Chuyển từ quản lý sang quản trị trường học sau sắp xếp

ĐBP- Năm học 2026 - 2027, việc sắp xếp mạng lưới trường học tại Điện Biên đặt ra yêu cầu đổi mới phương thức điều hành. Khi quy mô quản lý mở rộng, một trường có nhiều phân hiệu, điểm trường, đông học sinh và giáo viên hơn, phương pháp quản lý truyền thống không còn phù hợp. Thay vào đó, các nhà trường đã chủ động chuyển sang quản trị theo hướng phân cấp rõ trách nhiệm, sử dụng hiệu quả nguồn lực, tăng cường ứng dụng công nghệ để bảo đảm hoạt động giáo dục thống nhất giữa các phân hiệu, điểm trường.

Sau sắp xếp, Phân hiệu Thanh Yên, Trường Tiểu học Thanh Yên nhanh chóng duy trì nền nếp dạy và học ổn định nhờ công tác chỉ đạo, điều hành thống nhất, hiệu quả.

Sau sắp xếp, Trường Tiểu học Thanh Yên, xã Thanh Yên có 1 trụ sở chính, 2 phân hiệu với 712 học sinh, trong đó có 150 học sinh nội trú. Với quy mô này, Hiệu trưởng không thể theo sát các hoạt động tại từng cơ sở. Thay vào đó, nhà trường đã chủ động tổ chức lại phương pháp điều hành, giao quyền chủ động cho cán bộ quản lý phụ trách từng phân hiệu; đồng thời thiết lập cơ chế trao đổi thông tin để xử lý công việc kịp thời.

Thầy giáo Trần Quang Ngư, Hiệu trưởng nhà trường cho biết: Sau sắp xếp, công tác điều hành các phân hiệu được chuyển từ quản lý trực tiếp sang quản trị phân cấp, linh hoạt. Các phó hiệu trưởng được giao phụ trách từng phân hiệu, đảm nhiệm các mảng chuyên môn theo nguyên tắc “rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm”. Những vấn đề phát sinh được trao đổi trực tiếp qua các nhóm kết nối trực tuyến, để thống nhất phương án giải quyết, hạn chế việc chờ chỉ đạo từ trụ sở chính. Nhà trường cũng sử dụng các biểu mẫu báo cáo trực tuyến để cập nhật dữ liệu về học sinh, giáo viên, công tác dạy và học, cùng các hoạt động khác.

Thông tin được cập nhật thường xuyên giúp Ban Giám hiệu nắm bắt tình hình, chủ động phân công nhân lực và điều chỉnh hoạt động. Hiệu quả của cách điều hành này thể hiện từ chính những công việc cụ thể hằng ngày. Đơn cử như trong tổ chức bữa ăn cho học sinh, khi phụ huynh phản ánh thực đơn lặp lại món trứng vài lần trong tuần hoặc rau muống xào bị đen, cứng, thông tin được chuyển ngay đến Hiệu trưởng để trao đổi với nhà cung cấp và yêu cầu điều chỉnh.

Việc phân cấp được thể hiện cụ thể tại Phân hiệu Thanh Yên, cách trụ sở chính khoảng 7km. Phân hiệu hiện có 13 lớp, với 370 học sinh. Được giao phụ trách Phân hiệu, cô giáo Đào Thị Thu Hường, Phó Hiệu trưởng đã chủ động triển khai các nhiệm vụ trên cơ sở kế hoạch và định hướng chung của nhà trường; đồng thời, căn cứ điều kiện thực tế để tổ chức các hoạt động phù hợp. Cô giáo Đào Thị Thu Hường chia sẻ: Được giao phụ trách Phân hiệu, tôi chủ động triển khai các hoạt động theo kế hoạch chung, từ duy trì nền nếp dạy và học, đến tổ chức các hoạt động ngoại khóa, trải nghiệm cho học sinh. Những vấn đề phát sinh đều được báo cáo, trao đổi với Hiệu trưởng để thống nhất hướng giải quyết. Tôi cũng chủ động phối hợp với giáo viên, phụ huynh để xây dựng môi trường học tập tích cực cho học sinh. Ngay từ đầu năm học, các hoạt động tại Phân hiệu được duy trì ổn định, nền nếp, không bị xáo trộn.

Trường Mầm non Mường Toong, xã Mường Toong, sau sắp xếp có 2 cơ sở, 48 lớp, với gần 1.100 trẻ; trên 98% là con em đồng bào dân tộc thiểu số. Riêng điểm trường Pa Tết cách điểm trường trung tâm gần 60km, phần lớn gia đình trẻ thuộc diện hộ nghèo. Khoảng cách địa lý và điều kiện kinh tế khiến việc tổ chức, kiểm tra hoạt động tại các cơ sở và điểm trường không thể phụ thuộc hoàn toàn vào sự có mặt trực tiếp của cán bộ quản lý. Để duy trì hoạt động thông suốt, nhà trường xây dựng quy chế làm việc, phân công cụ thể trách nhiệm của các phó hiệu trưởng, cán bộ và giáo viên. Trên cơ sở kế hoạch chung, cán bộ phụ trách căn cứ đặc thù của từng phân hiệu để tổ chức thực hiện. Giáo viên tại lớp trực tiếp nắm tình hình trẻ hằng ngày; những vấn đề phát sinh được thông tin về nhà trường, để phối hợp xử lý kịp thời.

Cô giáo Hồ Thị Thắm, Phó Hiệu trưởng phụ trách Trường Mầm non Mường Toong cho biết: Khắc phục khó khăn, Nhà trường chú trọng bảo đảm hoạt động giáo dục đồng bộ, để trẻ ở trường chính, phân hiệu và các điểm trường đều được chăm sóc, học tập theo yêu cầu chung. Các nhiệm vụ được cụ thể hóa bằng kế hoạch, phân công đến từng cá nhân; cán bộ, giáo viên hỗ trợ, chia sẻ với nhau, không phân biệt trường chính hay điểm trường.

Cùng với cơ chế phối hợp, nhà trường đẩy mạnh sử dụng hồ sơ điện tử, cập nhật và kết nối dữ liệu phục vụ điều hành. Tuy nhiên, với những điểm trường cách xa trung tâm, ở vùng lõm sóng, nhân tố quyết định vẫn là vai trò của giáo viên trực tiếp đứng lớp, khả năng phát hiện vấn đề và sự phối hợp kịp thời với Ban Giám hiệu nhà trường. Vì vậy, quản trị từ xa được triển khai song hành với trao quyền chủ động cho người trực tiếp thực hiện nhiệm vụ, bảo đảm các yêu cầu chung được vận dụng phù hợp với điều kiện từng điểm trường.

Năm học 2026 - 2027, từ 466 cơ sở giáo dục công lập trước sắp xếp, Điện Biên còn 194 đơn vị. Việc tinh gọn đầu mối tạo điều kiện tập trung nguồn lực cho dạy học, đầu tư cơ sở vật chất và giảm khâu trung gian trong điều hành. Tuy nhiên, quy mô mở rộng cũng đồng nghĩa với trách nhiệm lớn hơn đối với đội ngũ cán bộ quản lý, nhất là hiệu trưởng trong tổ chức công việc, phối hợp giữa các cơ sở và chịu trách nhiệm về chất lượng giáo dục.

Chuyển từ quản lý sang quản trị không đơn thuần là thay đổi phương thức chỉ đạo hay tăng cường ứng dụng công nghệ, cốt lõi là phân cấp đúng người, giao quyền gắn với trách nhiệm, sử dụng thông tin để đưa ra quyết định và ưu tiên nguồn lực cho những nơi còn khó khăn. Hiệu quả của việc sắp xếp chỉ được khẳng định khi bộ máy mới vận hành thông suốt, chất lượng giáo dục được duy trì và điều kiện học tập giữa các điểm trường từng bước được thu hẹp.

Nguyễn Hiền