Dữ liệu mở thêm cánh cửa tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ

Theo Báo cáo “Doanh nghiệp SME Việt Nam: Mức độ trưởng thành và Tiếp cận tín dụng” tháng 8/2026 của FiinGroup, Việt Nam có khoảng 914.000 doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME), chiếm 94% tổng số doanh nghiệp.

Dữ liệu có thể mở thêm cánh cửa vốn cho doanh nghiệp nhỏ. Ảnh: Ngọc Thắng

Tuy nhiên, chỉ khoảng 20,5% SME tiếp cận được vốn vay, giảm 0,5 điểm phần trăm so với năm 2025. Trong khi đó, tỷ lệ này ở doanh nghiệp lớn đạt 47,1%. Đặc biệt, với doanh nghiệp siêu nhỏ, tỷ lệ tiếp cận vốn chỉ khoảng 8,8%.

Đáng chú ý, khó tiếp cận tín dụng không đồng nghĩa tất cả doanh nghiệp đều có sức khỏe tài chính yếu. Dữ liệu được công bố cho thấy khoảng 45% doanh nghiệp hoạt động trên 5 năm thuộc nhóm rủi ro trung bình và thấp nhưng vẫn chưa tiếp cận vốn vay.

Trong nhóm doanh nghiệp hoạt động trên 5 năm chưa có nợ vay được phân tích, khoảng 67.000 doanh nghiệp vừa có dòng tiền thuần từ hoạt động kinh doanh dương, vừa tăng trưởng doanh thu dương.

Thực tế này cho thấy vẫn tồn tại khoảng trống giữa nhu cầu vốn, khả năng tài chính của doanh nghiệp và khả năng nhận diện khách hàng của các tổ chức tín dụng.

Một hướng đang được đặt ra là khai thác tốt hơn dữ liệu của doanh nghiệp trong quá trình đánh giá tín dụng.

Khi hóa đơn điện tử, thanh toán số, dữ liệu thuế, kế toán và giao dịch ngày càng được số hóa, ngân hàng có thêm nguồn thông tin để đánh giá doanh thu, dòng tiền, lịch sử thanh toán và sức khỏe hoạt động của doanh nghiệp.

Điều này đặc biệt có ý nghĩa với SME có ít tài sản hữu hình nhưng duy trì hoạt động ổn định. Dữ liệu và mức độ tín nhiệm có thể trở thành nguồn thông tin bổ sung cho quá trình đánh giá rủi ro, thay vì chỉ nhìn vào quy mô hay tài sản bảo đảm.

Ở chiều ngược lại, muốn khai thác lợi thế này, doanh nghiệp cũng phải nâng cao mức độ minh bạch. Báo cáo tài chính chính xác, quản trị dòng tiền, kế toán bài bản, tuân thủ nghĩa vụ thuế và duy trì lịch sử tín dụng tốt ngày càng có ý nghĩa đối với khả năng tiếp cận vốn.

Vì vậy, giải bài toán vốn cho SME không chỉ nằm ở việc tăng quy mô tín dụng hay giảm lãi suất. Thu hẹp khoảng cách thông tin giữa ngân hàng và doanh nghiệp cũng là một mắt xích quan trọng.

Ngân hàng Nhà nước đã ban hành Văn bản số 7125/NHNN-TD ngày 7/8/2026, yêu cầu các ngân hàng thương mại triển khai Chương trình tín dụng hướng đến các động lực tăng trưởng kinh tế và doanh nghiệp nhỏ và vừa từ tháng 8/2026.

Theo đó, các khoản vay bằng đồng Việt Nam thuộc chương trình được áp dụng lãi suất thấp hơn tối thiểu 1%/năm so với lãi suất cho vay bình quân cùng kỳ hạn của chính ngân hàng cho vay, áp dụng đối với các khoản vay ngắn, trung và dài hạn.

Chương trình nhằm giảm chi phí vốn, tạo thêm điều kiện để doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận tín dụng phục vụ sản xuất, kinh doanh.

Bình Nguyên