Giải quyết vụ việc nhanh chóng, kịp thời, giảm áp lực cho công tác quản lý

Bổ sung quy định về gửi, giao, nhận văn bản, hồ sơ, tài liệu bằng phương tiện điện tử

Tại họp báo công bố Lệnh của Chủ tịch nước về hai Pháp lệnh vừa được Ủy ban Thường vụ Quốc hội thông qua, đại diện Tòa án nhân dân tối cao nêu rõ, Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Trình tự, thủ tục xem xét, quyết định áp dụng các biện pháp xử lý hành chính tại Tòa án nhân dân được ban hành nhằm bảo đảm thống nhất với Luật Phòng, chống ma túy năm 2025, đáp ứng yêu cầu thực tiễn trong việc áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa đi cai nghiện bắt buộc.

Đại diện Tòa án nhân dân tối cao giới thiệu về điểm mới của Pháp lệnh. Ảnh H.Ngọc

Đại diện Tòa án nhân dân tối cao cho biết, trước đó, Pháp lệnh số 03/2022/UBTVQH15 về Trình tự, thủ tục xem xét, quyết định áp dụng các biện pháp xử lý hành chính tại Tòa án nhân dân được xây dựng theo quy định của Luật Xử lý vi phạm hành chính. Tuy nhiên, Luật Phòng, chống ma túy đã sửa đổi, bổ sung nhiều quy định có liên quan đến Luật Xử lý vi phạm hành chính nên một số quy định của Pháp lệnh số 03/2022/UBTVQH15 đã không còn phù hợp.

Hơn nữa thực tiễn triển khai thi hành Pháp lệnh số 03/2022/UBTVQH15 đã nảy sinh một số bất cập như một số thời hạn trình tự, thủ tục áp dụng biện pháp xử lý hành chính tại Tòa án không còn phù hợp với tình hình thực tiễn, yêu cầu của Đảng về xây dựng nền tư pháp chuyên nghiệp, hiện đại…

Khắc phục tình trạng nêu trên, đồng thời tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động xét xử của Tòa án, pháp lệnh vừa được thông qua đã bổ sung việc Viện Kiểm sát nhân dân nhận hồ sơ điện tử theo hướng: “Sau khi nhận được thông báo thụ lý hồ sơ của Tòa án cùng cấp, Viện kiểm sát nhân dân có quyền nghiên cứu hồ sơ vụ việc tại Tòa án nhân dân đã thụ lý, có quyền sao chụp hồ sơ vụ việc đó; nhận hồ sơ vụ việc bằng phương tiện điện tử trong trường hợp quy định tại khoản 2, Điều 6a của Pháp lệnh này”.

Bổ sung quy định về gửi, giao, nhận văn bản, hồ sơ, tài liệu bằng phương tiện điện tử nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng về đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số.

Đồng thời, để bảo đảm việc triển khai có hiệu quả quy định này, phù hợp với cơ sở hạ tầng của từng cơ quan, Pháp lệnh quy định "Tòa án nhân dân tối cao trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của mình chủ trì, phối hợp với Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, Bộ Công an hướng dẫn thực hiện khoản này".

Pháp lệnh cũng sửa đổi, bổ sung quy định trình tự, thủ tục phiên họp xem xét, quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính theo hướng không quy định chi tiết trình tự hỏi, tranh luận của người tham gia phiên họp mà giao Thẩm phán căn cứ vào tính chất, nội dung của từng vụ việc chủ động điều hành việc hỏi, tranh luận để bảo đảm hiệu quả và rút ngắn thời gian giải quyết vụ việc.

Đề cao yêu cầu bảo vệ quyền con người, quyền công dân

Đáng lưu ý, pháp lệnh rút ngắn một số thời hạn trong quá trình xem xét, quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính nhằm giải quyết vụ việc nhanh chóng, kịp thời, giảm áp lực cho công tác quản lý, tạm giữ người nghiện ma túy, như: rút ngắn thời hạn xem xét, quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính; thời hạn Tòa án thông báo việc thụ lý hồ sơ, thời hạn xem xét ra các quyết định, thời hạn mở phiên họp; thời hạn bổ sung hồ sơ, tài liệu; thời hạn khiếu nại, kiến nghị, kháng nghị.

Pháp lệnh quy định trường hợp Kiểm sát viên vắng mặt tại phiên họp xem xét, quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính (sơ thẩm) thì Tòa án không hoãn phiên họp nhằm đề cao trách nhiệm của cơ quan nhà nước trong việc thực hiện nhiệm vụ được giao, bảo đảm việc giải quyết vụ việc đúng thời hạn.

Đối với phiên họp xem xét, giải quyết khiếu nại, kiến nghị, kháng nghị quyết định của Tòa án (phúc thẩm) thì giữ nguyên quy định hiện hành. Theo đó, Kiểm sát viên phải tham gia phiên họp, nếu vắng mặt thì Tòa án hoãn phiên họp.

Pháp lệnh bổ sung quy định về tạm đình chỉ hoặc miễn chấp hành phần thời gian áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa đi cai nghiện bắt buộc còn lại để phù hợp với quy định của Luật Phòng, chống ma túy.

Rà soát, chỉnh sửa một số điều luật cụ thể để bảo đảm phù hợp, thống nhất với Luật Phòng, chống ma túy; trong đó, bỏ quy định về dẫn chiếu đến các điểm, khoản, điều cụ thể của Luật Xử lý vi phạm hành chính, Luật Phòng, chống ma túy để bảo đảm tính ổn định của Pháp lệnh nếu sau này có sửa đổi, bổ sung. Đồng thời, bổ sung quy định Tòa án nhân dân tối cao trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn hướng dẫn thực hiện Pháp lệnh này.

Phó Chủ nhiệm Văn phòng Chủ tịch nước Cấn Đình Tài khẳng định, Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Trình tự, thủ tục xem xét, quyết định áp dụng các biện pháp xử lý hành chính tại Tòa án nhân dân tiếp tục hoàn thiện cơ chế tư pháp trong lĩnh vực hành chính đặc thù, bảo đảm trình tự, thủ tục chặt chẽ, khách quan, kịp thời; tăng cường ứng dụng phương thức điện tử, đồng thời đề cao yêu cầu bảo vệ quyền con người, quyền công dân, nhất là đối với những trường hợp liên quan trực tiếp đến nhân thân, tự do, danh dự và đời sống của người bị đề nghị áp dụng biện pháp xử lý hành chính.

Pháp lệnh có hiệu lực thi hành kể từ ngày 1/7/2026.

Anh Thảo, Ảnh H. Ngọc