Góc nhìn pháp lý 3 tội danh Chủ tịch Hóa chất Đức Giang bị cáo buộc

Ông Đào Hữu Huyền, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Hóa chất Đức Giang kiêm Chủ tịch HĐTV Công ty TNHH MTV Hóa chất Đức Giang - Lào Cai bị C03 - Bộ Công an tạm giam để điều tra về 3 tội: Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng, Vi phạm quy định về khai thác tài nguyên và Gây ô nhiễm môi trường.

Trong số 14 bị can trong vụ án, con trai ông Đào Hữu Huyền là Đào Hữu Duy Anh, Phó chủ tịch HĐQT, nguyên Tổng giám đốc Hóa chất Đức Giang bị bắt về tội Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng.

Hai bị can Đào Hữu Huyền và Đào Hữu Duy Anh.

Cơ quan điều tra trước đó phát hiện nhiều dấu hiệu vi phạm pháp luật nghiêm trọng tại Tập đoàn hóa chất Đức Giang. Điều tra bước đầu làm rõ một số hành vi sai phạm có tổ chức, gồm đổ thải trái phép hàng triệu tấn chất thải trên diện tích hàng chục ha tại Khu công nghiệp Tằng Loỏng, xã Tằng Loỏng, tỉnh Lào Cai, gây ô nhiễm môi trường và ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống người dân; khai thác trái phép hàng trăm nghìn tấn quặng Apatit, trị giá hàng trăm tỷ đồng; bỏ ngoài sổ sách kế toán, che giấu doanh thu, gây thiệt hại về thuế cho tài sản Nhà nước hàng chục tỷ đồng.

Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu đang tiếp tục củng cố tài liệu, chứng cứ chứng minh hành vi phạm tội của các bị can đã khởi tố. Đồng thời, mở rộng điều tra xử lý toàn diện, triệt để đối với hành vi sai phạm có tổ chức của các bị can và các tổ chức, cá nhân có liên quan; xác minh, kê biên, phong tỏa, phục vụ thu hồi triệt để tài sản cho Nhà nước.

Trao đổi với PV Tri thức và Cuộc sống dưới góc nhìn pháp lý, TS.LS Đặng Văn Cường, Đoàn Luật sư TP Hà Nội cho biết, kết quả điều tra bước đầu xác định, Tập đoàn Hóa chất Đức Giang và các đơn vị liên quan đã có hàng loạt hành vi vi phạm về quản lý kinh tế, gây ô nhiễm môi trường, gây bức xúc trong dư luận. Do đó, cơ quan điều tra đã khởi tố nhiều bị can về nhiều tội danh khác nhau trong đó có tội vi phạm về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng, vi phạm quy định về khai thác tài nguyên, gây ô nhiễm môi trường...

Việc cơ quan điều tra khởi tố hàng loạt nhân sự cấp cao quan trọng của Tập đoàn Hóa chất Đức Giang đã ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh và cổ phiếu của tập đoàn này. Tuy nhiên về nguyên tắc, mọi hành vi vi phạm pháp luật đều phải chịu trách nhiệm pháp lý hành vi của cá nhân kinh doanh có thể ảnh hưởng đối với pháp nhân.

Thậm chí, pháp luật còn cho phép xử lý hình sự đối với pháp nhân thương mại phạm tội về ô nhiễm môi trường nên quá trình điều tra vụ án, cơ quan điều tra sẽ xem xét có xử lý hình sự đối với pháp nhân thương mại hay không dựa trên kết quả điều tra vụ án và dấu hiệu cấu thành tội phạm của các tội danh tương ứng.

TS.LS Đặng Văn Cường

Theo quy định của pháp luật, tội vi phạm về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng được quy định tại điều 221 bộ luật hình sự, đây là một trong các tội danh thuộc nhóm tội phạm về kinh tế theo quy định của bộ luật hình sự.

Điều luật này quy định: “Người có lợi ích chức vụ, quyền hạn thực hiện một trong những hành vi sau đây, gây thiệt hại từ 100.000.000 đồng đến dưới 300.000.000 đồng hoặc dưới 100.000.000 đồng nhưng đã bị xử lý kỷ luật hoặc xử lý vi phạm hành chính về hành vi này mà còn vi phạm bị xử phạt cải cách không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù từ 1 năm đến 5 năm:

a) Giả mạo, khai man, đồng ý hoặc ép buộc người khác giả mạo, khai man, tẩy xóa tài liệu kế toán; b) Dụ dụ, đồng ý hoặc ép buộc người khác cung cấp, xác nhận thông tin, số liệu kế toán sai sự thật; Để ngoài sổ kế toán tài sản kế toán của đơn vị kế toán hoặc tài sản liên quan đến đơn vị kế toán; d) Hủy bỏ hoặc cố ý làm hỏng kế toán tài chính trước thời hạn lưu trữ quy định của Luật Kế toán; đ) Lập hai hệ thống kế toán tài chính trở lên nhằm loại bỏ bên ngoài sổ kế toán tài sản, nguồn vốn, kinh phí của đơn vị kế toán.

“3. Phạm tội gây thiệt hại 1.000.000.000 đồng trở lên, bị phạt tù từ 10 năm đến 20 năm.”.

Do đó, với tội danh này, phạt tù đến 20 năm là hình phạt cao nhất nếu gây thiệt hại từ 1.000.000.000 đồng trở lên. Bởi vậy quá trình điều tra vụ án này cơ quan điều tra sẽ làm rõ hành vi phạm tội, làm rõ nhận thức chủ quan của các bị can và đặc biệt là sẽ làm rõ hậu quả thiệt hại làm căn cứ để xác định trách nhiệm pháp lý theo quy định.

Tội vi phạm quy định về khai thác tài nguyên quy định tại điều 227 bộ luật hình sự có hình phạt cao nhất tới 7 năm tù. Cụ thể: “Tội phạm thuộc một trong các trường hợp sau đây thì bị phạt tiền từ 1.500.000.000 đồng đến 5.000.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 2 năm đến 7 năm: a) Thu lợi bất chính từ nghiên cứu, thăm dò, khai thác thác tài nguyên nước, dầu khí hoặc khoáng sản khác 500.000.000 đồng trở lên; b) Khoáng giá trị 1.000.000.000 đồng trở lên; c) Có tổ chức; d) Môi trường cố định”.

Tội gây ô nhiễm môi trường được quy định tại điều 235 bộ luật hình sự cũng có hình phạt cao nhất tới 7 năm tù: “3. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây thì bị phạt tiền từ 2.000.000.000 đồng đến 6.000.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 05 năm đến 7 năm:

a) Chôn, tuyết, mền, thải ra môi trường trái pháp luật 5.000 kilôgam trở lên chất thải nguy hại có thành nguy hiểm nguy hại đặc biệt vượt qua chất thải nguy hại theo quy định của pháp luật hoặc có chứa chất phải loại trừ theo Phụ lục A Công ước Stockholm về các chất độc hữu cơ phân phân hoặc 50.000 kilôgam trở lên chất thải nguy hiểm khác;

b) Xả thải ra môi trường 10.000 mét khối (m 3 ) trên ngày trở lên nước thải có số môi trường nguy hại vượt quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về môi trường từ 03 lần đến dưới 05 lần hoặc 5.000 mét khối (m 3 ) trên ngày trở lên nước thải có thông số môi trường quốc gia nguy hiểm vượt qua tiêu chuẩn kỹ thuật gia về môi trường 05 lần trở lên;

c) Thả ra môi trường 500.000 mét khối (m 3 ) trên giờ trở lên khí thải có số môi trường nguy hiểm phá quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về môi trường từ 03 lần đến dưới 05 lần hoặc 300.000 mét khối (m 3 ) trên giờ trở lên khí thải có thông số môi trường quốc gia nguy hiểm vượt qua tiêu chuẩn kỹ thuật gia về môi trường 05 lần trở lên;

d) Chôn, chiến, đập, thổi ra môi trường trái pháp luật chất rắn thông thường 500.000 kilôgam trở lên;

đ) Xả thải ra môi trường nước thải, hầm, mỏ, xả, thải ra môi trường chất rắn hoặc phát tán khí thải có chứa chất phóng xạ vượt giá trị 400 milisivơ (mSv) trên năm trở lên hoặc giá trị năng lượng 0,02 milisivơ (mSv) ngay bây giờ trở lên; e) Hậu quả cực kỳ nguy hiểm hoặc đặc biệt nguy hiểm.”.

Theo luật sư Cường, đây là vụ án hình sự rất nghiêm trọng, có dấu hiệu của nhiều tội danh, phạm tội có tổ chức, xảy ra đối với một tập đoàn lớn, thời gian thực hiện hành vi phạm tội kéo dài, có liên quan nhiều đến các tổ chức cá nhân có liên quan nên cơ quan điều tra sẽ thận trọng trong việc thu thập đánh giá chứng cứ để chứng minh tội phạm.

Quá trình điều tra vụ án này, cơ quan điều tra sẽ tạo điều kiện cho doanh nghiệp tiếp tục hoạt động trên cơ sở pháp luật đồng thời cũng làm rõ sai phạm của doanh nghiệp và sai phạm của các tổ chức cá nhân có liên quan để xử lý theo quy định của pháp luật.

Với người quản lý lãnh đạo điều hành doanh nghiệp hoặc với những người có chịu trách nhiệm vụ trong doanh nghiệp mà bị tạm giam, có thể ủy quyền cho các thành viên khác hoặc công ty sẽ cử những người khác để tiếp tục hoạt động sản xuất, kinh doanh theo quy định của pháp luật.

Tập đoàn Hóa chất Đức Giang được thành lập năm 1963, từng trực thuộc Tổng cục Hóa chất. Doanh nghiệp này được cổ phần hóa năm 2004. Công ty hoạt động chính trong lĩnh vực sản phẩm các mặt hàng ngành hóa chất như axit photphoric, photpho vàng, phân bón, bột giặt, xút NAOH...

Trong 9 tháng đầu năm 2025, Tập đoàn Hóa chất Đức Giang có kết quả kinh doanh tốt, sở hữu lượng tiền mặt và tiền gửi đạt 13.100 tỷ đồng, tương đương gần 500 triệu USD, chiếm 67% tổng nguồn vốn. Gia đình ông Huyền nắm gần 154,7 triệu cổ phiếu DGC, tương đương 40,74%.

Trong phiên chiều 17/3, cổ phiếu DGC của Tập đoàn Hóa chất Đức Giang giảm kịch sàn xuống 68.800 đồng/cp, với dư bán sàn hơn 6,5 triệu đơn vị, thanh khoản vọt lên gần 7 triệu cổ phiếu. Áp lực bán gia tăng mạnh sau khi thông tin liên quan đến sai phạm tại doanh nghiệp này được cơ quan chức năng công bố.

Mời độc giả xem thêm video Giấm ăn giả được phát hiện tại Ninh Bình.

Hải Ninh