Du lịch tự túc trở thành xu hướng chủ đạo

Du khách ngày càng tìm kiếm trải nghiệm cá nhân

- Du lịch tự túc đang ngày càng phổ biến. Theo ông, sự thay đổi này phản ánh thay đổi nào trong nhu cầu và hành vi của du khách hiện nay?

- Sự phát triển của khách du lịch tự túc (FIT - Free Independent Traveler) không đơn thuần là thay đổi cách đi du lịch mà phản ánh sự chuyển dịch của ngành du lịch thế giới từ kinh tế dịch vụ sang kinh tế trải nghiệm; nơi giá trị lớn nhất không nằm ở việc bán một chương trình tham quan mà ở khả năng tạo ra những trải nghiệm mang dấu ấn cá nhân.

TS. Trần Hữu Hiệp, Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch đồng bằng sông Cửu Long

Tại Việt Nam, kết quả điều tra năm 2019 cho thấy, số lượng khách quốc tế đi theo tour của các doanh nghiệp lữ hành quốc tế chiếm khoảng 54%, số lượng khách du lịch quốc tế tự thiết kế và đặt dịch vụ cho chuyến du lịch tới Việt Nam chiếm khoảng 46%.

Sau đại dịch Covid-19, du khách càng ưu tiên sự linh hoạt, an toàn, tính cá nhân hóa và mong muốn hòa mình vào đời sống bản địa. Họ muốn khám phá những "câu chuyện" của điểm đến hơn là "điểm checkin". Đây cũng là xu hướng đang diễn ra ở Nhật Bản, Hàn Quốc hay Singapore, nơi các địa phương tập trung khai thác văn hóa bản địa, di sản, ẩm thực và lối sống để gia tăng giá trị thay vì chỉ đầu tư vào các công trình quy mô lớn.

Điều đó cũng phù hợp với định hướng phát triển công nghiệp văn hóa, phát huy giá trị di sản, bản sắc văn hóa dân tộc để tạo động lực tăng trưởng mới. Với du lịch, tài nguyên thiên nhiên có thể giống nhau, nhưng câu chuyện văn hóa của mỗi địa phương là duy nhất và không thể sao chép.

- Theo ông, những động lực nào thúc đẩy xu hướng này?

- Xu hướng này được thúc đẩy bởi chính sách thị thực ngày càng thông thoáng của Việt Nam. Ngoài ra, công nghệ số cũng chính là động lực quan trọng thúc đẩy sự phát triển mạnh mẽ của du lịch tự túc. Trí tuệ nhân tạo (AI) và chuyển đổi số đang làm thay đổi căn bản chuỗi giá trị của ngành du lịch.

Nếu trước đây doanh nghiệp lữ hành là trung tâm kết nối giữa khách và điểm đến thì hiện nay, chỉ với một chiếc điện thoại thông minh, du khách có thể tự thiết kế hành trình, đặt toàn bộ dịch vụ và nhận các gợi ý trải nghiệm theo thời gian thực. Chính vì vậy, cạnh tranh giữa các điểm đến ngày nay không còn là cuộc đua quảng bá đơn thuần mà là cuộc đua về dữ liệu, khả năng kết nối số và mức độ thuận tiện của hệ sinh thái dịch vụ.

Đây cũng là yêu cầu đặt ra trong tiến trình thực hiện Chương trình chuyển đổi số quốc gia. Một điểm đến muốn hấp dẫn khách tự túc phải được số hóa đầy đủ từ bản đồ số, cơ sở dữ liệu điểm đến, thanh toán điện tử, biển chỉ dẫn thông minh cho đến các nền tảng hỗ trợ đa ngôn ngữ.

Từ "bán tour" đến xây dựng hệ sinh thái du lịch thông minh

- So với khách đi theo tour, du lịch tự túc mang lại những cơ hội và thách thức gì cho ngành du lịch, thưa ông?

- Khách du lịch tự túc thường có thời gian lưu trú dài hơn, mức chi tiêu phân tán hơn và sử dụng đa dạng các loại hình dịch vụ như lưu trú, ẩm thực, vận chuyển, mua sắm, vui chơi, trải nghiệm văn hóa.

Điều này giúp dòng tiền lan tỏa rộng đến cộng đồng địa phương, từ các hộ kinh doanh nhỏ, homestay, nhà hàng, làng nghề đến nông dân và nghệ nhân. Đây chính là nền tảng quan trọng để phát triển kinh tế địa phương theo hướng bao trùm và bền vững.

Tuy nhiên, đây cũng là nhóm khách có yêu cầu rất cao. Chỉ một trải nghiệm không tốt về giao thông, vệ sinh môi trường, an toàn, tình trạng chèo kéo hoặc chất lượng dịch vụ cũng có thể nhanh chóng lan truyền trên mạng xã hội và ảnh hưởng đến hình ảnh điểm đến. Vì vậy, thu hút khách tự túc khó, nhưng giữ chân họ còn khó hơn.

- Khách du lịch tự túc thường tìm kiếm trải nghiệm cá nhân hóa, linh hoạt và chiều sâu văn hóa. Theo ông, Việt Nam cần làm gì để đáp ứng tốt hơn nhóm khách này và phát triển du lịch tự túc bền vững?

- Trước hết ngành du lịch cần chuyển mạnh từ tư duy "bán tour" sang "bán trải nghiệm". Điều giữ chân du khách không phải là một lịch trình hay điểm đến, mà là những ký ức và trải nghiệm họ mang về sau mỗi chuyến đi.

Ở đồng bằng sông Cửu Long, nhiều mô hình đã chứng minh điều đó. Du khách đến Cồn Sơn, Bảy Núi, các miệt vườn hay Phú Quốc không chỉ để tham quan mà còn để làm bánh dân gian, trải nghiệm đời sống sông nước, khám phá chợ nổi Cái Răng, rừng tràm Trà Sư hay vùng đất Mũi. Chính những trải nghiệm gắn với văn hóa bản địa đã trở thành "tài sản mềm", tạo nên sức cạnh tranh khác biệt cho điểm đến.

Những trải nghiệm này không chỉ làm phong phú sản phẩm du lịch mà còn góp phần trực tiếp gia tăng chi tiêu, kéo dài thời gian lưu trú và phân tán dòng tiền về cộng đồng địa phương; qua đó đóng góp quan trọng vào tăng trưởng du lịch Việt Nam.

Điều này cũng mở ra cơ hội rất lớn cho khu vực kinh tế tư nhân. Tinh thần của Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân là khuyến khích đổi mới sáng tạo, hình thành các mô hình kinh doanh mới. Trong du lịch, doanh nghiệp tư nhân, hộ kinh doanh, cộng đồng địa phương và các startup công nghệ sẽ là lực lượng quan trọng tạo ra những sản phẩm trải nghiệm mới, cá nhân hóa và có giá trị gia tăng cao.

Để du lịch tự túc phát triển bền vững, cần nhìn đây là một chiến lược nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Phải đầu tư đồng bộ hạ tầng giao thông, tăng cường kết nối liên vùng, phát triển giao thông công cộng, bến bãi, bến thủy du lịch, nhà vệ sinh công cộng, hệ thống biển chỉ dẫn đa ngôn ngữ và thanh toán không dùng tiền mặt.

Cùng với đó là xây dựng hệ sinh thái dữ liệu mở về du lịch trên một nền tảng thống nhất, giúp du khách dễ dàng tìm kiếm thông tin, đặt dịch vụ, phản ánh hiện trường và đánh giá chất lượng theo thời gian thực.

Bên cạnh hạ tầng và công nghệ, cần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, xây dựng văn hóa phục vụ; người dân trở thành "đại sứ du lịch", doanh nghiệp là hạt nhân đổi mới sáng tạo và chính quyền chuyển từ tư duy quản lý sang kiến tạo môi trường phát triển.

Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, lợi thế sẽ không thuộc về nơi có nhiều danh lam thắng cảnh nhất mà thuộc về nơi xây dựng được hệ sinh thái du lịch thông minh, an toàn, thân thiện và giàu trải nghiệm. Đó cũng là con đường để du lịch tự túc trở thành động lực nâng cao giá trị gia tăng, sức cạnh tranh của du lịch Việt Nam và đóng góp hiệu quả hơn cho tăng trưởng kinh tế đất nước.

- Xin cảm ơn ông!

Lam Ngọc thực hiện