăng ký vào các trường “top” thì tỷ lệ cạnh tranh tại các trường này chắc chắn sẽ khốc liệt hơn”, chị Phương băn khoăn.

Thực tế từ nhiều năm qua, việc Hà Nội quy định 12 khu vực tuyển sinh dựa trên địa bàn quận, huyện cho thấy hiệu quả rõ rệt khi tạo điều kiện thuận lợi nhất về địa giới hành chính, giúp học sinh không phải di chuyển quá xa để đi học. Căn cứ vào điều kiện cụ thể về vị trí địa lý và năng lực học tập, học sinh lựa chọn trường để đăng ký nguyện vọng dự tuyển phù hợp.

Tuy nhiên cũng có nhiều phụ huynh ở Hà Nội cho rằng, dù kỳ thi tuyển sinh vào 10 năm nay đã có những điểm mới nhưng nguyên tắc đặt nguyện vọng vẫn xoay quanh 3 trục chính. Đó là, học sinh và phụ huynh cần hiểu rõ năng lực thực tế của bản thân để lựa chọn những trường phù hợp, tránh đặt nguyện vọng quá cao so với khả năng; cần tính toán quãng đường di chuyển để đảm bảo phù hợp với việc đi học hằng ngày trong suốt 3 năm trung học phổ thông, giúp học sinh duy trì sức khỏe, thời gian học tập hợp lý và ổn định tinh thần; đồng thời tránh áp lực đi lại quá dài ảnh hưởng đến hiệu quả học tập. Vì vậy, học sinh và phụ huynh nên tham khảo điểm chuẩn các năm trước và tư vấn của giáo viên để xây dựng nguyện vọng hợp lý, vừa đảm bảo khả năng trúng tuyển, vừa phù hợp với định hướng học tập của các em.

“Hơn nữa, việc mở rộng phạm vi đăng ký dự tuyển còn giúp nâng cao chất lượng giáo dục ở các trường trung học phổ thông. Khi nhiều thí sinh cùng đăng ký vào trường nào trên địa bàn thì trường đó sẽ phải đầu tư hơn nữa để nâng cao chất lượng, giữ thương hiệu, uy tín cho các năm tuyển sinh tiếp theo. Tương tự, các trường trung học cơ sở cũng buộc phải tăng cường chất lượng dạy và học để đáp ứng nhu cầu của học sinh và gia đình”, anh Phạm Hải Lương (phường Nghĩa Đô, Hà Nội) tâm sự.

Chọn sao cho đúng?

Trong bối cảnh quy định mới được áp dụng, để đăng ký được nguyện vọng hợp lý, tránh tâm lý chạy theo các trường “top” mà bỏ qua những lựa chọn phù hợp, phụ huynh và học sinh cần nghiên cứu kỹ phương thức tuyển sinh, tham khảo điểm chuẩn các năm trước và nhất là năng lực học tập của bản thân.

Theo cô Nguyễn Thị Vân Hồng, Hiệu trưởng Trường Trung học Cơ sở Chương Dương (phường Hồng Hà), nhà trường xác định việc ôn tập cho học sinh lớp 9 cần được triển khai theo hướng bám sát chuẩn kiến thức - kỹ năng của chương trình, phù hợp với năng lực từng nhóm học sinh và hướng tới giảm áp lực thi cử.

Giáo viên các bộ môn xây dựng kế hoạch ôn tập theo từng giai đoạn cụ thể, tập trung củng cố kiến thức nền tảng, hệ thống lại các nội dung trọng tâm và rèn luyện kỹ năng làm bài cho học sinh. Đồng thời, nhà trường tổ chức các bài kiểm tra, đánh giá định kỳ nhằm giúp giáo viên kịp thời nắm bắt mức độ tiếp thu của học sinh để điều chỉnh phương pháp dạy học,;qua đó hỗ trợ các em chuẩn bị tốt hơn và tự tin bước vào kỳ thi tuyển sinh.

Đặc biệt hằng tháng, nhà trường tổ chức các đợt khảo sát đối với 3 môn Ngữ văn, Toán và Tiếng Anh dành cho học sinh khối 9. Kết quả khảo sát cũng là cơ sở quan trọng để giáo viên tư vấn, định hướng cho học sinh trong việc lựa chọn và sắp xếp nguyện vọng đăng ký vào các trường trung học phổ thông, bảo đảm tính thực tế và phù hợp với năng lực.

“Bên cạnh đó, nhà trường chú trọng công tác tư vấn hướng nghiệp và hỗ trợ học sinh lựa chọn nguyện vọng. Học sinh được hướng dẫn cân nhắc nhiều yếu tố như kết quả học tập thực tế, khả năng thi tuyển, điều kiện đi lại của gia đình cũng như định hướng nghề nghiệp trong tương lai để lựa chọn trường phù hợp. Đối với phụ huynh, giáo viên sẽ trao đổi trực tiếp nhằm giúp cha mẹ học sinh có thêm thông tin để đưa ra quyết định thận trọng, tránh tâm lý chạy theo các trường được coi là “top”, cô Nguyễn Thị Vân Hồng chia sẻ.

Trước băn khoăn của một số phụ huynh rằng việc bỏ khu vực tuyển sinh có thể tạo thêm sức ép lên một số trường có mức cạnh tranh cao, đặc biệt tại khu vực nội đô, đại diện Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội cho biết, thay đổi này thực chất không làm tăng áp lực bởi hệ thống tuyển sinh hiện nay vẫn có nhiều cơ chế điều tiết: chỉ tiêu tuyển sinh của từng trường, mức điểm chuẩn và quy định về chênh lệch điểm khi xét các nguyện vọng.

Cụ thể, mỗi trường trung học phổ thông công lập vẫn được giao chỉ tiêu tuyển sinh cố định. Nếu số lượng thí sinh đăng ký vào một trường tăng lên, điểm chuẩn của trường đó sẽ tự điều chỉnh tương ứng. Những học sinh không đạt mức điểm chuẩn này sẽ tiếp tục được xét sang nguyện vọng tiếp theo theo quy định. Nhờ đó, cơ chế kết hợp giữa điểm thi và chỉ tiêu tuyển sinh vẫn là yếu tố quyết định, góp phần hạn chế tình trạng quá tải cục bộ tại một số trường.

Kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 trung học phổ thông công lập năm học 2026 - 2027 tại Hà Nội sẽ diễn ra trong 2 ngày 30 - 31/5. Học sinh thi 3 môn gồm: Toán, Ngữ văn và Ngoại ngữ. Đề thi được xây dựng phù hợp với yêu cầu cần đạt của Chương trình giáo dục phổ thông 2018 cấp trung học cơ sở, chủ yếu nằm trong chương trình lớp 9.

Theo thống kê của ngành Giáo dục, năm học 2026 - 2027 toàn thành phố Hà Nội có khoảng 147.000 học sinh xét tốt nghiệp trung học cơ sở. Trong số này, khoảng 88.000 học sinh được tuyển vào các trường trung học phổ thông công lập; số còn lại tiếp tục học tại các trường tư thục, trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên hoặc các cơ sở giáo dục nghề nghiệp.

Nguyễn Cúc (TTXVN)