Giá trị mới sau sáp nhập trường học

Giờ học của học sinh Trường tiểu học Thăng Long (Hà Nội).

Qua đó, quy mô trường học được mở rộng, đội ngũ giáo viên và hoạt động chuyên môn được nâng cao, tạo thêm cơ hội phát triển cho học sinh.

Thầy giáo Vũ Ngọc Hòa, giáo viên Trường trung học phổ thông Ngô Quyền (Đồng Nai) cho biết, sau sáp nhập, vấn đề cốt lõi không chỉ là ổn định tổ chức, bố trí nhân sự mà còn là xây dựng phương thức vận hành phù hợp với quy mô mới. Quy mô trường học lớn hơn giúp tăng nguồn lực, nhưng cũng đặt ra yêu cầu cao hơn về quản trị, phối hợp và trách nhiệm.

Nếu phương thức quản lý không đổi, bộ máy dễ cồng kềnh, công việc hành chính gia tăng, làm thu hẹp thời gian dành cho chuyên môn và học sinh.

Từ góc độ giáo viên, thầy Vũ Ngọc Hòa cho rằng cần phát huy năng lực, kinh nghiệm và sở trường của đội ngũ. Trường học quy mô lớn có điều kiện tập hợp giáo viên với chuyên môn đa dạng, tạo nguồn lực phát triển chuyên môn.

Giáo viên giàu kinh nghiệm có thể hỗ trợ đồng nghiệp trẻ; những người có thế mạnh về công nghệ, ngoại ngữ, nghiên cứu khoa học, bồi dưỡng học sinh giỏi và các hoạt động giáo dục có thể trở thành hạt nhân chuyên môn.

Vì vậy, việc phân công nhiệm vụ sau sáp nhập cần căn cứ vào năng lực thực tế, sở trường và mức độ đóng góp của từng giáo viên, thay vì chỉ dựa vào vị trí hành chính.

Với các cấp mầm non, tiểu học và trung học cơ sở nếu được tổ chức trong cùng hệ thống hoặc liên kết về quản lý cần bảo đảm đặc thù chuyên môn của từng cấp.

Mầm non chú trọng chăm sóc, nuôi dưỡng và phát triển trẻ; tiểu học đặt nền tảng về phẩm chất, năng lực và phương pháp học tập; trung học cơ sở củng cố kiến thức, đồng thời quan tâm đến sự phát triển tâm sinh lý và định hướng học tập của học sinh.

Vì vậy, thống nhất quản trị không đồng nghĩa với đồng nhất chuyên môn, mà cần tăng cường liên thông, bảo đảm tính kế thừa trong giáo dục và hạn chế tình trạng các cấp học hoạt động rời rạc.

Từ kinh nghiệm quản lý giáo dục, Tiến sĩ Lê Đức Thuận, nguyên Trưởng phòng Giáo dục và Đào tạo quận Ba Đình (Hà Nội) cho rằng, sáp nhập giúp giảm đầu mối tổ chức nhưng làm tăng độ phức tạp trong quản trị.

Nếu vẫn duy trì cách điều hành cũ, tập trung mọi việc vào hiệu trưởng, phụ thuộc vào họp hành, điện thoại, tin nhắn và báo cáo thủ công, người đứng đầu dễ trở thành “nút cổ chai” dù bộ máy đã tinh gọn.

Vì vậy, cần đẩy mạnh chuyển đổi số để nâng cao năng lực vận hành và hiệu quả quản trị nhà trường. Hiệu trưởng không thể có mặt thường xuyên tại tất cả các điểm trường, nhưng vẫn có thể kiểm soát những chỉ số quan trọng như chuyên cần, nhân sự, an toàn, cơ sở vật chất, tiến độ công việc và chất lượng giáo dục.

Nhờ đó, người đứng đầu không cần trực tiếp xử lý từng việc mà vẫn kiểm soát được mục tiêu, tiêu chuẩn, tiến độ và rủi ro. Đây là bước chuyển từ quản lý bằng sự hiện diện sang quản trị bằng hệ thống.

Chẳng hạn, khi số học sinh nghỉ học tăng bất thường, sự cố an toàn chưa được xử lý hoặc công việc quá hạn, hệ thống có thể tự động chuyển nhiệm vụ đến đúng người, theo dõi tiến độ và phát cảnh báo. Điều kiện tiên quyết là dữ liệu được cập nhật kịp thời, chính xác ngay tại nơi phát sinh.

Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Lào Cai Luyện Hữu Chung nhấn mạnh ba giải pháp trọng tâm: Ổn định đội ngũ gắn với ổn định chất lượng giáo dục; sắp xếp trường, lớp đi đôi với phát triển đội ngũ, ưu tiên bố trí giáo viên đúng chuyên môn và bảo đảm đủ giáo viên ở các môn còn thiếu; nâng cao năng lực quản trị nhà trường thông qua bồi dưỡng cán bộ quản lý, nhất là về quản trị trường quy mô lớn, quản lý phân hiệu, nội trú, bán trú và ứng dụng công nghệ số.

Trên hết, mọi quyết định về tổ chức mạng lưới trường, lớp phải hướng tới mục tiêu giúp học sinh được học tập trong môi trường tốt hơn, an toàn hơn, được chăm sóc chu đáo hơn và có nhiều cơ hội tiếp cận giáo dục chất lượng cao.

Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn cho biết, sau sắp xếp, nhiệm vụ trọng tâm là bảo đảm nhà trường vận hành thông suốt, đội ngũ ổn định, cơ sở vật chất được sử dụng hiệu quả, hoạt động chuyên môn không gián đoạn và quyền lợi của học sinh, giáo viên được bảo đảm.

Với trường nhiều cấp học, phân hiệu, điểm trường, cần phân công, ủy quyền rõ ràng, tránh để hoạt động tại các địa điểm phụ thuộc hoàn toàn vào trường chính. Đồng thời, các cơ sở giáo dục phải đổi mới phương thức quản trị, làm rõ trách nhiệm, thẩm quyền, chế độ thông tin, tài chính, dữ liệu và trách nhiệm giải trình.

Thống nhất quản trị không đồng nghĩa với đồng nhất hoạt động giáo dục; mỗi cấp học, địa điểm vẫn phải bảo đảm chương trình, phương pháp, thời lượng, kiểm tra, đánh giá và yêu cầu chăm sóc phù hợp lứa tuổi.

Theo Bộ trưởng, hiệu quả sắp xếp không chỉ được đo bằng số đầu mối giảm đi, mà quan trọng hơn là chất lượng vận hành nhà trường, khả năng phát huy đội ngũ, hiệu quả sử dụng nguồn lực và lợi ích thiết thực đối với học sinh.

THẢO TIÊN