Giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh

Cán bộ Trạm Y tế xã Mường É tuyên truyền phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ không lựa chọn giới tính thai nhi.

Trong giai đoạn 2016-2025, các sở, ngành, đoàn thể trên địa bàn tỉnh đã phối hợp triển khai hàng loạt hoạt động tuyên truyền, tập huấn, phổ biến pháp luật về bình đẳng giới, dân số - kế hoạch hóa gia đình và phòng, chống bạo lực gia đình. Trong đó, tổ chức 48 hội nghị tập huấn; 34 buổi ngoại khóa; 10 lễ ra quân; 5 cuộc thi tìm hiểu về bình đẳng giới. Biên soạn, phát hành hàng nghìn tờ rơi, tờ gấp; treo pa nô, băng zôn tuyên truyền; tổ chức hơn 150 cuộc tư vấn pháp luật về bình đẳng giới, 20 buổi truyền thông trực tiếp cho hơn 20.000 lượt cán bộ, chiến sĩ và nhân dân vùng biên giới. Tỷ số giới tính khi sinh đã giảm nhẹ, từ 120,7 bé trai/100 bé gái năm 2016 xuống còn 118,0 bé trai/100 bé gái năm 2025. Con số này vẫn đang ở mức cao, việc kiểm soát tỷ số giới tính khi sinh chưa thực sự ổn định, chưa đạt được mục tiêu tỷ số giới tính khi sinh dưới 114,2 bé trai/100 bé gái vào năm 2025.

Qua rà soát, tỷ lệ mất cân bằng giới tính khi sinh (MCBGTKS) rải rác ở tất cả các xã, phường, trong đó tập trung nhiều ở các xã vùng cao, biên giới. Nguyên nhân của tình trạng này là do trình độ dân trí không đồng đều, nhận thức của một bộ phận người dân về giới tính còn hạn chế, dẫn đến tư tưởng “trọng nam, khinh nữ”, gia đình phải có con trai để nối dõi. Hiện nay, các cặp vợ chồng sinh ít con, nhưng lại mong muốn có con trai, nên đã sử dụng các dịch vụ lựa chọn giới tính trước sinh...

Thực hiện kế hoạch chiến lược về công tác dân số và phát triển của UBND tỉnh, Sở Y tế đã ban hành kế hoạch, nhằm giảm tỷ lệ mất cân bằng giới tính khi sinh năm 2026. Trong đó, chú trọng truyền thông trên các phương tiện thông tin đại chúng, tuyên truyền trực quan, lồng ghép các nội dung tuyên truyền vào hoạt động của các cơ quan, tổ chức... nhằm nâng cao nhận thức và thay đổi hành vi của người dân về mất cân bằng giới tính khi sinh.

Cán bộ Trạm Y tế xã Nậm Lầu tuyên truyền về tác hại của việc lựa chọn giới tính thai nhi.

Ban Chỉ đạo công tác dân số các xã, phường tổ chức hội nghị chuyên đề nhằm nâng cao nhận thức của người dân về thực thi pháp luật và các quy định về kiểm soát MCBGTKS. Tổ chức ký cam kết với các cơ sở y tế tư nhân, công lập hoặc cá nhân cung cấp dịch vụ liên quan đến lựa chọn giới tính thai nhi nhằm kiểm soát tình trạng này. Các ngành chức năng tăng cường kiểm tra, giám sát chuyên môn, tổ chức các hoạt động đào tạo, tập huấn về kiểm soát MCBGTKS cho cán bộ chuyên trách dân số xã, phường, cộng tác viên dân số bản, tiểu khu.

Nội dung giáo dục về giới tính đã được ngành Y tế phối hợp với ngành Giáo dục - Đào tạo triển khai, lồng ghép vào các môn học chính khóa và hoạt động ngoại khóa bằng nhiều hình thức phong phú. Duy trì hoạt động câu lạc bộ “Bạn gái tiêu biểu” tại 34 trường THPT trên địa bàn tỉnh, tạo điều kiện cho nữ học sinh được chia sẻ quan niệm về tình bạn, tình yêu lành mạnh, từng bước thay đổi những định kiến về giới. Từ đầu năm đến nay, toàn tỉnh thực hiện hơn 4.700 lượt truyền thông nhóm nhỏ, duy trì hơn 100 buổi nói chuyện chuyên đề tại các xã vùng khó khăn.

Để kiểm soát MCBGTKS và nâng cao chất lượng dân số, đòi hỏi một chiến lược đồng bộ, kết hợp giữa sự chỉ đạo quyết liệt từ hệ thống chính trị và nỗ lực chuyển đổi nhận thức cộng đồng. Bên cạnh vai trò lãnh đạo, chỉ đạo từ cấp ủy và chính quyền các cấp, yếu tố then chốt vẫn là sự thay đổi tư duy của người dân, nhất là việc xóa bỏ tư tưởng “trọng nam khinh nữ”, chấm dứt mọi hình thức lựa chọn giới tính thai nhi và tôn trọng quy luật sinh sản tự nhiên, đưa mức sinh về ngưỡng cân bằng và phát triển dân số bền vững.

Bài, ảnh: Huyền Trăng