Đưa liệt sĩ về quê hương

Với gia đình liệt sĩ Nguyễn Văn Kết (sinh năm 1938) ở xã Đức Thắng cũ (nay là thôn Đức Thắng, xã Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Ninh), hành trình đi tìm người thân bắt đầu từ năm 1996, khi bà Nguyễn Thị Dự, người con gái trực tiếp thờ cúng liệt sĩ lần theo những thông tin ít ỏi trên giấy báo tử để tìm cha.

Chính quyền và Nhân dân phường Tiền Phong đón liệt sĩ Ninh Văn Quang trở về an táng tại Nghĩa trang liệt sĩ Song Khê.

Gia đình chỉ biết ông hy sinh ngày 20/11/1973 tại chiến trường Nam Bộ. Nối tiếp những chuyến vào miền Nam, hồ sơ được gửi tới các cơ quan chức năng; cùng đó, gia đình tìm gặp những người chiến đấu cùng đơn vị, dò hỏi từng manh mối. Bà Dự kể, từ khi cha vào Nam năm 1965 cho đến ngày hy sinh, ông chưa một lần về thăm nhà. Trước khi vào Nam, đơn vị đóng quân ở gần nhà, ông tranh thủ về thăm vợ con, thăm cha mẹ. Một ký ức mà bà Dự nhớ mãi là những lần được cha cho ngồi trên vai, đi từ nhà ra đầu làng. Một hình ảnh bình dị nhưng đã in sâu trong ký ức của bà suốt hơn nửa thế kỷ.

Bà Dự nhớ lại: “Khi giấy báo tử về gia đình, mẹ tôi đã khóc đến ngất đi. Làng xóm ai cũng thương cảm. Chúng tôi chỉ mong được gặp lại người cha một lần cuối”. Hơn nửa thế kỷ sau ngày liệt sĩ Nguyễn Văn Kết hy sinh, điều gia đình mong chờ cuối cùng đã đến. Theo kết quả giám định ADN, mẫu hài cốt tại mộ số 8, hàng 5, lô C1, khu C, Nghĩa trang liệt sĩ Trà Ôn, tỉnh Vĩnh Long, trùng khớp với mẫu ADN của ông Nguyễn Văn Điệp, con trai của chị gái mẹ liệt sĩ Nguyễn Văn Kết.

Hành trình tìm kiếm thông tin của liệt sĩ Nguyễn Văn Kết cho thấy, phía sau một kết quả ADN là biết bao con người góp sức. Gia đình cung cấp thông tin, các cơ quan chức năng rà soát hồ sơ, lấy mẫu, đối chiếu dữ liệu; những cựu chiến binh còn sống cung cấp thêm thông tin về đơn vị, trận đánh. Cơ quan Thường trực Ban Chỉ đạo về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tỉnh Bắc Ninh tổ chức phương tiện, cử cán bộ đưa đón thân nhân gia đình tham dự lễ trao quyết định xác định danh tính hài cốt liệt sĩ. Trong những ngày tới, liệt sĩ Nguyễn Văn Kết sẽ được gia đình, đồng đội, chính quyền và Nhân dân địa phương đón về quê hương, kết thúc một cuộc đợi chờ suốt nhiều thập kỷ.

Với gia đình liệt sĩ Ninh Văn Quang (sinh năm 1956) tại xã Song Khê cũ (nay thuộc phường Tiền Phong, tỉnh Bắc Ninh), niềm mong mỏi đưa hài cốt liệt sĩ trở về đất mẹ cuối cùng đã trở thành hiện thực. Liệt sĩ Ninh Văn Quang là con cả trong gia đình có 5 anh, chị em. Tháng 2/1975, khi còn là học sinh Trường Trung học phổ thông Yên Dũng số 1, chàng trai 19 tuổi gác lại việc học, tình nguyện lên đường nhập ngũ. Trong quân ngũ, anh thuộc Đại đội 4, Tiểu đội 1, Trung đoàn 273, Sư đoàn 341. Sau khi tham gia chiến đấu giải phóng miền Nam, anh tiếp tục thực hiện nhiệm vụ bảo vệ biên giới Tây Nam của Tổ quốc. Ngày 4/2/1978, trong một trận chiến đấu, người lính trẻ đã anh dũng hy sinh.

Cùng với công tác quy tập hài cốt liệt sĩ trở về địa phương, đến ngày 12/8, Ban Chỉ đạo tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tỉnh Bắc Ninh đã thực hiện công tác khai quật, lấy mẫu 1.626/2.758 mộ liệt sĩ chưa có thông tin trên 110 nghĩa trang liệt sĩ trong toàn tỉnh.

Ngày 18/7 vừa qua, tại Nghĩa trang liệt sĩ Song Khê, phường Tiền Phong, lễ đón nhận và an táng diễn ra trong không khí trang nghiêm, xúc động. Nơi đây chính là quê hương anh đã sinh ra, lớn lên và từ đó lên đường thực hiện nghĩa vụ với Tổ quốc. Gần nửa thế kỷ đã trôi qua nhưng với gia đình liệt sĩ, người con trai năm nào vẫn hiện diện trong ký ức của cha, mẹ, anh, chị, em, họ hàng về một thanh niên đang tuổi học trò đã gác bút nghiên, khoác lên mình màu xanh áo lính. Bởi vậy, ngày đưa hài cốt liệt sĩ Ninh Văn Quang trở về là thời khắc gia đình, dòng họ, quê hương bớt đi niềm khắc khoải đợi chờ, để anh được yên nghỉ trên chính mảnh đất nơi mình đã sinh ra.

Trong quá trình đưa liệt sĩ Ninh Văn Quang về quê hương có sự phối hợp của các cơ quan, đơn vị, cấp ủy, chính quyền và Nhân dân tỉnh An Giang và tỉnh Bắc Ninh. Đó cũng chính là đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, “Đền ơn đáp nghĩa”, sự tri ân bằng những việc làm cụ thể, bằng trách nhiệm tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính và đưa các anh trở về trong lòng đất mẹ.

Cùng với công tác quy tập hài cốt liệt sĩ trở về địa phương, đến ngày 12/8, Ban Chỉ đạo tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tỉnh Bắc Ninh đã nỗ lực thực hiện công tác khai quật, lấy mẫu 1.626/2.758 mộ liệt sĩ chưa có thông tin trên 110 nghĩa trang liệt sĩ trong toàn tỉnh. Mỗi mẫu hài cốt được lấy là thêm một hy vọng; mỗi kết quả giám định là thêm một gia đình được gọi đúng tên người thân; mỗi hài cốt liệt sĩ được đưa về quê là thêm một người con trở lại trong lòng đất mẹ.

“Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ” là một nhiệm vụ chính trị, là hành trình đưa những người con đã hy sinh trở về với gia đình, dòng họ và quê hương. Những câu chuyện về các Anh hùng liệt sĩ sẽ được các thế hệ tiếp nối, vun đắp. Mỗi nén hương dâng trước phần mộ liệt sĩ mãi là một lời tri ân, lời nhắc hôm nay về giá trị của hòa bình.

Bài, ảnh: Trung Anh