Đưa mô hình chăm sóc sức khỏe cộng đồng đi vào chiều sâu

Một buổi tầm soát sức khỏe người cao tuổi tại cộng đồng của y, bác sĩ Bệnh viện Thống Nhất.

Thay đổi phương thức hoạt động

Mô hình “Đội chăm sóc sức khỏe liên tục gắn với địa bàn dân cư” được ngành y tế thành phố xem là lời giải cho bài toán áp lực gia tăng dân số và gánh nặng bệnh tật ở một siêu đô thị. Theo đó, trọng tâm đặt vào việc quản lý sức khỏe một cách chủ động, lâu dài và toàn diện ngay từ cộng đồng. Điểm cốt lõi của mô hình này không nằm ở việc bổ sung nhân lực mà là thay đổi cách thức hoạt động. Trạm y tế không còn là nơi chờ đợi người bệnh đến mà trở thành lực lượng chủ động tiếp cận từng hộ dân, nắm bắt tình trạng sức khỏe, phát hiện sớm nguy cơ và can thiệp kịp thời.

Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ, bác sĩ Tăng Chí Thượng, Giám đốc Sở Y tế thành phố, để mô hình vận hành hiệu quả cần một “kiềng 3 chân” vững chắc gồm ngành y tế, chính quyền địa phương và trạm y tế. Tất cả cùng hoạt động trong cơ chế thống nhất mà ở đó, ngành y tế giữ vai trò kiến tạo, chuẩn hóa từ quy trình đến chuyên môn; chính quyền địa phương tổ chức và điều phối tại cơ sở; trạm y tế là lực lượng trực tiếp triển khai, bám sát từng địa bàn dân cư. Sự phối hợp đồng bộ này được ngành y tế kỳ vọng sớm giúp y tế cơ sở chuyển mình thành nền tảng của hệ thống chăm sóc sức khỏe trong giai đoạn hiện nay.

Trước đây, quản lý sức khỏe cộng đồng chủ yếu dựa vào hồ sơ giấy và hoạt động rời rạc, thì nay công nghệ số đã trở thành cánh tay nối dài cho các đội chăm sóc sức khỏe liên tục tại cơ sở. Mỗi đội đều được trang bị “Túi y tế thông minh” với đầy đủ dụng cụ, dược phẩm, phần mềm quản lý sức khỏe và thiết bị điện tử cầm tay giúp nhân viên y tế từng bước chuẩn hóa hoạt động chăm sóc sức khỏe tại nhà, bảo đảm tính liên tục và độ chính xác.

Tại xã Hiệp Phước, mô hình này được trạm y tế xã triển khai với 7 đội chăm sóc, mỗi đội từ 5-6 nhân viên y tế có bác sĩ làm đội trưởng, cùng với đó là mạng lưới nhân sự y tế đầy đủ và cộng tác viên y tế rộng khắp. Ông Nguyễn Văn Gấm, Giám đốc Trạm Y tế xã Hiệp Phước cho biết: “Mỗi đội đều được trang bị thiết bị và phần mềm ứng dụng, khi đến từng hộ dân sẽ triển khai quét căn cước công dân, cập nhật thông tin và kiểm tra các chỉ số như huyết áp, đường huyết, SpO 2 ... Từ đó, dữ liệu được đồng bộ vào hệ thống và theo dõi liên tục”.

Để đội chăm sóc sức khỏe hoạt động thuận lợi, hiệu quả, sự đóng góp của đội ngũ cộng tác viên chăm sóc sức khỏe cộng đồng có vai trò quan trọng. Họ là những người am hiểu địa bàn, gần gũi với người dân và trở thành cầu nối giúp các đội chăm sóc nhanh chóng tiếp cận từng hộ gia đình rất thuận lợi. “Cộng tác viên ở ngay địa phương sẽ nắm rõ từng hộ nên khi triển khai rất nhanh và hiệu quả”, ông Nguyễn Văn Gấm nhấn mạnh. Hiện nay, mô hình chăm sóc sức khỏe liên tục gắn với địa bàn dân cư đang ưu tiên tập trung vào các nhóm nguy cơ cao như người cao tuổi, phụ nữ mang thai, người mắc bệnh mạn tính, hộ nghèo...

Xây dựng nền y tế chủ động

Tại khu vực đô thị có sự hỗ trợ mạnh mẽ từ chuyển đổi số, nhân viên đội chăm sóc sức khỏe dễ dàng hơn trong hướng dẫn tạo lập hồ sơ sức khỏe điện tử thông qua quét mã QR, giúp rút ngắn thời gian thu thập thông tin, nâng cao tính chính xác và khả năng quản lý của ngành y tế. Ông Lưu Quốc Hải, Giám đốc Trạm Y tế phường Xuân Hòa cho biết: “Chỉ với vài thao tác đơn giản, người dân có thể tạo lập hồ sơ sức khỏe. Dữ liệu này giúp chúng tôi theo dõi liên tục và tư vấn kịp thời, phù hợp với từng cá nhân”.

Theo ông Hải, lợi ích lớn nhất của hồ sơ sức khỏe điện tử là giảm thủ tục, tăng tính chủ động và giúp người dân gắn bó hơn với hệ thống y tế cơ sở. Từ góc độ quản lý, xây dựng hệ thống dữ liệu sức khỏe toàn dân vừa phục vụ điều trị trước mắt, vừa là nền tảng cho hoạch định chính sách lâu dài. Khi mỗi người đều có hồ sơ sức khỏe điện tử, ngành y tế có thể phân tích, dự báo và đưa ra các giải pháp phù hợp với từng nhóm dân cư.

Quan trọng hơn, mô hình đã tạo ra sự thay đổi trong nhận thức của cả người dân và hệ thống y tế. Người dân không còn thụ động chờ khám bệnh mà chủ động tham gia quản lý sức khỏe của chính mình. Trạm y tế không còn là tuyến dưới mà trở thành điểm chạm đầu tiên, gần gũi và đáng tin cậy. Đây không chỉ là thay đổi về mô hình mà là bước tiến trong tư duy phát triển, lấy người dân làm trung tâm, lấy phòng bệnh làm trọng tâm.

Đến nay, tại Thành phố Hồ Chí Minh đã tổ chức thí điểm bốn trạm y tế cấp phường, xã có mô hình chăm sóc sức khỏe liên tục gắn với địa bàn dân cư gồm: Phường Xuân Hòa, xã Hiệp Phước, xã Bắc Tân Uyên và xã Đất Đỏ. Ngành y tế khẳng định, đưa mô hình chăm sóc này đi vào chiều sâu là hướng đi mang tính chiến lược. Mỗi trạm y tế thật sự trở thành người bạn đồng hành của từng hộ dân; dữ liệu sức khỏe được kết nối, theo dõi liên tục chính là nền tảng để thành phố hình thành nền y tế chủ động, bền vững ngay từ cơ sở.

KHANG ANH