Giữa ma trận lừa đảo hợp đồng 'sở hữu kỳ nghỉ': Bài 3: Những mái đầu bạc trong vòng xoáy kỳ nghỉ ảo

Tình yêu thương trở thành điểm yếu

Trong vụ án 187 người bị khởi tố liên quan đến hành vi lừa đảo bằng hình thức "sở hữu kỳ nghỉ”, Công an TP Hà Nội xác định rõ nạn nhân mà các đối tượng nhắm đến chủ yếu là người cao tuổi, bị dụ dỗ bằng những lời hứa hẹn có thể bán lại thẻ kỳ nghỉ với giá cao.

Nhiều vụ việc cụ thể được báo chí ghi nhận trên khắp cả nước cho thấy quy mô thiệt hại của loại hình lừa đảo này. Một cặp vợ chồng đã mất gần 1,2 tỷ đồng sau khi ký ba hợp đồng "sở hữu kỳ nghỉ” với nhiều nội dung còn để trống. Sau đó, họ phải khởi kiện, yêu cầu tòa án tuyên vô hiệu 12 điều khoản trong hợp đồng vì vi phạm Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và Bộ luật Dân sự.

Tang vật trong vụ án lừa đảo "mua bán kỳ nghỉ” do Công an TP.Hà Nội khởi tố

Tại TP Hồ Chí Minh, một phụ nữ đã chi 156 triệu đồng để mua gói "sở hữu kỳ nghỉ” sau khi được hứa hẹn hỗ trợ vay ngân hàng với lãi suất 0%. Tuy nhiên, doanh nghiệp không thực hiện đúng các nội dung đã tư vấn, buộc bà phải khởi kiện để đòi hoàn lại số tiền đã đóng. Trong khi đó, một cặp vợ chồng ở Hải Phòng bỏ gần 140 triệu đồng để mua quyền nghỉ dưỡng một tuần mỗi năm, nhưng sau đó cũng yêu cầu hủy hợp đồng và hoàn trả tiền vì cho rằng quyền lợi của mình không được bảo đảm.

Ngay cả ở vùng sâu, vùng xa, mô hình lừa đảo này cũng đã vươn vòi tới. Ngày 9/6/2026, Công an xã Hạnh Phúc (Cao Bằng) phát hiện hai công dân trú tại xóm Tri Phương đang bị các đối tượng lừa đảo thông qua hình thức giới thiệu các gói du lịch, nghỉ dưỡng cao cấp nhằm lôi kéo ký "hợp đồng kỳ nghỉ”. Hai người dân đã chuyển 6 triệu đồng cho các đối tượng trước khi được lực lượng công an kịp thời ngăn chặn. Số tiền vài triệu đồng có thể không lớn so với những vụ thiệt hại hàng tỷ đồng ở các đô thị, nhưng với người dân vùng cao, đó là khoản tiền không hề nhỏ.

Vì sao người cao tuổi lại trở thành nhóm dễ bị tổn thương nhất trước loại hình lừa đảo này? Các chuyên gia khi phân tích tâm lý nạn nhân cho rằng những người ở độ tuổi từ 70 đến 80 thường dễ bị thuyết phục bởi các lời giới thiệu về mức sinh lời ổn định, cơ hội đầu tư "an toàn" và khả năng bảo toàn tài sản.

Nhiều người không nghĩ mình đang tham gia một canh bạc tài chính. Họ chỉ đơn giản tin rằng mình đang tiếp tục thực hiện trách nhiệm của một người cha, người mẹ - trách nhiệm đã theo họ suốt cả cuộc đời. Chính tình yêu thương ấy lại trở thành điểm yếu bị các đối tượng lợi dụng.

Mỗi khi xuất hiện sự nghi ngờ, họ lại được thuyết phục rằng chỉ cần đóng thêm một khoản tiền nữa thì mọi quyền lợi sẽ được bảo đảm. Vì thế, họ tiếp tục rút những cuốn sổ tiết kiệm đã chắt chiu suốt nhiều năm, không hẳn vì lòng tham mà bởi vẫn nuôi hy vọng quyết định của mình sẽ mang lại điều tốt đẹp cho gia đình.

Đến khi phát hiện sự thật, mất tiền chỉ là phần nổi của bi kịch. Phía sau đó là những trái tim già nua bị tổn thương, là niềm tin bị bào mòn và những rạn nứt âm thầm giữa các thế hệ trong gia đình.

Mark Rowe và vợ là Nicola Rowe cầm đầu đường dây lừa đảo tại Công ty Sell My Timeshare. Ảnh: Metro.UK

Cùng nhóm nạn nhân, chung nỗi đau

Nếu chỉ nhìn vào Việt Nam, nhiều người có thể cho rằng đây là vấn đề riêng của một quốc gia đang phát triển, nơi nhận thức của một bộ phận người tiêu dùng còn hạn chế. Tuy nhiên, nhìn ra thế giới, bức tranh lại hiện lên với những nét tương đồng đáng kinh ngạc, thậm chí ở quy mô lớn hơn gấp nhiều lần.

Vụ án đường dây Sell My Timeshare (SMT) tại Anh, vừa khép lại sau bốn phiên tòa kéo dài suốt hai năm, là minh chứng rõ nét. Theo hồ sơ của Cơ quan Công tố Hoàng gia Anh, đường dây này đã gây thiệt hại tổng cộng 28,1 triệu bảng Anh, tương đương khoảng 987 tỷ đồng, với 3.583 nạn nhân. Phần lớn trong số đó ở độ tuổi từ 60 đến 80, thậm chí có người đã ngoài 90 tuổi.

Trong số các nạn nhân, gần 500 người mất trên 10.000 bảng Anh (khoảng 350 triệu đồng), trong khi số tiền thiệt hại lớn nhất lên tới 80.000 bảng Anh (khoảng 2,8 tỷ đồng). Bình quân, mỗi nạn nhân mất khoảng 7.900 bảng Anh, tương đương gần 280 triệu đồng.

Sau sáu năm điều tra, phân tích hơn 5,5 triệu cuộc gọi và rà soát hàng trăm tài khoản ngân hàng tại nhiều quốc gia, cơ quan chức năng Anh đã đưa 14 bị cáo ra trước công lý. Mark Rowe, 54 tuổi, đối tượng cầm đầu đường dây, bị kết án 7 năm rưỡi tù giam vào tháng 1/2025 về tội âm mưu lừa đảo. Thẩm phán Alexander Milne nhận định bị cáo là kẻ "gian dối tột độ” và "băng hoại về đạo đức".

Trong khi đó, Nicola Rowe - vợ của Mark Rowe và là giám đốc tài chính của SMT - bị tuyên án hai năm tù treo về tội rửa tiền. Sĩ quan điều tra cấp cao Peter Highway thuộc Đơn vị Tội phạm có tổ chức khu vực Tây Nam cho biết tính chất phức tạp của vụ án nằm ở việc các đối tượng đã sử dụng hàng trăm tài khoản ngân hàng tại nhiều quốc gia để che giấu và tẩu tán dòng tiền phạm tội. Hiện cảnh sát Anh vẫn đang nỗ lực truy tìm, thu hồi tài sản cho các nạn nhân, song phần lớn số tiền đã bị tiêu xài hoặc chuyển ra nước ngoài nên khả năng thu hồi là rất hạn chế.

Những lời khai tại tòa cho thấy hậu quả mà vụ lừa đảo để lại không chỉ dừng ở những con số thiệt hại tài chính. Một nạn nhân tên Des, người mất khoảng 14.000 bảng Anh, mô tả cảm giác khi phát hiện mình bị lừa là "như một cú đấm vào bụng". Một nạn nhân khác cho biết ông không còn khả năng chi trả tiền thuê nhà và luôn day dứt vì cho rằng mình đã phụ lòng gia đình.

Những lời khai ấy có thể vang lên trong một phòng xử án tại London, nhưng nỗi đau mà chúng phản ánh lại không hề xa lạ. Đó cũng chính là nỗi đau của những người cao tuổi ở Việt Nam khi nhận ra khoản tiền tiết kiệm dành dụm cả đời đã đổi lấy những lời hứa hẹn viển vông và những tập giấy tờ gần như vô giá trị.

Băng nhóm ma túy cũng nhắm vào người già

Ở quy mô nghiêm trọng hơn, lừa đảo timeshare không chỉ là hành vi chiếm đoạt tài sản đơn thuần mà còn trở thành nguồn tài chính cho các tổ chức tội phạm có tổ chức.

Theo Bộ Tài chính Mỹ, trong giai đoạn 2019-2023, khoảng 6.000 nạn nhân tại Mỹ đã báo cáo bị lừa gần 300 triệu USD bởi các đường dây lừa đảo timeshare hoạt động từ Mexico. Riêng năm 2024, Trung tâm Khiếu nại Tội phạm Internet của FBI (IC3) tiếp nhận gần 900 đơn khiếu nại liên quan đến loại hình lừa đảo này, với tổng thiệt hại được báo cáo vượt 50 triệu USD.

Đáng chú ý, Bộ Tài chính Mỹ xác định ba thành viên cấp cao của băng đảng ma túy CJNG (Cartel Jalisco Nueva Generacíon) - một trong những tổ chức tội phạm bạo lực nhất Mexico - có liên quan trực tiếp đến các hoạt động lừa đảo timeshare nhắm vào người cao tuổi tại Mỹ.

Theo các chuyên gia an ninh mạng, lừa đảo timeshare mang lại nguồn thu ổn định nhưng lại ít bị chú ý và giám sát hơn so với hoạt động buôn bán ma túy. Chính vì vậy, loại hình tội phạm này ngày càng được các tổ chức tội phạm xuyên quốc gia khai thác như một kênh tạo lợi nhuận để tài trợ cho các hoạt động phi pháp khác.

Số liệu của Bộ Tài chính Mỹ cho thấy, trung bình mỗi nạn nhân chuyển cho các đối tượng lừa đảo tại Mexico khoảng 28.912 USD trong một giao dịch. Thậm chí, tờ New York Times từng ghi nhận trường hợp một gia đình tại Mỹ bị lừa tới 900.000 USD trong một vụ việc có liên quan đến CJNG.

Từ Hà Nội đến London, từ Cao Bằng đến Puerto Vallarta, các nạn nhân của lừa đảo "sở hữu kỳ nghỉ” thường mang những đặc điểm tương đồng: tuổi cao, dễ đặt niềm tin vào người khác và luôn mong muốn bảo đảm một tương lai tốt đẹp hơn cho gia đình. Các đường dây lừa đảo đã khai thác chính sự tin tưởng và tình yêu thương ấy, biến chúng thành công cụ để chiếm đoạt tài sản của nạn nhân.

Bi kịch không chỉ dừng lại ở số tiền bị mất. Khi sự thật được phơi bày, nhiều nạn nhân còn phải đối mặt với cảm giác day dứt, xấu hổ và mất niềm tin vào chính khả năng phán đoán của bản thân. Đáng lo ngại hơn, hành trình tìm lại công lý của họ thường rất gian nan. Trong không ít trường hợp, những khoảng trống pháp lý, các điều khoản hợp đồng phức tạp và hoạt động xuyên biên giới của các đối tượng lừa đảo đã khiến việc đòi lại tài sản trở nên vô cùng khó khăn, thậm chí nhiều nạn nhân phải chấp nhận thất bại trước tòa.

MINH CHÂU - TRÚC GIANG