Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung dự AMMR 2026: Khẳng định ASEAN là ưu tiên chiến lược trong chính sách đối ngoại của Việt Nam

Tổng Bí thư Tô Lâm phát biểu chính sách tại Ban Thư ký ASEAN ngày 10/3/2025. (Ảnh: Tuấn Anh)

Nhân dịp Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung tham dự Hội nghị hẹp các Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN (AMMR) và các cuộc họp liên quan từ ngày 28-29/1 tại Cebu, Philippines, Đại sứ, Trưởng Phái đoàn đại diện thường trực Việt Nam tại ASEAN Tôn Thị Ngọc Hương trả lời phỏng vấn Báo Thế giới và Việt Nam nêu bật điểm nhấn của chương trình nghị sự AMMR lần này, cũng như vai trò của Việt Nam.

Xin Đại sứ chia sẻ về cơ chế Hội nghị hẹp các Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN và cho biết bối cảnh diễn ra Hội nghị năm nay?

Hội nghị hẹp các Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN (AMMR) là sự kiện đối ngoại quan trọng đầu tiên của ASEAN hàng năm, mang ý nghĩa định hình định hướng hợp tác của cả Hiệp hội trong năm Chủ tịch. Tại đây, nước Chủ tịch sẽ thông tin về các ưu tiên và thảo luận với các nước thành viên để thống nhất phương hướng triển khai. Hội nghị cũng là dịp để các Bộ trưởng trao đổi thẳng thắn về các vấn đề khu vực, quốc tế và cách thức tăng cường phối hợp lập trường trong ASEAN.

AMMR 2026 diễn ra trong bối cảnh ASEAN đang đứng giữa các dòng xoáy đan xen cả thách thức và cơ hội, trong đó, phần thách thức nhiều hơn. Đó là các vấn đề cố hữu nội khối về duy trì đà tăng trưởng, củng cố liên kết, nhất là kinh tế, đem lại lợi ích thiết thực cho người dân, giữ vững đoàn kết, thống nhất trong hành động, ứng phó các điểm nóng về an ninh ở khu vực, các thách thức xuyên quốc gia, cạnh tranh chiến lược nước lớn, cộng thêm những tồn tại nhiều năm về chủ quyền biên giới, lãnh thổ…

Thuận lợi là cam kết cao của các nước thành viên đối với ASEAN, tầm nhìn dài hạn đã được thông qua cho 20 năm tới đến 2045, các kế hoạch, phương hướng rõ ràng, không gian phát triển mở rộng sau khi kết nạp Timor Leste, sự quan tâm, coi trọng của các nước đối tác, bao gồm nhiều nước lớn do vị trí địa chính trị quan trọng và những thành quả ASEAN đã đạt được sau gần 6 thập kỷ.

Năm 2026, nhiệm kỳ Chủ tịch của Philippines, năm khởi đầu thực hiện Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045, năm kỷ niệm 50 năm ASEAN thông qua Hiệp ước Thân thiện và hợp tác (TAC) ở Đông Nam Á, một trong những văn kiện nền tảng của ASEAN, năm đầu tiên ASEAN vận hành với 11 thành viên… sẽ là bước chuyển quan trọng để ASEAN chứng tỏ giá trị tồn tại và vai trò của tổ chức trước những biến động ngày càng phức tạp, khó lường của khu vực và thế giới, khi chủ nghĩa đa phương gặp thách thức chưa từng có và chính trị dựa vào sức mạnh đang có xu hướng lấn lướt.

Bí thư Trung ương Đảng, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung tiếp Tổng thư ký ASEAN Kao Kim Hourn tại Trụ sở Bộ Ngoại giao, ngày 14/1. (Ảnh: Thành Long)

Đại sứ có thể chia sẻ ý nghĩa của việc Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung tham dự Hội nghị lần này và vai trò của Việt Nam?

Sự tham dự của Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung tại AMMR 2026 mang ý nghĩa đặc biệt. Đây là hoạt động đối ngoại bên ngoài đầu tiên của Bộ trưởng trong vai trò Ủy viên Bộ Chính trị sau kết quả tốt đẹp của Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV triển khai những định hướng đối ngoại quan trọng của đất nước trong giai đoạn mới.

Tại Hội nghị, Bộ trưởng sẽ thông tin với các nước ASEAN về những kết quả và định hướng đối ngoại lớn của Đại hội, tiếp tục khẳng định đường lối đối ngoại nhất quán của Việt Nam là độc lập, tự chủ, hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển. Đây cũng là dịp Việt Nam tái khẳng định cam kết lâu dài với ASEAN, coi ASEAN là ưu tiên chiến lược trong chính sách đối ngoại và là không gian hợp tác thiết yếu đối với hòa bình, ổn định và phát triển bền vững của khu vực.

Năm 2026 đánh dấu hành trình 40 năm đất nước đổi mới, hội nhập quốc tế, trong đó có 30 năm là thành viên chủ động, tích cực, trách nhiệm của ASEAN. Trong 30 năm qua, Việt Nam đã đảm nhiệm tốt nhiều trọng trách của ASEAN, trong đó có 3 nhiệm kỳ Chủ tịch ASEAN vào các thời điểm bản lề 2001, 2010 và 2020, cùng nhiều nghĩa vụ luân phiên khác, hiện nay là vai trò Điều phối quan hệ đối tác đối thoại ASEAN-New Zealand và ASEAN-Vương quốc Anh. Chúng ta cũng đồng thời tham gia đóng góp quan trọng vào việc xây dựng các phương hướng phát triển và tầm nhìn dài hạn của ASEAN, được các nước ASEAN và các đối tác ghi nhận tích cực, đánh giá cao. Việt Nam luôn là tiếng nói xây dựng, trách nhiệm, cùng các nước thành viên củng cố đoàn kết, thống nhất, thu hẹp khác biệt, đề cao vai trò, tiếng nói của ASEAN trong ứng xử với các vấn đề phức tạp nảy sinh cả từ bên trong và bên ngoài.

Với vị thế mới của đất nước, cam kết cao dành cho ASEAN và tầm nhìn, kinh nghiệm, hiểu biết sâu về đối ngoại đa phương cũng như ASEAN, Bộ trưởng sẽ tiếp tục đóng góp nâng tầm vai trò và sự tham gia của Việt Nam trong ASEAN, vì một ASEAN đoàn kết, vững mạnh, tử chủ và tự cường, vì hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển bền vững ở khu vực và trên thế giới.

Đại sứ, Trưởng Phái đoàn đại diện thường trực Việt Nam tại ASEAN Tôn Thị Ngọc Hương. (Nguồn: Phái đoàn Việt Nam tại ASEAN)

Những nội dung ưu tiên của Philippines chủ trì trong năm Chủ tịch ASEAN 2026 và điểm nhấn của chương trình nghị sự AMMR lần này là gì, thưa Đại sứ?

Philippines bước vào năm Chủ tịch ASEAN 2026 với sứ mệnh cùng các nước ASEAN khởi động nỗ lực triển khai cụ thể Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045 và ứng phó hiệu quả trước các thách thức từ môi trường khu vực và quốc tế đang xáo động mạnh mẽ. Chủ đề “Cùng chèo lái tương lai chung” cùng ba ưu tiên lớn: củng cố “mỏ neo” hòa bình – an ninh, mở rộng các hành lang thịnh vượng và thúc đẩy trao quyền cho người dân phản ánh quan tâm chủ đạo về mục tiêu giữ vững ổn định khu vực và duy trì thịnh vượng vì người dân, được tất cả các nước thành viên ASEAN chia sẻ.

Theo thông lệ của các Hội nghị AMMR, các Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN sẽ trao đổi cụ thể, cùng thống nhất về cách thức cụ thể hóa những ưu tiên, định hướng lớn của ASEAN trong năm 2026, gắn với các mục tiêu dài hạn đề ra trong Tầm nhìn Cộng đồng 2045.

Trên trụ cột chính trị – an ninh, ưu tiên của nước Chủ tịch là thúc đẩy đối thoại và đề cao luật pháp quốc tế; tăng cường khả năng tự cường trước các thách thức an ninh mới; và đặc biệt chú trọng hợp tác biển, trong đó có nỗ lực hoàn tất đàm phán Bộ Quy tắc ứng xử trên Biển Đông (COC) thực chất và hiệu lực, phù hợp luật pháp quốc tế, đáp ứng quan tâm và lợi ích của các bên.

Ở trụ cột kinh tế, mục tiêu chính là đẩy mạnh triển khai các hiệp định liên kết kinh tế khu vực đã ký, thúc đẩy hội nhập và hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ, đồng thời mở rộng hợp tác sang những lĩnh vực mới như công nghệ cao, trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ vũ trụ, bán dẫn và khai thác khoáng sản chiến lược – những ngành được xem là động lực tăng trưởng mới của khu vực.

Đối với trụ cột văn hóa – xã hội, hướng đến người dân luôn là quan tâm của Philippines qua các nhiệm kỳ Chủ tịch ASEAN, trong đó, trao quyền cho người dân, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, nâng cao kỹ năng số và bảo đảm an ninh lương thực được nêu bật. Đáng chú ý, hợp tác về AI được xem là ưu tiên xuyên suốt cả ba trụ cột nhằm hỗ trợ phát triển kinh tế số, tăng năng lực cạnh tranh và giúp ASEAN thích ứng hiệu quả hơn trước các thách thức đang nổi lên.

Về quan hệ đối ngoại, ASEAN sẽ đẩy mạnh nỗ lực làm sâu sắc và nâng cao hiệu quả quan hệ với các đối tác, xác định cách thức phối hợp, tranh thủ sự hỗ trợ, hợp tác của các đối tác đối với các mục tiêu hòa bình, ổn định và phát triển của ASEAN cũng như chung tay ứng phó các vấn đề khu vực và toàn cầu.

Đồng thời, cũng tại Hội nghị lần này, các Bộ trưởng sẽ thảo luận về các vấn đề mang tầm chiến lược, tác động đến hòa bình, an ninh và ổn định ở khu vực, như tình hình Biển Đông, tình hình Myanmar hay quan hệ Thái Lan – Campuchia, cạnh tranh chiến lược nước lớn…, qua đó, thống nhất về quyết sách và hành động của ASEAN, phát huy vai trò trung tâm của ASEAN đóng góp vào việc giải quyết những thách thức đặt ra với khu vực trong giai đoạn tới.

Đối với Việt Nam, như khẳng định của Tổng Bí thư Tô Lâm trong chuyến thăm chính thức Ban thư ký ASEAN nhân dịp kỷ niệm 30 năm Việt Nam tham gia ASEAN, chúng ta luôn coi trọng ASEAN, tự hào về những đóng góp của ASEAN cho thế giới và tự hào về sự phát triển lớn mạnh của ASEAN; Việt Nam sẽ tiếp tục đóng góp hết sức mình cho sự phát triển chung của Cộng đồng ASEAN và những mục tiêu lớn lao của ASEAN.

Trân trọng cảm ơn Đại sứ!

(thực hiện)

Thu Trang