Giá trị của kiểm toán đo bằng sự thay đổi tích cực của quản trị quốc gia

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đánh giá cao những đóng góp của các SAI tại Hội thảo quốc tế “Cơ quan kiểm toán tối cao trong bối cảnh mới: Tầm nhìn, Thể chế và Đổi mới”

Mở rộng trao đổi kinh nghiệm, thúc đẩy hợp tác kiểm toán

Báo cáo với Chủ tịch Quốc hội về kết quả Hội thảo diễn ra trong sáng 27/10, Tổng Kiểm toán nhà nước Nguyễn Hữu Nghĩa cho biết, sự kiện có sự tham dự của 16 đoàn đến từ 16 SAI trong khu vực và trên thế giới, cùng khoảng 250 đại biểu. Hội thảo ghi nhận 13 tham luận, tập trung vào ba nội dung trọng tâm: thể chế, tầm nhìn và đổi mới hoạt động kiểm toán.

Các ý kiến trao đổi tại Hội thảo cung cấp nhiều kinh nghiệm thực tiễn, là nguồn tham khảo phục vụ KTNN Việt Nam xây dựng Chiến lược phát triển đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2045, đồng thời nghiên cứu, đề xuất sửa đổi Luật Kiểm toán nhà nước phù hợp với yêu cầu thực tiễn và thông lệ quốc tế.

Thay mặt các trưởng đoàn đại biểu quốc tế, Tổng Kiểm toán và Kiểm soát Ấn Độ Shri K. Sanjay Murthy, Chủ tịch Tổ chức các Cơ quan Kiểm toán tối cao châu Á (ASOSAI), cảm ơn sự đón tiếp trọng thị của lãnh đạo Quốc hội Việt Nam; đồng thời khẳng định quan hệ hữu nghị giữa Ấn Độ và Việt Nam được xây dựng trên nền tảng tin tưởng, tôn trọng lẫn nhau và cam kết chung về phát triển.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn bắt tay Tổng Kiểm toán và Kiểm soát Ấn Độ Shri K. Sanjay Murthy, Chủ tịch ASOSAI. 

Theo Chủ tịch ASOSAI, các SAI giữ vai trò quan trọng trong nâng cao chất lượng quản trị quốc gia, thúc đẩy minh bạch, trách nhiệm giải trình và bảo đảm ngân sách được sử dụng có trách nhiệm, hiệu quả. Hoạt động kiểm toán không chỉ dừng ở việc xem xét tính tuân thủ trong chi tiêu ngân sách mà còn cần đánh giá mức độ đạt được mục tiêu của các chương trình của chính phủ và tác động đối với đời sống người dân.

Ông Shri K. Sanjay Murthy nhấn mạnh, giá trị của kiểm toán không chỉ thể hiện trong các báo cáo mà còn ở những kiến nghị giúp cơ quan, tổ chức khắc phục hạn chế, nâng cao hiệu quả thực thi. Trước những thách thức từ chuyển đổi số, biến đổi khí hậu và yêu cầu ngày càng cao của công chúng, các SAI cần đổi mới phương pháp, tăng cường ứng dụng trí tuệ nhân tạo, phân tích dữ liệu và nâng cao năng lực chuyên môn, từng bước chuyển từ phát hiện sai phạm đã xảy ra sang nhận diện, cảnh báo rủi ro sớm.

Chủ tịch ASOSAI lưu ý, kỹ năng số có thể hỗ trợ hoạt động đánh giá chuyên môn nhưng không thể thay thế sự phán đoán của con người. Mục tiêu cuối cùng của quản trị vẫn là phục vụ lợi ích công cộng, góp phần củng cố niềm tin của người dân đối với các thể chế công.

Thay mặt các trưởng đoàn đại biểu quốc tế, Tổng Kiểm toán và Kiểm soát Ấn Độ Shri K. Sanjay Murthy, Chủ tịch ASOSAI phát biểu tại buổi tiếp.

Khẳng định không một SAI nào có thể tự chuẩn bị đầy đủ cho tương lai, ông Shri K. Sanjay Murthy cho rằng các cơ chế hợp tác như Tổ chức quốc tế các Cơ quan Kiểm toán tối cao (INTOSAI) và ASOSAI tạo điều kiện để các cơ quan chia sẻ tri thức, trao đổi thông lệ tốt và nâng cao năng lực. Ông đánh giá Hội thảo do KTNN Việt Nam tổ chức có ý nghĩa thiết thực, góp phần tăng cường hợp tác giữa các SAI, cùng củng cố thể chế và chuẩn bị tốt hơn trước những thách thức trong tương lai.

Năm định hướng cốt lõi đối với các cơ quan kiểm toán tối cao

Phát biểu tại buổi tiếp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhiệt liệt chào mừng trưởng đoàn các SAI đến Hà Nội, đồng thời đánh giá cao những đóng góp của các đại biểu tại Hội thảo. Chủ tịch Quốc hội nhận định, trước những thay đổi nhanh chóng của môi trường quản trị quốc gia, các SAI cần tiếp tục đổi mới để nâng cao hiệu quả hoạt động và đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Tổng Kiểm toán nhà nước Nguyễn Hữu Nghĩa phát biểu tại buổi tiếp.

Theo Chủ tịch Quốc hội, ba trụ cột “Tầm nhìn – Thể chế – Đổi mới” thể hiện cách tiếp cận toàn diện: tầm nhìn xác định hướng đi, thể chế tạo nền tảng, còn đổi mới quyết định năng lực thích ứng. Đối với Việt Nam, xây dựng nền quản trị quốc gia hiện đại, minh bạch và có trách nhiệm giải trình là yêu cầu quan trọng. KTNN cần góp phần giữ vững kỷ luật, kỷ cương; phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; phát hiện những bất cập trong cơ chế, chính sách và thúc đẩy sử dụng hiệu quả nguồn lực công.

Trên tinh thần đó, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh năm vấn đề có ý nghĩa định hướng đối với hoạt động của các SAI.

Thứ nhất, quản trị tốt là nguồn lực, niềm tin của Nhân dân là tài sản chiến lược. Với tính độc lập, khách quan và phương pháp làm việc dựa trên bằng chứng, các SAI cần trở thành chỗ dựa tin cậy trong củng cố kỷ luật, kỷ cương tài chính, nâng cao trách nhiệm giải trình và bảo vệ niềm tin của công chúng.

Phó Tổng Kiểm toán nhà nước Hà Thị Mỹ Dung và các đại biểu tại buổi tiếp. 

Thứ hai, thể chế phải vững chắc, bảo đảm tính độc lập thực chất gắn với trách nhiệm. Chủ tịch Quốc hội cho rằng không có một khuôn mẫu thể chế duy nhất phù hợp với mọi quốc gia. Điều cốt yếu là cơ quan kiểm toán phải được bảo đảm đầy đủ thẩm quyền và điều kiện cần thiết để thực hiện nhiệm vụ khách quan, chuyên nghiệp, liêm chính. Độc lập không phải mục tiêu tự thân mà là điều kiện tiên quyết để kiểm toán tôn trọng sự thật và bảo vệ lợi ích công.

Thứ ba, giá trị của kiểm toán được đo bằng sự thay đổi tích cực của quản trị, không chỉ bằng số tiền kiến nghị xử lý. Theo Chủ tịch Quốc hội, hoạt động kiểm toán cần chủ động hơn trong phòng ngừa vi phạm, nhận diện sớm bất cập về thể chế, kiến nghị hoàn thiện cơ chế, tháo gỡ điểm nghẽn và khơi thông nguồn lực. “Phát hiện sai phạm là cần thiết, nhưng phòng ngừa từ sớm, từ xa mới tạo ra giá trị bền vững cho quốc gia” – Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Thứ tư, chủ động đổi mới trong kỷ nguyên số, đồng thời đề cao trách nhiệm của con người. Chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo cần đi đôi với đổi mới tư duy, hoàn thiện hành lang pháp lý về dữ liệu và bảo đảm an toàn thông tin. Công nghệ giúp nâng cao tốc độ và chiều sâu phân tích, nhưng năng lực chuyên môn, đạo đức nghề nghiệp và sự thẩm định của con người vẫn giữ vai trò quyết định.

Quang cảnh buổi tiếp. 

Thứ năm, hợp tác quốc tế cần thực chất, bình đẳng và cùng kiến tạo giá trị. Chủ tịch Quốc hội đề nghị tiếp tục phát huy hiệu quả các cơ chế hợp tác của INTOSAI, ASOSAI và Tổ chức các cơ quan kiểm toán tối cao Đông Nam Á (ASEANSAI); tăng cường kiểm toán hợp tác, chia sẻ phương pháp luận và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao.

Nhấn mạnh sứ mệnh chung của các SAI là bảo vệ lợi ích công, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực quốc gia, củng cố trách nhiệm giải trình và phục vụ Nhân dân, Chủ tịch Quốc hội cho rằng kiểm toán không chỉ đánh giá những gì đã diễn ra mà còn phải góp phần cải thiện quản trị hiện tại và kiến tạo tương lai. Giá trị cốt lõi của hoạt động kiểm toán cần được thể hiện qua sự hoàn thiện của thể chế, tính nghiêm minh của kỷ cương bộ máy, hiệu quả sử dụng nguồn lực và niềm tin của Nhân dân.

Chủ tịch Quốc hội chụp ảnh lưu niệm cùng các đại biểu. 

Chủ tịch Quốc hội khẳng định KTNN Việt Nam đã từng bước trưởng thành, tiếp cận các chuẩn mực quốc tế và hội nhập ngày càng sâu rộng thông qua hợp tác, trao đổi kinh nghiệm với các đối tác quốc tế. Việc địa vị pháp lý của KTNN được hiến định trong Hiến pháp năm 2013 là dấu mốc quan trọng, khẳng định vị thế của cơ quan trong hệ thống quản trị quốc gia.

Chủ tịch Quốc hội đề nghị KTNN Việt Nam tiếp tục phát triển theo hướng chuyên nghiệp, liêm chính, hiện đại; chủ động tiếp thu có chọn lọc kinh nghiệm quốc tế, đồng thời tổng kết thực tiễn để chia sẻ với các đối tác. Chủ tịch Quốc hội bày tỏ tin tưởng các tổ chức và cơ quan kiểm toán tối cao sẽ tiếp tục đồng hành, tăng cường hợp tác với KTNN Việt Nam trong chặng đường phát triển mới./.

M. THÚY