Lập trình theo 'cảm hứng' đang thay đổi ngành công nghệ

Không cần học lập trình, không cần hiểu cú pháp, thậm chí không cần biết một dòng code nào, ngày càng nhiều người vẫn có thể tạo ra ứng dụng, website hay công cụ phần mềm chỉ bằng cách “mô tả mong muốn” cho AI.

Xu hướng này được gọi bằng một cái tên mới: “vibe coding” - lập trình theo cảm hứng. Người dùng chỉ cần diễn đạt ý tưởng bằng ngôn ngữ tự nhiên, và các mô hình AI như ChatGPT hay Claude sẽ tự động viết code, chỉnh sửa và thậm chí triển khai sản phẩm.

Với nhiều người, đây là bước tiến mang tính giải phóng. Những ý tưởng từng bị giới hạn bởi kỹ năng kỹ thuật giờ đây có thể được hiện thực hóa chỉ trong vài phút. Các startup nhỏ, nhà sáng tạo độc lập hay thậm chí học sinh đều có thể “xây dựng sản phẩm” mà trước đây cần đến cả đội ngũ lập trình.

Ngay cả người không có nền tảng kỹ thuật cũng có thể tạo ứng dụng nhờ các công cụ AI như ChatGPT hay Claude. Ảnh: iStock

Tuy nhiên, sự dễ dàng này cũng đi kèm không ít rủi ro. Khi người dùng không hiểu đoạn code do AI tạo ra, họ khó phát hiện lỗ hổng bảo mật hoặc lỗi hệ thống, đặc biệt trong các ứng dụng liên quan đến dữ liệu nhạy cảm.

Việc phụ thuộc vào AI cũng có thể làm suy giảm tư duy logic – nền tảng cốt lõi của lập trình. Trong khi đó, câu hỏi về trách nhiệm khi phần mềm gặp sự cố vẫn chưa có câu trả lời rõ ràng.

Những người ủng hộ cho rằng “vibe coding” có thể mở ra một kỷ nguyên mới, tương tự cách internet từng giúp bất kỳ ai xuất bản nội dung. Nhưng các chuyên gia hoài nghi cảnh báo về nguy cơ xuất hiện một “làn sóng” ứng dụng được tạo ra nhanh chóng nhưng thiếu kiểm soát, tiềm ẩn rủi ro về bảo mật và chất lượng.

Không chỉ thay đổi cách viết phần mềm, xu hướng này cũng đang tác động đến thị trường lao động công nghệ.

Theo Rakhee Das, chuyên gia AI tại Amity University, số lượng ứng dụng liên quan đến AI đã tăng mạnh trong thời gian ngắn, với tổng mức đầu tư toàn cầu vượt 200 tỷ USD trong năm 2025 và tiếp tục tăng trong năm 2026.

“Người học công nghệ không thể chỉ dừng lại ở việc viết code. Họ cần hiểu cách hệ thống vận hành và biết sử dụng AI như một công cụ,” bà nói.

Thực tế cho thấy nhiều tập đoàn công nghệ lớn như Meta, Google và Amazon đang tái cấu trúc nhân sự, cắt giảm các vị trí mang tính lặp lại và tăng đầu tư vào AI, đồng thời ưu tiên những người có khả năng làm chủ công nghệ.

Anh Kiệt