Giải thưởng Trường học sinh thái ASEAN Việt Nam 2025: Xây dựng thế hệ công dân xanh

Chấm điểm đối với những trường có hoạt động hạn chế sử dụng nhựa, thu gom rác thải nhựa.

Chiều ngày 27/1/2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã tổ chức họp báo công bố Lễ trao Giải thưởng Trường học sinh thái ASEAN Việt Nam năm 2025. Theo đó, sự kiện sẽ được diễn ra vào sáng 31/1/2026, tại Cung Thiếu nhi Hà Nội (Cơ sở 2), đường Phạm Hùng, phường Cầu Giấy, Hà Nội.

GIÁO DỤC MÔI TRƯỜNG TỪ HỌC ĐƯỜNG

Tại họp báo, TS. Nguyễn Đỗ Anh Tuấn, Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), nhấn mạnh tính cấp thiết của việc đưa vấn đề rác thải nhựa vào trọng tâm giáo dục môi trường trong trường học, đồng thời cho biết nhựa đang là một trong những nguồn gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng nhất hiện nay, đặc biệt là rác thải nhựa đại dương và vi nhựa, với những tác động lâu dài đến hệ sinh thái và sức khỏe con người.

Dẫn báo cáo của Liên hợp quốc, TS. Anh Tuấn cho biết mỗi năm thế giới sản xuất khoảng 300 triệu tấn nhựa, trong đó một tỷ lệ lớn không được xử lý đúng cách, gây áp lực nặng nề lên môi trường tự nhiên. Việt Nam hiện nằm trong nhóm các quốc gia có lượng rác thải nhựa lớn nhất khu vực Đông Nam Á, đòi hỏi những giải pháp tổng thể, lâu dài, trong đó giáo dục đóng vai trò nền tảng.

Năm 2025 cũng là thời điểm đặc biệt khi Ngày Môi trường Thế giới (5/6) do Chương trình Môi trường Liên hợp quốc phát động mang chủ đề “Chống ô nhiễm nhựa”. Điều này càng làm nổi bật tính thời sự và ý nghĩa của việc Việt Nam lựa chọn chủ đề “Trường học không rác thải nhựa” cho Giải thưởng Trường học sinh thái ASEAN Việt Nam năm 2025.

Quang cảnh họp báo.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, mặc dù nhiều quốc gia ASEAN đã triển khai các mô hình Trường học sinh thái và bước đầu lồng ghép nội dung về rác thải nhựa, song khu vực vẫn chưa có một hệ thống đánh giá chung hay một mô hình tiêu chuẩn mang tính khu vực. Các sáng kiến hiện nay chủ yếu mang tính đơn lẻ, thiếu sự kết nối và nhân rộng.

Vì vậy, Giải thưởng Trường học sinh thái ASEAN là một sáng kiến nằm trong khuôn khổ hợp tác của Tổ chức Các quan chức cấp cao về môi trường ASEAN (ASOEN), do Ban Thư ký ASEAN giao cho từng quốc gia thành viên tổ chức. Các trường đạt giải sẽ được vinh danh tại các sự kiện bên lề Hội nghị ASOEN hoặc Hội nghị Bộ trưởng Môi trường ASEAN, qua đó góp phần thúc đẩy giáo dục môi trường và phát triển bền vững trong khu vực.

Việc Việt Nam tiên phong tổ chức giải thưởng với chủ đề chuyên sâu về rác thải nhựa được xem là cơ hội để xây dựng một mô hình mẫu, góp phần định hình các giải pháp bền vững cho ASEAN. Thực tế triển khai cho thấy Giải thưởng Trường học sinh thái ASEAN Việt Nam năm 2025 đã tạo được sức lan tỏa mạnh mẽ".

TS. Nguyễn Đỗ Anh Tuấn, Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế (Bộ Nông nghiệp và Môi trường),

Thông qua lễ phát động và các hội thảo chuyên đề, chương trình đã thu hút hơn 500 đại biểu tham dự trực tiếp, kết nối hơn 1.000 điểm cầu tại các địa phương, với tổng số trên 50.000 lượt người tham gia. Đáng chú ý, giải thưởng ghi nhận 294 hồ sơ tham dự, tăng gấp 3,5 lần so với năm 2024, phản ánh sự quan tâm ngày càng lớn của các cơ sở giáo dục đối với giáo dục môi trường và mô hình Trường học sinh thái.

GÓP PHẦN XÂY DỰNG THẾ HỆ CÔNG DÂN XANH

Một điểm sáng của mùa giải 2025 là sự tham gia tích cực của các tỉnh miền núi, vùng sâu, vùng xa, như: Lào Cai, Cao Bằng, Gia Lai, Đắk Lắk, Tuyên Quang, Lạng Sơn. Điều này cho thấy giải thưởng không chỉ tập trung vào các địa phương có điều kiện thuận lợi, mà còn góp phần khuyến khích, động viên các địa phương còn nhiều khó khăn tham gia triển khai giáo dục môi trường, từng bước thu hẹp khoảng cách trong tiếp cận các mô hình phát triển bền vững.

Giải thưởng thu hút sự tham gia đa dạng của nhiều loại hình trường học, từ công lập, tư thục, liên cấp đến quốc tế, song ngữ, qua đó khẳng định tính linh hoạt và khả năng thích ứng của mô hình Trường học sinh thái trong các điều kiện giáo dục khác nhau.

Nhìn lại kết quả đạt được, TS. Anh Tuấn cho rằng Giải thưởng Trường học sinh thái ASEAN Việt Nam năm 2025 đã vượt ra khỏi khuôn khổ một cuộc thi, trở thành một phong trào hành động trong hệ thống giáo dục. Từ đó, hình thành kỳ vọng về một mạng lưới các trường học tiên phong, trực tiếp thúc đẩy giáo dục môi trường gắn với các cam kết phát triển bền vững của Việt Nam và ASEAN.

Chia sẻ thêm về bối cảnh khu vực, ông Nguyễn Ngọc Thạch, Tổng Biên tập Báo Nông nghiệp và Môi trường, cho biết giai đoạn 2025–2028, Việt Nam được đề cử đảm nhiệm vai trò Chủ trì Nhóm công tác ASEAN về Giáo dục môi trường. Trên cương vị này, Việt Nam sẽ phối hợp chặt chẽ với các quốc gia ASEAN tổ chức các hội thảo, tham vấn chuyên gia, trao đổi và đàm phán ở cấp khu vực, từng bước triển khai các sáng kiến giáo dục môi trường đã được Hội nghị Bộ trưởng ASEAN thông qua.

Theo ông Thạch, giáo dục môi trường không chỉ góp phần nâng cao nhận thức, mà còn định hình tư duy, thái độ và lối sống xanh cho thế hệ trẻ ngay từ học đường – yếu tố then chốt để giải quyết các thách thức môi trường trong dài hạn.

Từ phía các đơn vị đồng hành, đại diện Quỹ Vì Tương lai xanh đánh giá cao ý nghĩa của giải thưởng khi đặt giáo dục môi trường và thế hệ trẻ vào vị trí trung tâm của phát triển bền vững. Vấn đề rác thải nhựa không thể chỉ giải quyết bằng công nghệ hay chính sách, mà cần bắt đầu từ sự thay đổi nhận thức và hành vi, trong đó trường học là nền tảng quan trọng nhất.

Theo ông Thạch, với sự đồng hành của các cơ quan quản lý, tổ chức xã hội và hơn 80 cơ quan báo chí, truyền thông, Giải thưởng Trường học sinh thái ASEAN Việt Nam đang từng bước khẳng định vai trò là một sáng kiến giáo dục giàu ý nghĩa, góp phần xây dựng thế hệ công dân xanh, có trách nhiệm với thiên nhiên, xã hội và tương lai chung của khu vực ASEAN.

Chu Khôi