FIFA bị đòi nợ

Khung cảnh trên bục trao giải sau nghi thức nâng cúp vô địch World Cup 2026. Ảnh: Brian Snyder/Reuters.

Trước thềm FIFA Club World Cup 2025 được tổ chức tại Mỹ, Chủ tịch FIFA Gianni Infantino từng tuyên bố 11 thành phố đăng cai sẽ nhận 1 triệu USD mỗi địa phương dưới dạng quỹ di sản. Khoản tiền này được FIFA giới thiệu là nhằm xây dựng các sân bóng mini và tài trợ cho các dự án phục vụ cộng đồng.

Sau tuyên bố trên, các thành phố được chọn đăng cai World Cup 2026 (gồm Seattle, Vùng Vịnh San Francisco, Los Angeles, Dallas, Houston, Kansas City, Atlanta, Philadelphia, New York/New Jersey, Miami và Boston) đặt câu hỏi liệu họ có được nhận khoản hỗ trợ tương tự hay không.

So với Club World Cup, World Cup có quy mô lớn hơn rất nhiều, kéo dài 39 ngày với nhiều trận đấu, đồng nghĩa chi phí tổ chức mà các địa phương phải gánh cũng cao hơn đáng kể.

Sự chần chừ khó hiểu

Theo 4 người đứng đầu thuộc các ban tổ chức địa phương tại Mỹ (đều yêu cầu giấu tên), dàn lãnh đạo cấp cao của FIFA nhiều lần khẳng định mỗi thành phố sẽ nhận khoản hỗ trợ 1 triệu USD dành cho các dự án di sản, dù chưa từng đưa ra thông báo chính thức.

Cam kết chỉ được đưa ra bằng lời nói và được nhắc đi nhắc lại trong các cuộc họp giữa FIFA và địa phương, nhưng đến nay tiền vẫn chưa được chuyển. Vì vậy, nhiều thành phố đang liên tục liên hệ với FIFA để hỏi về tiến độ thanh toán.

Việc chậm thanh toán gây khó khăn vì một số ban tổ chức địa phương đã bắt đầu giải thể sau khi giải đấu kết thúc. Điều này khiến việc xác định đơn vị nào sẽ tiếp nhận khoản tiền trở nên phức tạp. Một số địa phương cũng đang hoàn tất báo cáo tài chính gửi chính quyền nhưng chưa biết có nên ghi nhận khoản hỗ trợ này hay không do chưa có xác nhận từ FIFA.

Chủ tịch FIFA Gianni Infantino đối mặt nhiều chỉ trích sau kế hoạch bán một phần quyền khai thác các giải đấu và sự kiện của FIFA cho các nhà đầu tư tư nhân. Ảnh: Henry Romero/Reuters.

Hai lãnh đạo thành phố nói với The Athletic rằng họ khó hiểu vì sao FIFA - tổ chức vừa công bố doanh thu hơn 15 tỷ USD trong chu kỳ tài chính 2023-2026 - lại chần chừ hoặc không đưa ra cam kết rõ ràng đối với những khoản thanh toán tương đối nhỏ này. Theo họ, chính các thành phố đã bỏ ra nguồn lực lớn để hỗ trợ giải đấu, giúp FIFA tối đa hóa doanh thu, trong khi ngân sách vận hành của FIFA cho World Cup chỉ khoảng 2,7 tỷ USD.

Đây chỉ là một trong hàng loạt vấn đề mà Chủ tịch FIFA Gianni Infantino đang phải đối mặt. Ông hiện chịu áp lực từ UEFA cùng nhiều liên đoàn bóng đá khác sau khi kế hoạch bán một phần quyền khai thác các giải đấu và sự kiện của FIFA cho các nhà đầu tư tư nhân bị đổ vỡ.

FIFA hưởng lợi

Người nộp thuế tại Mỹ đã chi hàng tỷ USD cho các khoản chi trực tiếp và gián tiếp phục vụ World Cup 2026, từ an ninh, giao thông, hậu cần cho đến công tác vận hành.

Trong khi FIFA hưởng phần lớn nguồn thu từ bán vé, bản quyền truyền hình, tài trợ, dịch vụ ăn uống và bãi đỗ xe, các thành phố đăng cai lại phải gánh phần lớn chi phí liên quan đến giao thông, an ninh và an toàn. Phạm vi trách nhiệm của họ không chỉ giới hạn ở sân vận động mà còn bao gồm các khu FIFA Fan Fest, sân bay và cả phương tiện phục vụ giải đấu.

Kansas City - nơi tổ chức 6 trận đấu World Cup, trong đó có trận tứ kết giữa Argentina và Thụy Sĩ - là ví dụ điển hình. Theo ban tổ chức World Cup tại thành phố, địa phương này đã nhận 42,5 triệu USD từ bang Missouri; 28 triệu USD từ bang Kansas; 14,8 triệu USD từ chính quyền thành phố Kansas City (bang Missouri); 1,5 triệu USD từ các nguồn ngân sách công khác. Tổng vốn đầu tư từ ngân sách công lên tới 86,8 triệu USD.

Ngoài ra, chính quyền liên bang còn hỗ trợ 59,52 triệu USD cho công tác an ninh và 13,3 triệu USD cho hạ tầng giao thông. Ban tổ chức địa phương cũng nhận được nhiều khoản tài trợ từ khu vực tư nhân nhưng không công bố con số cụ thể.

Bên trong sân vận động MetLife (bang New Jersey, Mỹ) trước trận chung kết World Cup 2026 giữa Tây Ban Nha và Argentina hôm 19/7. Ảnh: Jon Durr/Reuters.

Để thuyết phục FIFA chọn Kansas City làm thành phố đăng cai, bang Missouri còn miễn thuế bán hàng của bang và địa phương đối với vé World Cup. Theo phân tích của The Athletic trước giải đấu, quyết định này khiến bang thất thu ít nhất 15,6 triệu USD, và con số thực tế có thể còn cao hơn vì chưa tính đến doanh thu từ các gói dịch vụ cao cấp.

Các thành phố đăng cai còn phải đáp ứng nhiều yêu cầu khác của FIFA, như bố trí làn đường ưu tiên và xe cảnh sát hộ tống các khách VIP do FIFA chỉ định; chi hàng trăm nghìn USD để biến sân vận động thành "khu vực sạch", loại bỏ toàn bộ biển quảng cáo và thương hiệu không phải của FIFA; đồng thời đầu tư thêm 13 triệu USD để nâng cấp mặt sân tại MetLife Stadium, nơi diễn ra trận chung kết World Cup ngày 19/7.

Trong suốt quá trình chuẩn bị, câu hỏi lớn nhất luôn là ai sẽ là người chi trả cho sự kiện thể thao lớn nhất hành tinh. Tuy nhiên, cả FIFA và các thành phố đăng cai đều cho rằng khoản đầu tư này sẽ được bù đắp bằng lợi ích kinh tế từ du lịch và nhiều hoạt động liên quan. FIFA thường xuyên dẫn một báo cáo dự báo World Cup sẽ tạo ra 30,5 tỷ USD giá trị cho nền kinh tế Mỹ.

Phía FIFA chưa đưa ra bình luận về vấn đề này.

Ngân Anh