Gỡ 'nút thắt' để công nhân xây dựng mua được nhà ở xã hội

Ngày 10-4, Viện Phát triển chính sách ĐHQG-HCM, Trường Đại học Kinh tế - Luật, tổ chức tọa đàm với chủ đề “Nghiên cứu chính sách hỗ trợ và các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận chính sách của công nhân ngành xây dựng”.

Toàn cảnh tọa đàm. Ảnh: NGỌC QUYÊN

Tọa đàm được triển khai trong khuôn khổ đề án “Chính sách và chương trình hỗ trợ công nhân ngành xây dựng: Nghiên cứu điển hình một số doanh nghiệp xây dựng tại TP.HCM”, với sự phối hợp của Công ty Cổ phần Xây dựng Coteccons.

Đáng chú ý, PGS-TS Đỗ Phú Trần Tình, Viện trưởng Viện Phát triển chính sách ĐHQG-HCM, Trường Đại học Kinh tế - Luật, đã chỉ ra rào cản lớn nhất đối với công nhân xây dựng trong việc tiếp cận nhà ở xã hội.

Theo đó, Nghị định 136/2026 đã nâng mức trần thu nhập đối với người mua nhà ở xã hội lên 25 triệu đồng/tháng và công nhân xây dựng là một trong những nhóm được hưởng chính sách hỗ trợ.

“Tuy nhiên, họ không có hợp đồng lao động, thậm chí có phần không muốn ký kết hợp đồng lao động, mà không có hợp đồng thì không thể vay để mua nhà”- ông Tình nói.

PGS-TS Đỗ Phú Trần Tình trao đổi tại tọa đàm. Ảnh: NGỌC QUYÊN

PGS-TS Đỗ Phú Trần Tình cho biết nguyên nhân đến từ hai phía, nhưng lý do lớn nhất là vì công nhân xây dựng không muốn bị ràng buộc bởi hợp đồng lao động, thay vào đó họ muốn hưởng lương theo tuần và có thể dễ dàng chuyển công trình khác để tìm việc làm.

Để tháo gỡ, ông Tình cho rằng trước hết xã hội phải đánh giá được tầm quan trọng của công nhân xây dựng. Nhà nước cần kiểm tra các công trình xây dựng để các công ty siết chặt việc ký hợp đồng. Cùng với đó, tăng thêm các buổi làm việc, thảo luận để công nhân xây dựng hiểu được quyền lợi, trách nhiệm khi ký kết hợp đồng lao động.

PGS-TS Đỗ Phú Trần Tình cũng kiến nghị Nhà nước có ưu đãi để cho công ty xây dựng hay các nhà đầu tư bất động sản xây dựng nhà ở xã hội cho công nhân, từ đó giải quyết bài toàn về an sinh xã hội cho ngành xây dựng, một ngành rất quan trọng trong việc phát triển đất nước.

TS. Đinh Thị Ngọc Bích, chuyên gia tư vấn và thành viên độc lập Tiểu ban Phát triển bền vững Coteccons, nhận định xây dựng là ngành sử dụng lao động lớn, nhiều rủi ro và có nhiều lao động di cư. Công nhân xây dựng cũng thường nằm trong chuỗi thầu phụ nên khó tiếp cận quyền lợi, theo số liệu cho thấy có khoảng 82% lao động cả nước nằm ở khu vực tư nhân.

“Hiện đang có khoảng trống lớn giữa chính sách và thực thi tại các công trường”- bà nhận định. Do đó bà khuyến nghị cần tăng cường đào tạo về quyền và cơ chế phản hồi cho công nhân, mở rộng cơ chế giám sát độc lập trong chuỗi cung ứng.

Dù chiếm số lượng áp đảo trong lực lượng lao động, công nhân xây dựng hiện vẫn là nhóm yếu thế trong việc tiếp cận các gói hỗ trợ an sinh. Tại tọa đàm, các chuyên gia đồng loạt khẳng định việc kiện toàn khung chính sách và thị trường lao động cho đối tượng này là nhiệm vụ không thể trì hoãn.

NGỌC QUYÊN