Sắp diễn ra hội thảo quốc tế về kiểm toán tối cao

Trao đổi về thể chế, tính độc lập và vai trò của kiểm toán

Ngày 27/10/2026, tại Hà Nội, Kiểm toán nhà nước Việt Nam sẽ tổ chức Hội thảo quốc tế “Cơ quan kiểm toán tối cao trong bối cảnh mới: Tầm nhìn, Thể chế và Đổi mới”, với sự tham gia của đại diện các cơ quan kiểm toán tối cao, cơ quan quản lý, tổ chức liên quan và chuyên gia trong nước, quốc tế.

Hội thảo được tổ chức trong bối cảnh xung đột địa chính trị, biến động tài chính và biến đổi khí hậu đang tạo sức ép lớn đối với quản trị quốc gia. Cùng với đó, tăng trưởng chậm, nợ công và rủi ro tài khóa đặt ra yêu cầu sử dụng nguồn lực công hiệu quả hơn, trong khi trí tuệ nhân tạo (AI) và dữ liệu lớn đang làm thay đổi phương thức quản trị.

Trước những yêu cầu mới, các cơ quan kiểm toán tối cao (SAI) không chỉ thực hiện chức năng kiểm tra tài chính theo phương thức hậu kiểm truyền thống mà còn được đặt ra yêu cầu nhận diện rủi ro sớm, chỉ ra những bất cập mang tính hệ thống và đánh giá hiệu quả chính sách. Việc bảo đảm tính độc lập, uy tín, minh bạch và trách nhiệm giải trình tiếp tục là những nội dung quan trọng trong quá trình đổi mới hoạt động kiểm toán.

Tổng Kiểm toán nhà nước Nguyễn Hữu Nghĩa làm việc với Ban Tổ chức Hội thảo quốc tế “Cơ quan Kiểm toán tối cao trong bối cảnh mới: Tầm nhìn, Thể chế và Đổi mới”, tháng 10/2026.

Theo chương trình dự kiến, hội thảo sẽ tập trung trao đổi về địa vị pháp lý, tính độc lập và vai trò của các cơ quan kiểm toán tối cao trong hệ thống quản trị quốc gia. Các đại biểu sẽ thảo luận về cơ chế bảo đảm tính độc lập trên các phương diện tổ chức, tài chính, nhân sự và hoạt động kiểm toán; chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền, đối tượng và phạm vi kiểm toán.

Các nội dung khác được đưa ra trao đổi gồm kiểm soát chất lượng, quản trị rủi ro, bảo đảm liêm chính trong hoạt động kiểm toán; giá trị pháp lý của báo cáo kiểm toán, công khai kết quả kiểm toán và nâng cao hiệu lực thực hiện kiến nghị kiểm toán.

Hội thảo cũng đề cập vai trò của cơ quan kiểm toán tối cao trong kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; cơ chế phối hợp với Quốc hội, Chính phủ, cơ quan thanh tra, điều tra và các cơ quan liên quan. Việc bảo đảm tính minh bạch trong hoạt động kiểm toán, cũng như cơ chế giám sát của Quốc hội, các cơ quan có thẩm quyền và nhân dân, sẽ là những vấn đề được trao đổi.

Theo định hướng của hội thảo, các cơ quan kiểm toán tối cao cần tập trung vào ba trụ cột có mối quan hệ chặt chẽ: tầm nhìn dài hạn, thể chế vững chắc và đổi mới thực chất. Đây cũng là những nội dung được nhấn mạnh trong Tuyên bố Sharm El-Sheikh tại Đại hội Tổ chức quốc tế Các cơ quan Kiểm toán tối cao (INTOSAI) tháng 10/2025 và Chuẩn mực INTOSAI-P12.

Đối với Việt Nam, đổi mới hoạt động kiểm toán gắn với mục tiêu phát triển đất nước đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao. Kiểm toán nhà nước xác định cần đổi mới toàn diện về tổ chức, phương thức hoạt động, nâng cao vị thế, vai trò và hiệu quả hoạt động trên cơ sở định hướng chiến lược, tầm nhìn dài hạn và khung khổ thể chế vững chắc, lấy công nghệ và chuyển đổi số làm động lực.

Kiểm toán nhà nước Việt Nam tổ chức Hội thảo chia sẻ kiến thức ASEANSAI với chủ đề “Công tác quản lý, bảo vệ môi trường tại các cụm công nghiệp và làng nghề”, tháng 11/2024.

Thúc đẩy chuyển đổi số, định hướng phát triển kiểm toán đến năm 2045

Bên cạnh vấn đề thể chế, hội thảo sẽ tập trung trao đổi về đổi mới phương pháp kiểm toán, ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số. Các đại biểu dự kiến chia sẻ kinh nghiệm phát triển những lĩnh vực kiểm toán mới như nợ công, biến đổi khí hậu, phát triển bền vững, tài chính xanh, các dự án đầu tư trọng điểm và chương trình công có tác động lớn.

Một nội dung đáng chú ý là đổi mới phương pháp kiểm toán theo hướng dựa trên phân tích rủi ro và dữ liệu, tăng cường kiểm toán hoạt động, ứng dụng phân tích dữ liệu, dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo, học máy và AI tạo sinh. Việc sử dụng hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu, hệ thống thông tin địa lý (GIS), ảnh vệ tinh và dữ liệu không gian trong hoạt động kiểm toán cũng nằm trong chương trình trao đổi.

Các vấn đề về kiểm toán trong môi trường số, kiểm toán từ xa, giám sát liên tục, khai thác và kết nối cơ sở dữ liệu sẽ được thảo luận cùng yêu cầu bảo đảm giá trị, tính an toàn và bảo mật của bằng chứng kiểm toán số. Theo định hướng được nêu trong thông cáo, chuyển đổi số cần hỗ trợ kiểm toán dựa trên rủi ro, cảnh báo sớm, đồng thời bảo đảm bằng chứng đáng tin cậy và an toàn dữ liệu.

Hội thảo dự kiến có khoảng 18 tham luận, với sự tham gia của TS. Hà Thị Mỹ Dung, Phó Tổng Kiểm toán nhà nước; đại diện các cơ quan kiểm toán tối cao, Bộ Công an, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp, Ban Chính sách, chiến lược Trung ương, Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội cùng các cơ quan, tổ chức liên quan. Sau các phiên trình bày, đại biểu sẽ trực tiếp trao đổi, đặt câu hỏi với các nhóm diễn giả.

Thông qua hội thảo, Kiểm toán nhà nước kỳ vọng tiếp thu kinh nghiệm quốc tế, các cách tiếp cận và thông lệ tốt nhằm phục vụ xây dựng định hướng phát triển ngành đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2045. Đây cũng là nguồn tham khảo cho việc xác định chiến lược dài hạn, nâng cao năng lực và phạm vi kiểm toán, đáp ứng yêu cầu quản lý tài chính, tài sản công trong bối cảnh mới.

Các trao đổi tại hội thảo dự kiến góp phần củng cố cơ sở lý luận và thực tiễn cho việc nghiên cứu, đề xuất hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về Kiểm toán nhà nước, bảo đảm phù hợp với thực tiễn Việt Nam và các chuẩn mực của INTOSAI. Đồng thời, hoạt động trao đổi với đối tác quốc tế sẽ tạo cơ hội tiếp cận các kỹ thuật kiểm toán tiên tiến, nhất là trong những lĩnh vực mới nổi, qua đó hỗ trợ đổi mới phương pháp kiểm toán theo hướng hiện đại, linh hoạt và hiệu quả.

Là thành viên của INTOSAI, Tổ chức Các cơ quan Kiểm toán tối cao châu Á (ASOSAI) và Tổ chức Các cơ quan Kiểm toán tối cao Đông Nam Á (ASEANSAI), Kiểm toán nhà nước Việt Nam tiếp tục khẳng định định hướng tham gia tích cực, chủ động và có trách nhiệm trong cộng đồng kiểm toán quốc tế, tăng cường hợp tác, chia sẻ kinh nghiệm và nâng cao năng lực trước những thách thức chung.

Lê Na