[Emagazine] Điều hành chính sách tiền tệ và bài toán khơi thông nguồn lực cho tăng trưởng

Sáu tháng đầu năm 2026, trong bối cảnh kinh tế thế giới tiếp tục biến động phức tạp, yêu cầu vừa giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, vừa hỗ trợ tăng trưởng đặt ra nhiều thách thức đối với điều hành chính sách tiền tệ. Với việc điều hành chủ động, linh hoạt và kịp thời phối hợp chặt chẽ với chính sách tài hóa và các chính sách kinh tế vĩ mô khác, NHNN đã góp phần kiểm soát kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô và hỗ trợ tăng trưởng. Những kết quả đạt được trong 6 tháng đầu năm tạo nền tảng quan trọng cho nhiệm vụ điều hành trong thời gian tới.

Giữ ổn định trong thế giới bất định

Nửa đầu năm 2026 chứng kiến nhiều diễn biến khó lường của kinh tế thế giới. Cạnh tranh chiến lược giữa các nền kinh tế lớn tiếp tục gia tăng, xung đột địa chính trị tại Trung Đông tác động đến thị trường năng lượng, trong khi chính sách tiền tệ của nhiều nền kinh tế lớn vẫn duy trì trạng thái thận trọng trước áp lực lạm phát. Những biến động này không chỉ ảnh hưởng đến thương mại, đầu tư và dòng vốn quốc tế mà còn tạo thêm sức ép đối với công tác điều hành kinh tế vĩ mô của các quốc gia có độ mở lớn như Việt Nam.

Tuy nhiên, dưới sự chỉ đạo sát sao của Đảng, Quốc hội, điều hành quyết liệt của Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ, nền kinh tế Việt Nam vẫn ghi nhận những tín hiệu tích cực. GDP 6 tháng đầu năm ước tăng khoảng 8,28% thuộc nhóm mức tăng cao trong nhiều năm gần đây; lạm phát bình quân được kiểm soát ở khoảng 4,4%, các cân đối lớn của nền kinh tế tiếp tục được bảo đảm. Những con số này cho thấy năng lực chống chịu ngày càng tốt hơn của nền kinh tế trước biến động toàn cầu.

Trong thành công chung của nền kinh tế 6 tháng đầu năm, điều hành chính sách tiền tệ tiếp tục có những đóng góp quan trọng. Thống đốc NHNN Phạm Đức Ấn cho biết, để cùng cả hệ thống chính trị hoàn thành các mục tiêu phát triển kinh tế xã hội năm 2026 đã đề ra, NHNN nhất quán quan điểm điều hành đã đề ra ngay từ đầu năm tại Chỉ thị 01/CT-NHNN, đó là tiếp tục kiên định mục tiêu xuyên suốt kiểm soát lạm phát, giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô và hỗ trợ tăng trưởng kinh tế bền vững, gắn với đổi mới tư duy, cách làm, nỗ lực, quyết tâm cao nhất trong tổ chức thực hiện, phấn đấu hoàn thành tốt nhất các mục tiêu đề ra.

Theo Thống đốc Phạm Đức Ấn, trong bối cảnh nhiều khó khăn, thách thức, chính sách tiền tệ đã được điều hành chủ động, linh hoạt, góp phần giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và ổn định tỷ giá. Đối với mặt bằng lãi suất, thời gian qua NHNN đã ban hành nhiều chỉ đạo đối với các ngân hàng thương mại nhằm duy trì mặt bằng lãi suất hợp lý, qua đó hỗ trợ người dân, doanh nghiệp tiếp cận vốn và đã phát huy hiệu quả tích cực.

Linh hoạt điều hành, hướng dòng vốn vào các động lực tăng trưởng

Thông tin thêm về hoạt động ngân hàng 6 tháng đầu năm và nhiệm vụ, giải pháp 6 tháng cuối năm, Phó Thống đốc Thường trực NHNN Đoàn Thái Sơn cho biết, trong những tháng đầu năm 2026, Ngân hàng Nhà nước tiếp tục duy trì mặt bằng lãi suất điều hành ở mức thấp nhằm tạo điều kiện để các tổ chức tín dụng tiếp cận nguồn vốn với chi phí hợp lý, qua đó hỗ trợ nền kinh tế.

Đáng chú ý, ngày 9/4/2026, Ngân hàng Nhà nước đã làm việc trực tiếp với các ngân hàng thương mại, yêu cầu giảm lãi suất tiền gửi đối với các khoản huy động mới từ kỳ hạn 6 tháng trở lên; đồng thời giảm lãi suất cho vay nhằm nâng cao khả năng tiếp cận vốn của doanh nghiệp và người dân. Việc chủ động định hướng mặt bằng lãi suất trong bối cảnh áp lực từ thị trường quốc tế gia tăng tiếp tục khẳng định quyết tâm của cơ quan điều hành trong việc hài hòa giữa mục tiêu hỗ trợ tăng trưởng và bảo đảm an toàn hệ thống.

Cùng với lãi suất, tỷ giá tiếp tục được điều hành linh hoạt theo diễn biến thị trường và được phối hợp đồng bộ với các công cụ chính sách tiền tệ khác. Nhờ đó, thị trường ngoại tệ vận hành thông suốt, nhu cầu ngoại tệ hợp pháp của nền kinh tế được đáp ứng đầy đủ, tỷ giá USD/VND duy trì diễn biến linh hoạt, góp phần hấp thụ các cú sốc từ bên ngoài và ổn định tâm lý thị trường.

Đến cuối tháng 5/2026, khoảng 77% dư nợ nền kinh tế phục vụ lĩnh vực sản xuất kinh doanh; một số lĩnh vực ưu tiên chiếm tỷ trọng lớn như: lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn chiếm 22,09%, doanh nghiệp nhỏ và vừa chiếm 19,84% hoặc có tốc độ tăng trưởng cao như: xuất khẩu tăng 20,53%, doanh nghiệp ứng dụng công nghệ cao tăng 26,36%.

Ở góc độ các ngân hàng thương mại, ông Lý Hoài Văn, Tổng Giám đốc BVBank cho rằng, trong bối cảnh kinh tế thế giới 6 tháng đầu năm nhiều biến động, những kết quả đạt được tiếp tục khẳng định vai trò điều hành bản lĩnh, quyết liệt, linh hoạt của Ngân hàng Nhà nước, tạo điều kiện để các tổ chức tín dụng duy trì hoạt động ổn định và mở rộng cung ứng vốn cho nền kinh tế. Tại BVBank, dư nợ tín dụng đạt 85 nghìn tỷ đồng, tăng 8,3% so với đầu năm; hơn 95% dư nợ tập trung vào khách hàng cá nhân và doanh nghiệp nhỏ và vừa phục vụ sản xuất, kinh doanh. Ngân hàng đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số, phát triển thanh toán số, triển khai lộ trình Basel III và tăng tốc ứng dụng AI nhằm nâng cao năng suất, tối ưu chi phí và tăng cường quản trị rủi ro.

Đồng quan điểm, ông Kim Byoungho, Chủ tịch HĐQT của HDBank cũng cho rằng, những chỉ đạo chủ động và kịp thời của NHNN đã giúp giữ vững ổn định tiền tệ, an toàn hệ thống, vừa giúp các tổ chức tín dụng đồng hành cùng doanh nghiệp và người dân. Trên nền tảng đó, kết quả hoạt động 6 tháng đầu năm của HDBank rất tích cực. Dư nợ tín dụng tăng gần 18% so với đầu năm, tập trung vào sản xuất kinh doanh và các lĩnh vực ưu tiên; tỷ lệ nợ xấu kiểm soát dưới 2%, hệ số an toàn vốn duy trì ở mức cao trên 13%...

Cần chia sẻ gánh nặng vốn cho hệ thống ngân hàng

Những kết quả đạt được trong 6 tháng đầu năm tạo nền tảng tích cực cho tăng trưởng kinh tế, song cũng đặt ra yêu cầu lớn hơn đối với công tác điều hành trong chặng đường còn lại của năm. Khi tín dụng phục hồi mạnh hơn tốc độ huy động vốn, nhu cầu vốn trung và dài hạn của nền kinh tế tiếp tục gia tăng. Theo đó, bên cạnh những tín hiệu tích cực của nền kinh tế, hệ thống ngân hàng đang phải đối mặt với nhiều áp lực mới, đòi hỏi các giải pháp điều hành linh hoạt hơn trong thời gian tới.

TS. Đào Minh Tú, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam chỉ ra, hệ thống các TCTD đang phải đối mặt với một số khó khăn, vướng mắc như sự mất cân đối cung – cầu vốn. Thực tế cho thấy, nhu cầu vốn đầu tư của nền kinh tế hiện nay là rất lớn, trong khi khả năng đáp ứng qua kênh tín dụng gặp nhiều khó khăn; tỷ lệ huy động vốn tăng trưởng thấp hơn tỷ lệ tăng trưởng tín dụng.

Cùng với đó là lãi suất. Khi thanh khoản và cung cầu vốn mất cân đối, biến động lãi suất là hệ quả tất yếu.

Bên cạnh áp lực nguồn vốn, tình hình khó khăn của doanh nghiệp đang kéo theo nguy cơ nợ xấu hiện hữu và tiềm ẩn rất lớn, đặc biệt dưới tác động của thị trường bất động sản.

Một rào cản khác là khâu xử lý tài sản đảm bảo. Khi Nghị quyết 42 hết hiệu lực, tốc độ xử lý nợ xấu có dấu hiệu chậm lại do việc luật hóa các quy định thu hồi nợ chưa cụ thể, gây ra nhiều vướng mắc...

Từ thực tiễn hoạt động của các ngân hàng thương mại, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam đề xuất một số nhóm giải pháp trọng tâm. Trước hết, cần phát triển mạnh thị trường vốn trung và dài hạn, đặc biệt là thị trường chứng khoán, trái phiếu và các quỹ đầu tư nhằm giảm áp lực cung ứng vốn cho hệ thống ngân hàng. Đồng thời, các chính sách tín dụng ưu đãi của Nhà nước cần được xây dựng phù hợp với thực tiễn, có sự tham gia của NHNN ngay từ đầu để bảo đảm tính khả thi trong triển khai.

Bên cạnh đó, cần đồng bộ các quy định của Luật Đất đai, Luật Nhà ở, Luật Kinh doanh bất động sản... nhằm tháo gỡ vướng mắc trong xử lý tài sản bảo đảm và thu hồi nợ; đồng thời có cơ chế cụ thể hơn đối với tín dụng dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa để các ngân hàng mạnh dạn cho vay. Đại diện Hiệp hội Ngân hàng kiến nghị đẩy nhanh tiến độ sửa đổi Luật NHNN, Luật Các tổ chức tín dụng và Luật Phòng, chống rửa tiền nhằm hoàn thiện khuôn khổ pháp lý cho hoạt động ngân hàng.

Ngành Ngân hàng kiên định mục tiêu điều hành

Dù đạt nhiều kết quả tích cực trong 6 tháng đầu năm, công tác điều hành chính sách tiền tệ vẫn sẽ phải đối mặt với không ít khó khăn, thách thức trong thời gian tới. Nhất là khi dư địa chính sách không còn nhiều, trong khi áp lực từ bên ngoài vẫn hiện hữu. Điều đó đòi hỏi công tác điều hành phải tiếp tục chủ động, linh hoạt nhưng cũng phải nhất quán và đủ bản lĩnh để giữ được sự cân bằng giữa các mục tiêu phát triển.

Theo Thống đốc NHNN Phạm Đức Ấn, để cùng cả hệ thống chính trị hoàn thành các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội năm 2026, NHNN tiếp tục nhất quán quan điểm điều hành đã xác định ngay từ đầu năm tại Chỉ thị số 01/CT-NHNN, đó là kiên định mục tiêu kiểm soát lạm phát, giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô và hỗ trợ tăng trưởng bền vững; đồng thời đổi mới tư duy, cách làm, nỗ lực với quyết tâm cao nhất để hoàn thành các mục tiêu đề ra.

Trên cơ sở đó, Thống đốc yêu cầu toàn Ngành tập trung triển khai quyết liệt, kịp thời và hiệu quả các chủ trương, định hướng, nhiệm vụ được giao tại các nghị quyết, kết luận và văn bản chỉ đạo của Đảng, Quốc hội, Chính phủ và NHNN.

Bên cạnh đó, theo dõi sát diễn biến, tình hình kinh tế, thị trường tài chính, tiền tệ thế giới và trong nước để có các giải pháp điều hành chính sách tiền tệ chủ động, linh hoạt, kịp thời, hiệu quả, góp phần hoàn thành các mục tiêu chính sách tiền tệ đề ra; trong đó, điều hành tín dụng phù hợp với diễn biến kinh tế vĩ mô, lạm phát và khả năng hấp thụ vốn của nền kinh tế, phấn đấu tăng trưởng tín dụng cả năm đạt khoảng 15%, góp phần hỗ trợ tăng trưởng kinh tế nhưng vẫn đảm bảo lạm phát trong tầm kiểm soát. Thống đốc lưu ý, tăng trưởng tín dụng phải đi đôi với chất lượng, hiệu quả, an toàn, do đó các NHTM cần cân đối nguồn vốn, đảm bảo an toàn, bền vững. NHNN luôn chủ động nghiên cứu, sử dụng đa dạng các công cụ để kịp thời hỗ trợ thanh khoản cho các TCTD.

Đồng thời, Thống đốc đề nghị ưu tiên nguồn lực phù hợp cho việc xây dựng, hoàn thiện đồng bộ khuôn khổ pháp lý, cơ chế, chính sách và cắt giảm mạnh thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh để kịp thời tháo gỡ các điểm nghẽn, nút thắt, góp phần nâng cao chất lượng môi trường đầu tư, kinh doanh, tạo thuận lợi tối đa cho người dân, doanh nghiệp. Đối với chuyển đổi số, Thống đốc yêu cầu tiếp tục đẩy mạnh hiện đại hóa hoạt động ngân hàng; hoàn thiện, chuẩn hóa các cơ sở dữ liệu chuyên ngành; bảo đảm an ninh, an toàn hoạt động ngân hàng và triển khai quyết liệt, hiệu quả các nhiệm vụ được giao trong Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW; tiếp tục nâng cao tính chủ động trong công tác truyền thông chính sách nhằm củng cố niềm tin của công chúng, tăng cường sự thấu hiểu và đồng hành với ngành Ngân hàng. Theo Thống đốc, đây không chỉ là nhiệm vụ của NHNN Trung ương mà còn là trách nhiệm của NHNN khu vực và toàn bộ các tổ chức tín dụng trong hệ thống…

“Nhiệm vụ của ngành Ngân hàng trong 6 tháng cuối năm rất nặng nề, đòi hỏi cả hệ thống phải tập trung cao độ, triển khai quyết liệt, hiệu quả các nhiệm vụ được giao, phấn đấu hoàn thành tốt nhất các mục tiêu, kế hoạch đề ra cho cả năm 2026”, Thống đốc nhấn mạnh.

Nhóm PV

Đồ họa: Lê Thành