EU huy động hơn 30 tỷ euro xây 7 siêu nhà máy AI

Trụ sở Ủy ban châu Âu tại Brussels, Bỉ. Ảnh: THX/TTXVN

Theo truyền thông châu Âu ngày 30/7, Ủy ban châu Âu (EC) đã khởi động quy trình lựa chọn các liên danh phát triển các siêu nhà máy AI trên khắp châu Âu. Các dự án dự kiến thu hút hơn 30 tỷ euro vốn đầu tư công và tư nhân, với những cơ sở đầu tiên có thể đi vào hoạt động từ giữa năm 2028.

Dù được gọi là siêu nhà máy AI, đây không phải là cơ sở sản xuất theo nghĩa truyền thống, mà là những trung tâm điện toán quy mô cực lớn. Mỗi cơ sở sẽ kết hợp chip xử lý AI tiên tiến, hệ thống phần mềm và điện toán đám mây, kết nối tốc độ cao cùng các trung tâm dữ liệu tiết kiệm năng lượng.

Hạ tầng này được thiết kế để phục vụ quá trình huấn luyện, tinh chỉnh và vận hành các mô hình AI thế hệ mới, đặc biệt là những mô hình ngôn ngữ lớn cần xử lý lượng dữ liệu khổng lồ. Các công ty khởi nghiệp, doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học và cơ quan công quyền châu Âu sẽ được tiếp cận năng lực điện toán từ những cơ sở này.

Kế hoạch nằm trong chiến lược rộng hơn nhằm tăng quyền tự chủ công nghệ của EU, trong bối cảnh phần lớn dịch vụ đám mây và chip AI tiên tiến hiện vẫn do các tập đoàn ngoài châu Âu cung cấp. EC lo ngại sự phụ thuộc này có thể hạn chế khả năng phát triển công nghệ, bảo vệ dữ liệu và duy trì năng lực cạnh tranh của khu vực.

Cuộc chạy đua AI toàn cầu cũng kéo theo làn sóng đầu tư vào trung tâm dữ liệu và hệ thống siêu máy tính. Mỹ và Trung Quốc đã triển khai nhiều dự án hạ tầng quy mô lớn để hỗ trợ phát triển những mô hình ngày càng mạnh, có thể tạo ra tác động đáng kể đối với kinh tế, khoa học và quốc phòng.

Chủ tịch EC Ursula von der Leyen lần đầu công bố sáng kiến xây dựng các siêu trung tâm AI tại Hội nghị Thượng đỉnh Hành động về AI ở Paris vào tháng 2/2025. EU đặt mục tiêu hình thành một mạng lưới nghiên cứu và công nghệ có sức lan tỏa tương tự phòng thí nghiệm vật lý hạt nhân CERN ở Geneva.

Sáng kiến đã nhận được sự quan tâm đáng kể từ khu vực tư nhân, với 76 liên danh tiềm năng bày tỏ ý định tham gia. Trước nhu cầu này, EC nâng số cơ sở dự kiến từ 4 - 5 lên tối đa 7, đồng thời muốn phân bổ hạ tầng tương đối đồng đều giữa các khu vực.

Theo kế hoạch tài chính, EU và chính phủ các nước thành viên sẽ cung cấp tối đa 10 tỷ euro vốn công, qua đó huy động ít nhất 20 tỷ euro từ khu vực tư nhân. EC dự kiến đóng góp khoảng 5 tỷ euro, trong khi các chính phủ châu Âu cung cấp khoản tương đương.

Tuy nhiên, ngân sách hiện tại mới cho phép EC cam kết khoảng 1 tỷ euro. Phần còn lại phụ thuộc vào Khung tài chính đa niên tiếp theo của EU, vốn vẫn đang được các nước thành viên đàm phán. Việc thiếu nguồn vốn sẵn có khiến quá trình triển khai phải chia thành hai giai đoạn liên tiếp.

Đổi lại khoản đầu tư công, EU và các quốc gia tham gia sẽ nhận được quyền sử dụng năng lực điện toán tương ứng với mức đóng góp. Nguồn tài nguyên này có thể được phân bổ cho các dự án công, trung tâm nghiên cứu hoặc phòng thí nghiệm AI.

Khu vực tư nhân sẽ chịu toàn bộ chi phí vận hành. Các liên danh được lựa chọn phải chứng minh mô hình kinh doanh có khả năng tự duy trì thông qua việc cung cấp các dịch vụ thương mại, trong bối cảnh nhu cầu tiếp cận năng lực điện toán AI đang vượt xa nguồn cung.

Mười quốc gia đã bày tỏ mong muốn đặt siêu trung tâm AI trên lãnh thổ, gồm Đức, Italy, Pháp, Ba Lan, Cộng hòa Czech, Đan Mạch, Phần Lan, Hy Lạp, Bồ Đào Nha và Tây Ban Nha. Các nước có thể tự phát triển dự án hoặc thành lập liên danh xuyên biên giới, trong khi Pháp đã phát tín hiệu muốn triển khai riêng.

Một trong những thách thức lớn nhất đối với mục tiêu tự chủ công nghệ là EU vẫn phụ thuộc vào các nhà cung cấp chip nước ngoài. EC đã ký biên bản ghi nhớ với Nvidia, AMD và Qualcomm, đồng thời đưa khả năng hạn chế tình trạng phụ thuộc lâu dài vào một nhà cung cấp vào tiêu chí đánh giá hồ sơ dự thầu.

Các dự án được lựa chọn dự kiến bắt đầu xây dựng từ đầu năm 2027 và đi vào vận hành vào giữa năm 2028. Cùng với mạng lưới 19 nhà máy AI hiện có, EC kỳ vọng các cơ sở mới sẽ tạo nền tảng để châu Âu phát triển những mô hình AI tiên tiến trên hạ tầng của chính mình, đồng thời tuân thủ các tiêu chuẩn của EU về dữ liệu, an toàn, an ninh và đạo đức.

Hải Trần/Báo Tin tức và Dân tộc