Giá dầu tăng sốc lên trên 106 USD/thùng

Sáng 9/3 theo giờ Việt Nam, giá dầu Brent chuẩn toàn cầu vọt 15%, tương đương 14,28 USD, lên 106,92 USD/thùng. Giá dầu WTI của Mỹ tăng 17%, tương đương 15,32 USD, lên 106,22 USD/thùng.

Lần gần nhất giá dầu vượt mốc 100 USD/thùng là sau khi chiến sự Nga - Ukraine bùng phát vào năm 2022.

Phản hồi lại các câu hỏi về tình trạng giá dầu tăng vượt 100 USD, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết trên mạng xã hội Truth Social rằng việc giá dầu tăng trong ngắn hạn chỉ là một cái giá rất nhỏ phải trả để có thể loại bỏ mối đe dọa hạt nhân từ Iran.

Đến nay, cuộc chiến vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, bất chấp tuyên bố của ông Donald Trump rằng họ đã thắng. Theo các báo cáo, Mojtaba Khamenei, con trai của ông Ali Khamenei, được chỉ định làm lãnh tụ tối cao mới của Iran. Ông Khamenei đã tử nạn trong những ngày đầu của cuộc chiến.

Nhiều ý kiến cho rằng ngay cả khi cuộc xung đột sớm kết thúc, thì người tiêu dùng và doanh nghiệp trên toàn thế giới vẫn phải đối mặt với giá nhiên liệu cao hơn trong nhiều tuần hoặc nhiều tháng sau đó, bởi lẽ các nhà cung cấp hiện đang phải đối phó với cơ sở hạ tầng bị hư hại, logistics bị gián đoạn và rủi ro vận chuyển gia tăng.

Tuần trước, giá WTI đã leo khoảng 35%, đánh dấu mức tăng hàng tuần lớn nhất trong lịch sử kể từ năm 1983.

Tình hình này đang đặt ra rủi ro đối với kinh tế toàn cầu và cũng là thách thức chính trị đối với Tổng thống Mỹ Donald Trump trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, khi cử tri đặc biệt nhạy cảm với chi phí năng lượng và không ủng hộ việc can dự quá nhiều ở nước ngoài.

Cuộc xung đột đã khiến khoảng 1/5 nguồn cung dầu thô và khí tự nhiên toàn cầu bị đình trệ, khi Iran tấn công các tàu thuyền tại eo biển Hormuz - tuyến vận chuyển chiến lược giữa bờ biển nước này và Oman - đồng thời đánh vào hạ tầng năng lượng trong khu vực.

Việc eo biển Hormuz gần như đóng cửa hoàn toàn khiến các nhà sản xuất dầu lớn trong khu vực buộc phải đình chỉ việc vận chuyển tới 140 triệu thùng dầu tới các nhà máy lọc dầu toàn cầu, tương đương khoảng 1,4 ngày nhu cầu dầu của thế giới.

Do đó, các cơ sở lưu trữ dầu và khí đốt tại vùng Vịnh Trung Đông đang nhanh chóng chật kín và buộc các nước phải cắt giảm sản lượng.

Kuwait, nhà sản xuất lớn thứ năm trong OPEC, đưa ra thông báo hôm 7/3 rằng họ đã chủ động cắt giảm sản lượng dầu và hoạt động lọc dầu do các mối đe dọa đối với việc lưu thông của tàu thuyền qua eo biển Hormuz.

Tương tự, UAE, nhà sản xuất lớn thứ ba của OPEC, cũng đang quản lý thận trọng mức sản xuất ngoài khơi để đáp ứng các yêu cầu về lưu trữ.

Trong khi đó, sản lượng tại Iraq, nhà sản xuất lớn thứ hai của OPEC, gần như sụp đổ. Sản lượng từ ba mỏ dầu lớn ở miền nam nước này đã giảm 70%, xuống còn 1,3 triệu thùng/ngày, theo ba quan chức trong ngành nói với Reuters. Trước khi chiến sự với Iran nổ ra, các mỏ này sản xuất khoảng 4,3 triệu thùng/ngày.

Ông Amir Zaman, trưởng nhóm thương mại khu vực châu Mỹ của Rystad Energy, cho rằng việc các mỏ dầu tại Trung Đông phải đóng cửa do gián đoạn vận chuyển có thể mất nhiều thời gian để trở lại hoạt động bình thường. “Cuộc xung đột có thể kết thúc, nhưng việc khôi phục sản lượng có thể mất vài ngày, vài tuần hoặc thậm chí vài tháng, tùy vào loại mỏ, tuổi mỏ và hình thức đóng mỏ đã được áp dụng trước khi có thể đưa sản lượng trở lại mức trước đó", ông nói.

Cuộc xung đột cũng có thể thúc đẩy các quốc gia bổ sung kho dự trữ dầu chiến lược trong những tuần và tháng sau khi chiến tranh kết thúc, do nhận ra rủi ro của việc tồn kho mỏng. Điều này sẽ làm tăng nhu cầu dầu và thúc đẩy giá đi lên.

Trong khi đó, sự gián đoạn trong vận chuyển năng lượng đang lan rộng qua chuỗi cung ứng và các nền kinh tế phụ thuộc nhập khẩu tại châu Á, khu vực lấy tới 60% dầu thô từ Trung Đông.

Chính sự gián đoạn này lại mang đến lợi thế cho Nga. Giá dầu thô Nga đã tăng khi Mỹ cấp cho các nhà máy lọc dầu của Ấn Độ thời hạn miễn trừ 30 ngày để mua dầu Nga nhằm bù đắp nguồn cung Trung Đông bị thiếu hụt. Trước đó, Mỹ đã gây sức ép thuế quan buộc Ấn Độ cắt giảm nhập khẩu dầu Nga.

Tại Seoul (Hàn Quốc), các tài xế đã xếp hàng tại các trạm xăng do lo ngại giá nhiên liệu sẽ tăng mạnh.

Đối với người tiêu dùng tại Châu Âu, cuộc khủng hoảng nguồn cung khí đốt và giá cả tăng cao tạo thành “cú đòn kép”. Khu vực này đã chịu tác động nặng nề nhất từ sự gián đoạn nguồn cung khí đốt sau khi áp lệnh trừng phạt năng lượng đối với Nga kể từ năm 2022.

Châu Âu đã chuyển sang nhập khẩu LNG để thay thế khí đốt đường ống từ Nga. Hiện khu vực này cần mua thêm khoảng 180 chuyến hàng LNG so với năm ngoái để lấp đầy kho dự trữ khí đốt trước mùa đông tới.

Rủi ro nguồn cung đối với Mỹ thấp hơn, vì nước này đã trở thành nhà sản xuất dầu và khí đốt lớn nhất thế giới trong những năm gần đây. Tuy nhiên, giá dầu thô và nhiên liệu tại Mỹ vẫn tăng cùng với thị trường quốc tế, do đó giá bán lẻ xăng và diesel vẫn bị ảnh hưởng ngay cả khi nguồn cung trong nước dồi dào.

Nhìn chung, câu hỏi lớn nhất đối với nguồn cung năng lượng hiện nay là khi nào và bằng cách nào eo biển Hormuz có thể trở nên an toàn trở lại cho tàu thuyền. Ông Donald Trump đã đề nghị hộ tống hải quân cho các tàu chở dầu và cam kết hỗ trợ bảo hiểm của Mỹ cho các tàu hoạt động trong khu vực.

Dù vậy, an toàn tại tuyến hàng hải này vẫn khó đảm bảo, vì Iran có khả năng duy trì các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái vào tàu thuyền trong nhiều tháng, theo các nguồn tin tình báo và quân sự.

Kim Nguyễn